Lödöse

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Lödöse
Panorama grada
Panorama grada
Koordinate: 58°02′N 12°09′E / 58.033°N 12.150°E / 58.033; 12.150
Država  Švedska
pokrajina Västergötland
grofovija Västra Götaland
Općina Lilla Edet
Površina
 - Urbano područje 1.28[1]
Stanovništvo
 - Urbano područje 1,266[1]
 - Urbana gustoća 989.1 stan. / km²[1]
Vremenska zona UTC+1 (UTC+2)
Karta
Lödöse is located in Švedska
Lödöse
Lödöse

Lödöse (čita se Ljodose) zvan i Gamla Lödöse (Stari Lödöse), Gamlöse ili Gammelös je gradić na jugozapadu Švedske od 1,266 stanovnika. [1]

Lödöse je jedan od najstarijih švedskih gradova za kog se drži da je za srednjeg vijeka bio predhodnica današnjeg Göteborga.

Geografske karakteristike[uredi - уреди | uredi izvor]

Lödöse leži u Grofoviji Västra Götaland, nedaleko od ušća rijeke Göta älv u Kattegat, preciznije na mjestu gdje riječica Ljuda uvire u Göta älv[2] a to je četrdesetak km sjeverno od Göteborga i Kattegata.

Njegovi stanovnici izabrali su to mjesto iz strateških razloga - kao idealnu luku, jer sjeverno od tog mjesta Göta älv više nije bio plovan za veće brodove[2], a naselja uz more nisu bila sigurna za ranog srednjeg vijeka.

Historija[uredi - уреди | uredi izvor]

Lödöse je već oko 1000 bio poznato trgovište, koje je tokom 12. vijeka brzo izraslo u grad sa tri crkve, kraljevskim imanjima, kraljevskom kovnicom i obrambenim kulama. I tokom 13. i 14. vijeka - Lödöse je bio prosperitetan trgovački grad, sa samostanom, bolnicom i zamkom koji je u to vrijeme bio jedan od najvećih u zemlji, tako da je često služio kao rezidencija za tadašnji putujući kraljevski sud.[3]

Pad Lödöse otpočeo je krajem 14. vijeka, i produžio se do sredine 15. vijeka. U to doba Lödöse je bio jedan između šest najvećih u zemlji, s pravom da šalje predstavnike na izbor kralja.

Negdje oko 1450. dansko - norveške vlasti izgradile su seriju utvrda duž rijeke Göta älv i tako razbili trgovinu Lödöse. Zbog tog su se švedske vlasti odlučile da ga presele, pa su 1473. i preselili većinu stanovnika Lödöse u novoizgrađeni grad na ušću rijeke Säveån, koji je nazvan - Nya Lödöse (Nova Lödöse). Danas je to samo jedan od kvartova Göteborga - Gamlestan.[3]

Oko 100 godina kasnije Göteborg je izrastao u drugi po veličini grad Švedske.[3]

Znamenitosti[uredi - уреди | uredi izvor]

St.Olovs Church Kamena romanička crkva sv. Olafa bila je podignuta još krajem 12. vijeka, pored rijeke.[2]

Dominikanski samostan sv. Marije osnovan je 1243. njegova crkva od cigle i kamena je i danas najveća i najljepša u Dijecezi Skara.[2]

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]