Razlike između izmjena na stranici "Korisnik:Duma/U radu9"

Idi na navigaciju Idi na pretragu
Obrisana 233 bajta ,  prije 1 godinu
</gallery>
 
== HumanitiesHumanistike ==
InU PortugalPortugalu, askao ini theu restostatku of EuropeEvrope, the [[printingštamparska pressmašina]] playedigrala aje keyključnu roleulogu inu itsnjegovoj Renaissancerenesansi. ThePrve firstštamparske printingmašine pressesdospjele camesu tou Portugal by the hand ofrukama Jewishjevrejskih printersštampara viaputem ItalyItalije.<ref name="Tipografos.net">[http://tipografos.net/historia/prototipografos-judeus.html], Imprensa em Portugal: prototipógrafos judeus em tipógrafos.net.</ref> ThePrva firstknjiga bookštampana printedna inportugalskom Portuguesejeziku inu PortugalPortugalu wasbila theje SacramentalPričesna, printedštampana inu [[Chaves Municipality, Portugal|ChavesChavesu]], in1488. 1488,od bystrane ClementeClementa SanchesSanchesa de VercialVerciala. ByDo 1490,. booksknjige weresu beingse printedštampale inu LisbonLisabonu, [[Porto|Portu]], andi [[Braga|Bragi]]. BecauseZbog ofnovog thepristupa newmasovnoj accessproizvodnji tojezičkih massi productionknjiževnih of language and literature piecesdjela, theportugalska Portugueserenesansa Renaissanceprošla sawje akroz greatvelik flourishmentprocvat forpisanih written workdjela, fromod treatisesrasprava todo theatrepozorišta, askao welli asnapretka thei advancement and sophistication of theusložnjavanja [[Portugueseportugalski languagejezik|portugalskog jezika]]. BecauseZbog ofključnog Portugal'spoložaja keyPortugala placeu inglobalnim globalodnosima relations,u atto the timevrijeme, literary works of theknjiževna Portuguesedjela Renaissanceportugalske influencedrenesanse aznačajno greatsu dealutjecala ofna foreignstrane literaryknjiževne movementspokrete andi linguisticjezičke studiesstudije.
 
=== LanguageJezik ===
[[File:João de Barros.jpg|thumb|right|[[João de Barros]] wasje abio truepravi manportugalski ofrenesansni the Portuguese Renaissancečovjek, havingkao been a military manvojnik, historian,historičar andi grammaticistgramatičar.]]
Portugalska renesansa stvorila je ogroman broj pjesnika, historičara, kritičara, teologa i moralista, za koje je portugalska renesansa bila zlatno vrijeme. Jezik je bio jedan od najčišćih dijelova portugalske renesanse zbog velikog broja eruditnih riječi unesenih iz klasičnog latinskog i antičkog grčkog jezika, što je značajno utjecalo na složenost portugalskog jezika. ''Cancioneiro Geral'' [[Garcia de Resende]] iz šesnaestog vijeka, često se smatra krajem [[Galician-Portuguese|starog portugalskog]] i početkom modernog portugalskog jezika.
The Portuguese Renaissance produced a plethora of poets, historians, critics, theologians, and moralists, of whom the Portuguese Renaissance was their golden age. Language was one of the purest parts of the Portuguese Renaissance, due to the large number of erudite words imported from classical Latin and ancient Greek, which greatly increased the complexity of the Portuguese language. The sixteenth century ''Cancioneiro Geral'', by [[Garcia de Resende]], is often agreed upon to mark the end of [[Galician-Portuguese|Old Portuguese]] and the beginning of Modern Portuguese.
 
TheStandardizacija standardizationportugalskog ofjezika thepočela Portugueseje language1536. startedgodine, in 1536,kada whenje [[Fernão de Oliveira]] publishedobjavio hissvoju ''Grammatica da lingoagem portuguesa'', theprvo firstknjiževno literarydjelo piecekoje thatje laidiznijelo rulespravila andi standardsstandarde forza the Portugueseportugalski languagejezik.<ref>[http://purl.pt/369/1/ficha-obra-gramatica.html Tesouros impressos da Bibioteca Nacional GRAMMATICA DA LINGOAGEM PORTUGUESA DE]</ref><ref>Cantarino, Nelson. ''O idioma nosso de cada dia'', in: Revista de História da Biblioteca Nacional, ano 1, nº 8, fev/mar 2006 (Seção: Documento Por Dentro da Biblioteca) – [http://www.revistadehistoria.com.br/v2/home/?go=detalhe&id=941 Texto parcial] {{webarchive|url=https://archive.is/20121208183539/http://www.revistadehistoria.com.br/v2/home/?go=detalhe&id=941 |date=2012-12-08 }}, sítio obtido em 31 de janeiro de 2008.</ref> In 1540, [[João de Barros]], aistaknut distinguishedčinovnik officerportugalske ofkrune, the Portuguese crown,1540. publishedje theobjavio ''Grammatica da Língua Portuguesa com os Mandamentos da Santa Madre Igreja'', whichkoja taughtje thepodučavala standardsstandarde ofportugalskog thejezika Portuguesezajedno languagesa alongsidemoralnošću thei morals and culture of thekulturom [[Portuguese people]]. João de Barros's ''Grammatica'' wasJoão thede secondBarrosa piecebila thatje soughtdrugo todjelo standardizekoje theje Portuguesestandardiziralo language,portugalski andjezik isi consideredsmatra these world'sprvim firstilustriranim illustratedudžbenikom textna booksvijetu.<ref name="RHBN">Cantarino, Nelson. ''O idioma nosso de cada dia'', in: Revista de História da Biblioteca Nacional, ano 1, nº 8, fev/mar 2006 (Seção: Documento Por Dentro da Biblioteca) – [http://www.revistadehistoria.com.br/v2/home/?go=detalhe&id=941 Texto parcial] {{webarchive|url=https://archive.is/20121208183539/http://www.revistadehistoria.com.br/v2/home/?go=detalhe&id=941 |date=2012-12-08 }}, sítio obtido em 31 de janeiro de 2008.</ref>
 
Veliko zanimanje za [[filologija|filologiju]] tokom portugalske renesanse, širenje upotrebe etimološkog pravopisa, stvarajući portugalske riječi opravdanjem njihovih latinskih korijena. ''Orthographia da lingoa portuguesa'' Duartea Nunesa de Leãoa, velikog pionira istraživanja portugalske ortografije, iz 1576. godine, bilo je jedno od najvećih djela koja su podržala veću latinizaciju portugalskog jezika. Štamparska mašina bila je ključna u širenju portugalskog jezika, omogućavajući da nove pravopise, riječi i gramatiku vidi većina govornika portugalskog jezika.
The great interest in [[philology]], during the Portuguese Renaissance, spread the use of etymological spellings, creating Portuguese words through justification of their Latin roots. The 1576 ''Orthographia da lingoa portuguesa'', by Duarte Nunes de Leão, a great pioneer in the study of Portuguese orthography, was one of the major works in support for the greater Latinisation of the Portuguese language. The printing press was key in the expansion of the Portuguese language, allowing new spellings, words, and grammar to be seen by most Portuguese speakers.
 
DueZbog touspjeha thePortugalskog successcarstva of the Portuguese Empire, and thei [[padroado|padroada]] ofportugalskih themisionarskih Portuguese missionary effortspokušaja, theportugalski Portuguesejezik languagepostao cameje topoznat be known as thekao "Christiankršćanski languagejezik" inu manymnogim partsdijelovima of AsiaAzije. InU concordancesaglasnosti withsa theprincipima principlesportugalske of the Portuguese Renaissancerenesanse, many schoolsmnoge ofškole learningučenja andi collegesfakulteti wereosnovani foundedsu throughoutširom PortugalPortugala andi itsnjegovog empirecarstva.<ref>{{cite book|author=ZWRTJES, Otto, Even Hovdhaugen|title=Missionary linguistics: selected papers from the First International Conference on Missionary Linguistics, Oslo, 13-16 March, 2003, Volume 1|editor=John Benjamins Publishing Company|year=2004|url=https://books.google.com/books?id=-Zs-tpB2b3MC&lpg=PA141&dq=portuguese%20linguistic%20studies%20missionaries&pg=PA141|pages=141–160|isbn=9027245975}}</ref>
 
ItUčenjaci wasportugalske thereneasnse scholarsbili ofsu theti Portuguesekoji Renaissancesu thatsastavili compiledneke someod ofprvih themeđujezičkih firstrječnika interlinguai dictionariesknjiževnih and literary worksdjela, ablešto tosu dobili sou becauseprilici ofuraditi thezbog greatvelike distributionrasprostranjenosti ofPortugalskog thecarstva. PortugueseTi Empire.rječnici Thesečesto dictionariessu werebili oftenprve thejezičke firstinterakcije linguistickoje interactionssu EuropeansEvropljani hadimali toza thesete fardalekoistočne east cultureskulture, suchpoput askinesko-portugalskog therječnika iz 1580. Chinese-Portuguese Dictionarygodine,<ref name=ricciDict>"Dicionário Português-Chinês : 葡汉辞典 (Pu-Han cidian): Portuguese-Chinese dictionary", por Miguel Ruggieri e Matteo Ricci; editado por John W. Witek. Publicado em 2001, Biblioteca Nacional. {{ISBN|9725652983}}. [https://books.google.com/books?id=A7h5YbM5M60C Parcialmente disponível] no [[Google Books]]</ref> by [[Michele Ruggieri|MiguelMiguela RuggeiroRuggeira]] andi [[Matteo Ricci|MateusMateusa RigoRige]], the 1603 [[Nippo Jisho]] Japanesejapansko-Portugueseportugalski Dictionary,rječnik iz 1603. godine<ref>Michael Cooper; “The Nippo Jisho” (review of the ''Vocabulario da Lingoa de Japam com Adeclaracao em Portugues, Feito por Alguns Padres, e Irmaos da Companhia de Jesu'') ''Monumenta Nipponica'' Vol.svezak 31, Nobr. 4 (Winterzima, 1976), ppstr. 417&ndash;430</ref> by [[João Rodrigues (missionary)|João RodriguesRodriguesa]], and the 1651te [[Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum]] Portugueseportugalsko-Latinlatinsko-Vietnamesevijetnamski Dictionary, byrječnik [[Alexandre de Rhodes|Alexandra de Rhodesa]] iz 1651. godine.<ref>''Researches Into the Physical History of Mankind'' By James Cowles pstr. 501 [https://books.google.com/books?id=4CYXAAAAYAAJ&pg=PA501&dq=%22Dictionarium+Annamiticum+Lusitanum+et+Latinum%22#PPA501,M1]</ref>
 
BecauseZbog ofvelikog theprestiža greati prestigeznačaja andportugalske importancerenesanse ofna thenautička Portuguese Renaissance on nautical studiesistraživanja andi sciencesnauke, mostvećina explorersistraživača oftog thevremena timeučila studiedje inportugalski Portugaljezik andi carriednosila thega Portuguese language to newlyu discoverednovootkrivene landszemlje. ManyMnoge Portugueseportugalske wordsriječi haveušle enteredsu theu lexiconleksikone of otherdrugih languagesjezika, suchkao asnpr. ''sepatu'', shoecipela inna [[Indonesian language|Indonesianindonezijskom]], fromod theportugalske Portugueseriječi ''sapato'',; ''Keju'', cheesesir inna [[Malay language|Malaymalajskom]], fromod theportugalske Portugueseriječi ''queijo'',; ''meza'', tablestol inna [[Swahili language|Swahiliswahili jeziku]], fromod theportugalske Portugueseriječi ''mesa'',; andte ''botan'', buton, fromod ''botão'', ''kappa'', coverpokrivač, fromod ''capa'', andi from the variousrazne [[Japanese words of Portuguese origin]]. SimultaneouslyIstovremeno, followingslijedeći theekspanzionističku expansionisti andradoznalu knowledgeprirodu seekingportugalske nature of the Portuguese Renaissancerenesanse, theportugalski Portuguesejezik languageje importeduveo manymnoge wordsriječi fromiz foreignstranih idiomsidioma, suchkao asšto je ''cachimbo'', meaning pipecijev, from theod [[Kimbundu]] ''kixima'', andte ''algodão'', meaning cottonpamuk, from theod [[Arabic language|Arabicarapskog]] ''al-qutun''.
 
<gallery perrow="8">
File:Cancioneiro Geral 001.jpg|The 1516 ''Cancioneiro Geral'', by [[Garcia de Resende]], 1516.
File:Grammatica joam de barros 2.jpg|The 1540 ''Grammatica da Língua Portuguesa com os Mandamentos da Santa Madre Igreja'', by [[João de Barros]], 1540.
File:Ricci-Ruggieri-Portuguese-Chinese-dictionary-page-1.png|The 1583 ''Portuguese-Chinese Dictionary'', by [[Michele Ruggieri|Miguel Ruggeiro]] andi [[Matteo Ricci|Mateus Rigo]], 1583.
File:Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum (low-resolution).pdf|The 1651 ''[[Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum]]'', by [[Alexandre de Rhodes]], 1651.
File:Grammatica da Lingoagem portuguesa.JPG|The 1536 ''Grammatica da lingoagem portuguesa'', by [[Fernão de Oliveira]], 1536.
File:Obras de Garcia de Resende.jpg|The 1554 ''Livro das Obras de Garcia de Resende'', by [[Garcia de Resende]], 1554.
File:Grammatica da Lingoa Portuguesa.jpg|The 1576 ''Orthographia da lingoa portuguesa'', by Duarte Nunes de Leão, 1576.
File:Grammatica da lingua Portuguesa.jpg|The 1540 ''Grammatica da Língua Portuguesa com os Mandamentos da Santa Madre Igreja'', by [[João de Barros]], 1540.
</gallery>
 
=== LiteratureKnjiževnost ===
[[File:Luís de Camões-Fernão Gomes.PNG|thumb|Doprinosi [[Luís de Camões]]'s contributions to the [[Portugueseportugalski languagejezik|portugalskom jeziku]] aretako sosu greatveliki thatda itse isčesto often dubbed thenaziva ''LanguageCamõesovim of Camõesjezikom''.]]
Portugalska renesansa bila je zlatno doba za književna djela u Portugalu. Bogatstvo novca i zanimanja dovelo je do stvaranja nekih od najpoznatijih djela na portugalskom jeziku. Zbog značaja Portugala tokom Doba otkrića i strateške lokacije kao međutačke puta između Evrope i ostatka svijeta, mnoga od tih književnih djela mogla su kružiti izvan Portugala i postići popularnost širom Evrope.
The Portuguese Renaissance was a golden age for literary works in Portugal. The abundance of funds and interest lead to the creation of some of the best known pieces of the Portuguese language. Because of Portugal's importance during the Age of Discovery and strategic location as a waypoint between Europe and the rest of the world, many of these literary works were able to circulate outside of Portugal and achieve popularity throughout Europe.
 
In 1516, Garcia de Resende publishedje the1516. objavio ''Cancioneiro General'', whichkoji containedje moresadržavao thanviše twood hundreddvjesto separaterazličitih literaryknjiževnih works,djela ofrazličitih various authorsautora, from the reignsod ofvladavine D. [[Afonso V ofod PortugalPortugala|AfonsoAfonsa V]] andi D. JohnJohna II. Among the variousMeđu authorsrazličitim representedautorima inpredstavljenim theu ''Cancioneiro Geral'', [[Francisco de Sá de Miranda]], [[Gil Vicente]], andi [[Bernardim Ribeiro]] werebili thesu mostnajvažniji importanti andnajpoznatiji famousautori authors to the literaryknjiževne scene ofportugalske the Portuguese Renaissancerenesanse. Sá de Miranda wasbio crucialje toključan theza internationalizationinternacionalizaciju ofknjiževnih thedjela literaryportugalske worksrenesanse. of the Portuguese Renaissance.Nakon Afterpovratka returningsa fromsvojih hisstudija studiesu abroadinostranstvu, in 1526,. je Sá de Miranda introduceduveo newnove formsoblike ofknjiževnog literaryizražavanja expression tou Portugal, likekao thešto su [[sonnetsonet]] and thei [[sestina]]. FromOd 1502. untildo 1536. godine, Gil Vicente wroteje andpisao stagedi fortypriredio onečetrdeset piecesjedno ofdramsko dramadjelo, bothi na inportugalskom Portuguesei andna Castiliankastiljanskom, includinguključujući mysteriesmisterije, farcesfarse, comedies,komedije andi tragediestragedije, whichkoje wouldsu earnmu himdonijele apoziciju spaceu inhistoriji history as thekao "FatherOca ofiberijske Iberian dramadrame". Bernardim Ribeiro introduceduveo theje [[Pastoralpastoral]]ni novel toroman theu [[IberianIberijski Peninsulapoluotok]] withsa his 1554svojim ''Menina e Moça'' iz 1554. godine, alongsidezajedno thesa [[eclogueekloga|eklozima]]s of [[Cristóvão Falcão|Cristóvãa Falcãa]].
 
FromIz theportugalske Portugueserenesanse Renaissance,nije therebilo wasvećeg nopisca greater writer thanod [[Luís de Camões|Luísa de Camõesa]], whosezbog treasuredčijih worksje havecijenjenih nicknameddjela theportugalski Portuguese language as thenazvan ''LanguageCamõesovim of Camõesjezikom''.<ref>{{cite web | title = Língua de Camões | work = Recanto das Letras | date = September 2010 | url = http://www.recantodasletras.com.br/artigos/2473191 | accessdate = 27 February 2013}}</ref> Camões wasje instrumentalbio inključan reintroducingu classicalponovnom formsuvođenju ofklasičnih literatureoblika književnosti, mostnajvažnije importantlyepa, thekroz epic,svoje throughremek-djelo hisiz 1572. masterpiecegodine, ''[[Os Lusíadas]]'', considered one ofkoje these greatestsmatra piecesjednim ofod Portuguesenajvećih literaturedjela fromportugalske allknjiževnosti timeikada.
 
DuringTokom theportugalske Portuguese Renaissancerenesanse, [[Romance (heroic literature)|chivalricviteške romancesromanse]] were a literarybile phenomenonsu ofknjiževni thefenomen IberianIberijskog Peninsulapoluotoka, and of Europe as a whole,u tomanjoj amjeri lesserčitave extentEvrope. TheseTi novelsromani basedzasnivali themselvessu onse thena idealizationidealiziranju ofviteških mediaevalkodova chivalrici codes,bili andsu wereispunjeni filledprinčevima withi princesprincezama, andvitezovima princesses,i knightsdamama andu damselsnevolji, andi almostgotovo alwaysuvijek hadkršćanskom a Christian moralpoukom. ThisTaj typeoblik ofromana novelnajbolje waspersonifikuju best personified in the 1508 version ofverzija ''[[JoãoAmadis de LobeiraGaula]]'s '' [[AmadisJoão de GaulaLobeira|Joãa de Lobeire]]'' byiz 1508. godine, a koju je napisao [[Garci Rodríguez de Montalvo]], the 1541 ''Cronica do famoso e muito esforçado cavalleiro Palmeirim d´Inglaterra'' by [[Francisco de Moraes|Francisca de Moraesa]], andiz the1541. 1522godine, te ''Crónica do Imperador Clarimundo'', by JoãoJoãa de BarrosBarrosa iz 1522. godine.<ref name="Bergin" />
 
<gallery perrow="8">
File:BookFrontOsLusiadas1572.jpg|The 1572 ''[[Os Lusíadas]]'', by [[Luís de Camões]], 1572.
File:Auto de Moralidade de Gil Vicente.jpg|The 1517 ''Auto da Barca do Inferno'', by [[Gil Vicente]], 1517.
File:Manuel de Faria e Sousa, Europa portuguesa, Antonio Craesbeeck 1675, frontispicio.jpg|The 1675 ''Europa Portuguesa'', by [[Manuel de Faria e Sousa]], 1675.
File:Gaspar da Cruz - 1569 - Tractado - title page.png|The 1569 ''Tratado das Cousas da China'', by [[Gaspar da Cruz]], 1569.
File:Imagem160 Gil Vicente. Compilaçam de todalas obras. Joam Alvarez impressor. Lisboa, 1562.jpg|The 1562 ''Compilaçam de Todalas Obras'', by [[Gil Vicente]], 1562.
File:Sermões do Padre António Vieira da Companhia de Jesus, 1679.jpg|The 1679 ''Sermões'', by [[António Vieira]], 1679.
File:Francisco Manuel de Melo. Obras métricas. Lyon, 1665.jpg|The 1665 ''Obras Métricas'', by [[Francisco Manuel de Mello]], 1665.
File:Peregrinacao.jpg|The 1614 ''Peregrinação'', by [[Fernão Mendes Pinto]], 1614.
</gallery>
 

Navigacijski meni