Hatra

Izvor: Wikipedia

Koordinate: 35°34′0″N 42°42′0″E / 35.56667, 42.7

Hatra
Flag of UNESCO.svg Svjetska baštinaUNESCO
Hatra ruins.jpg

 Irak

Hatra na karti Irak
Hatra
Hatra
Lokacija Hatre u Iraku
Registriran: 2007. (33. zasjedanje)
Vrsta: Kulturno dobro
Mjerilo: ii, iii, iv
Ugroženost: 2007.-
Referenca: UNESCO

Hatra (arapski: الحضرal-Ḥaḍr) je drevni grad koji se nalazi u Iraku i administrativno pripada guberniji Ninawa i regiji al-Jazira. Danas je poznat kao al-Hadr, a što je ime koje se prvi put spominjalo na drvenim natpisima, kao i drevnoj iranskoj pokrajini Hvarvaran. Grad se nalazi 290 km sjeverozapadno od Bagdada i 110 km jugozapadno od Mosula.

Historija[uredi - уреди]

Herkul iz Hatre, partski period, 1. ili 2. vijek ne.

Hatru su osnovala drevna arapska plemena[1] otprilike u 3. vijeku pne. Pod Partskom Monarhijom je postalo važno vjersko i trgovačko središte, a svoj vrhunac imalo u 2. i 1. vijeku pne.[2] Kasnije je postalo glavnim gradom jedne od prvih arapskih kraljevina u historiji, odnosno jedan u lancu arapskih gradova-država koji se prostirali od Hatre na sjeveroistoku preko Palmire i Baalbeka do Petre na jugozapadu. Oblast kojom se vladalo iz Hatre je bilo poznato kao Kraljevstvo Araba, te je predstavljalo polu-autonomnu tamponsku državu na zapadnim rubovima Partske Monarhije kojom su vladali arapski prinčevi.

Hatra je sa vremenom postala utvrđenje koje je igralo značajnu ulogu u ratovima Parta sa Rimljanima. Bilo je metom opsade rimskih careva Trajana (116/117) i Septimija Severa (198/199).[3] Godine 238. Hatra se uspješno oduprla snagama obnovljenog Perzijskog Imperija pod Sasanidima u bitci kod Šahrazura, ali ju je godine 241. konačno zauzeo sasanidski Šapur I te potpuno uništio.[3] Tradicionalne priče govore kako je Hatra pala zbog an-Nadire, kćeri kralja Arabe, koja je grad izdala Šapuru. Po istoj priči je Šapur ubio kralja i oženio se za an-Nadiru, ali je na kraju ubio i nju.[2]

Hatra je danas poznata kao najbolje očuvani, odnosno najreprezentativniji partski grad. Okružena je vanjskim i unutarnjim zidovima koji su dughi skoro 6,4 km, a na kojima je bilo 160 tornjeva. U središtu grada se nalaze sakralne građševine. Hramovi pokrivaju područje od 1,2 hektara te im dominira Veliki hram, koji ima brojne komore i stupove koji su nekada bili visoki 30 metara. Grad je bio poznat po spajanju grčkih, mezopotamskih, sirijskih i arapskih božanstava, pa je hram na aramejskom poznat kao Beiṯ Ĕlāhā ("Božja kuća"). U gradu su bili hramovi Nergalu (babilonsko i akadsko božanstvo), Hermesu (grčko božanstvo), Atargatis (sirijsko-aramejsko božanstvo), Allatu i Shamiyyah (arapsko božanstvo) i Šamašu (mezopotamski bog sunca).[2] Ostala božanstva na hatranskim aramejskim natpisima su aramejski Ba'al Shamayn, i boginja poznata kao Ashurbel, za koju se vjeruje da je spoj božanstava Ašura i Bela koji su originalno bili muškarci.

Popis vladara[uredi - уреди]

U natpisima u Hatri se spominje nekoliko vladara. Ostali vladari se sporadično spominju kod antičkih pisaca. Koristili su dvije titule. Raniji vladari su koristili titulu mrj´ (nejasan prijevod), a kasniji mlk -kraljk.

mrj´ ("vladar")

mlk ("kralj")

Suvremena Hatra[uredi - уреди]

Američki marinac hoda kroz ruševine Hatre.

Hatra je poznata i po tome što su njene lokacije korištene za uvodnu scenu znamenitog filma Egzorcist ("Istjerivač đavola") iz 1973. Godine 1985. ju je UNESCO proglasio lokalitetom Svjetske baštine.

Veze[uredi - уреди]

Izvori[uredi - уреди]

  1. Atlas of classical archaeology‏, Moses I. Finley‏. str. 239.-241.
  2. 2.0 2.1 2.2 "Hatra" (Encyclopædia Britannica). http://www.britannica.com/eb/article-9039509/Hatra. pristupljeno 12. I 2007.. 
  3. 3.0 3.1 Advisory Body Evaluation on Hatra. International Council on Monuments and Sites (ICOMOS). 1985. str. 1.-2.

Vanjske veze[uredi - уреди]