Samarkand

Ulugbegova medresa u Samarkandu

Registan je skup tri medrese

Samarkand je grad u Uzbekistanu. Ima 412.300 stanovnika. Poznat je bio kao središnja tačka puta svile između Kine i Zapada. Većina stanovništva su Tadžici. Grad star 2700 godina nalazi se na Uneskovom spisku svetske kulturne baštine. Samarkand je u srednjem veku bio veliki naučni i kulturni centar. Nalazio se na putu svile, pa je u Samarkandu ostajalo veliko bogatstvo zbog velikoga broja karavana, koji su se u Samarkandu odmarali.

Istorija

Samarkand je osnovan oko 700. pne. Bio je glavni grad Sogdijanske satrapije Persijskog carstva za vreme vladavine Ahemenida. Aleksandar Makedonski je osvojio Samarkanad 329. pne. Iako se u području govorilo iranski nije bio politički ujedinjen sa Iranom od toga doba sve do arapskih osvajanja. Pod vladavinom Abasida saznali su tajnu pravljenja papira od dvojice Kineza, koji su bili zarobljeni 751. Prva fabrika papira u islamskom svetu osnovana je u Samarkandu. Otkriće se odatle raširilo po islamskom svetu, a odatle u Evropu, ili kroz Španiju ili preko krstaša.

Od 6. do 13. veka grad je bio veći i bogatiji od savremenog Samarkanda. Samarkand su kontrolisali Zapadni Turci, Arapi, persijski Samanidi, karakanidski Turci, Seldžuci, Karakitajski Kanat i carstvo Horezm. Mongoli su popljačkali grad 1220. Malo stanovništva je preživelo mongolski napad. Još jednom su Mongoli opljačkali grad kad je kan Barak trebao novac da plati vojsku. Trebalo je mnogo dekada da se Samarkand oporavi od tih nesreća. Timur Lenk je 1370. odredio Samarkand kao glavni grad svoga ogromnoga carstva, od Indije do Turske. Tokom 35 godina gradio je novi grad. Dovodio je umetnike i zanatlije iz svih zemalja, koje bi osvojio. Timur Lenk je bio cenjen kao mudar i darežljiv vladar, a Samarkand je rastao. Timurov unuk Ulugbeg vladao je 40 godina. Ulugbeg je stvorio naučnu školu, koja je okupljala najbolje astronome i matematičare. Naredio je gradnju opservatorije. Sadržavala je ogroman, ali izuzetno precizan mramorni sekstant sa lukom duljine 63 metra.

Minaret u Samarkandu

U 16. veku uzbečka dinastija Šajbanida premestila je prestolnicu u Buharu i Samarkand je počeo nazadovati. Posle napada persijskog ratnika Nadira šaha Samarkand je napušten u 18. veku. Došao je pod rusku vlast 1868, kada je tvrđavu zauzeo pukovnik Abramov. Posle toga 500 Rusa je bilo pod opsadom, ali su se uspeli obraniti. Kasnije je Samarkand postao centar ruskog Tatarstana. Dobio je na značaju kada je novoizgrađena transkaspijska železnica dosegla Samarkand 1888. Bio je od 1925. do 1930. glavni grad Uzbečke SSR.

Turističke atrakcije

Registan

Registan je predstavljao centar srednjovekovnog Samarkanda. Sastojao se od tri velike medrese:

• Ulugbegova medresa, koju je osnovao Ulugbeg 1420. godine. Sadržavala je mozaike i astronomske teme. Oko 100 studenata je tu učilo nauku, astronomiju, filozofiju i teologiju.
• Šerdar medresa, koju je 1636. godine završio šajbanidski emir, a bila je kopija Ulugbegove medrese
• Tla-kari medresa, koja je završena 1660. godine, a imala je zlatne dekoracije.

Ulugbegova opservatorija

Ulugbegova opservatorija je sagrađena 1420 i imala je najveći sekstant, koji je ikada izgrađen, a čiji luk je imao 63 metra. Cilj je bio da se zvezde mere sa najvećom preciznošću. Ostaci su otkopani 1908.

Kupola Bibi-hanum džamije

Bibi-Hanum džamija

Postoje tvrdnje da je žena Timura Lenka gradila tu džamiju i da po njoj nosi ime. Glavna vrata džamije su visoka 35 metara. Predstavlja jednu od najvećih građevina Samarkanda. Srušena je u potresu 1897., pa je rekonstruirana.

Šah-i-Zinda

Mauzolejski kompleks je osnovan u 15. veku na grobu Kusam ibn Abasa (rođaka Muhamedovog), koji je donio islam u Samarkand. Tu se nalazie grobovi širih članova porodica Timur Lenka i Ulugbega.

Spoljašnje veze

Vikimedijina ostava ima još multimedijalnih datoteka vezanih za:

Samarkand

• The Golden Journey ('Road') to Samarkand
• Samarkand - Silk Road Seattle Project / Walter Chapin Simpson Center for the Humanities at the University of Washington
• Photos of Samarkand and Uzbekistan
• Murder in Samarkand by Craig Murray
• The history of Samarkand, according to Columbia University's Encyclopedia Iranica
• Samarkand in modern and old photos