Uvertira

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Uvertira
Ouverture
Fragment Verdijeve uvertire za operu Luisa Miller iz 1849
Fragment Verdijeve uvertire za operu Luisa Miller iz 1849

Uvertira (francuski ouverture = otvorenje, otvaranje[1]) je orkestralna kompozicija koja služi kao uvod u neko vokalno- instrumentalno djelo, najčešće muzičko-scensko kao što su opera, balet, oratorij ili samo u pojedini čin takvih djela..[1]

Historija[uredi - уреди | uredi izvor]

Na samom početku uvertire su bile tek kratki instrumentalni odsjek, da bi tokom 17. vijeka u Veneciji poprimile dualnu formu.[1] Barokne uvertire 17. vijeka su bile snažni uvod isprekidana ritma u suite.[2]

Francusku uvertiru zvanu Standarde, koja dominirala do polovice 18. vijeka, formirao je Jean-Baptiste Lully u formi dva, a nakon tog tri stavka kontrastnoga tempa (u shemi: polagani–brzi–polagani).[1]

Za razliku od tog kod talijanske uvertire, koje je prvi počeo pisati Alessandro Scarlatti, izmjenjuju se stavci u shemi tempa brzi–polagani–brzi, pa ona postaje važna za razvoj simfonije i sonatnih muzičkih formi.[1]

Od polovice 18. vijeka uvertira je jednostavačka i povezanija sa samim muzičko-scenskim djelom kojemu prethodi, anticipiranjem tematskoga materijala koji će se čuti za vrijeme izvođenja djela. Naglašena je sklonost dočaravanju atmosfere ili radnje (kod opere), zbog čega uvertira poprima slobodnije forme.[1]

U 19. vijeka formirala se i koncertna uvertira, koja se izvodi samostalno i najčešće nema Inspiraciju u nekom drugom muzičkom djelu kao preteča simfonijske pjesme.

Pojedini kompozitori 19. i 20. vijeka, su čak potpuno izostavljali uvertiru.[1]

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 "Suita" (hrvatski). Leksikografski zavod Miroslav Krleža. http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=63536. pristupljeno 25. 9. 2019.. 
  2. "Ouverture" (engleski). Merriam Webster. https://www.merriam-webster.com/dictionary/ouverture. pristupljeno 25. 9. 2019. 

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]