Univerzalna istorija

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
(Preusmjereno sa Univerzalna historija)
Idi na navigaciju Idi na pretragu

Univerzalna istorija je predstavljanje istorije čovečanstva kao jedne celine, kao koherentnog jedinstva putem univerzalne, kosmopolitske interpretacije istorijskih događaja i ličnosti, lišene nacionalističkih i religijskih okvira.

Stari vek[uredi - уреди | uredi izvor]

Prva dela koja bi se mogla smatrati univerzalnom istorijom su nastala još u Starom veku, u Staroj Grčkoj u 4. veku pre nove ere, a u narednim vekovima pisanje univerzalne istorije je prisutno i u Starom Rimu, Kini,.. Biblija sadrži tekstove koji se smatraju univerzalnom istorijom.

Novi vek[uredi - уреди | uredi izvor]

Volter je prvi pokušao da napiše istoriju sveta, bez upotrebe religijskih i nacionalističkih interpretacija prošlosti.

Kada je u pitanju Zapadni svet, impuls da se proizvodi univerzalna istorija se izdvojio i postao uticajan u 18. veku u kojem su broji filozofi promovisali nove kosmopolitske ideologije.[1] Kolonijalno iskustvo (veliki broj država u Evropi su u 18. veku imale kolonije) je izložilo evropsko društvo uticaju izuzetno heterogenih kultura i civilizacija. Takođe treba imati u vidu da je 18. vek u eri prosvetiteljstva u kojoj je na ljudske aktivnosti presudno uticala želja da se rukovode racionalnim naučnim prosuđivanjem prilikom promene i oslobađanja okova običaja i spornih autoriteta zasnovanih na religiji, sujeverju, otkrovenjima i tradiciji, kako na individualnom tako i na društvenom nivou.[2] Koncept globalnog civilnog društva je nastao u prepoznatljivoj modernoj formi na osnovama univerzalizma 18. veka.[1] Krajem 18. veka je bila popularna ideja Evropskog jedinstva, bazirana na nečemu što Gibbon naziva „velikom republikom“, kako bi se istakle pozitivne posledice razvoja trgovine i proširile granice civilnog društva izvan granica pojedinačnog kraljevstva na nove, zajednički nacrtane na bazi zajednički deljenih interesa i vrednosti. Sen-Simon i njegovi sledbenici su imali viziju međunarodnog poretka kojim bi upravljale tehnokrate u interesu zajednice. Marks je svoj alternativni socijalistički program takođe bazirao na kosmopolitskim principima. I za jedne i za druge je progres bio univerzalno pravo koje se može realizovati.[1] Sve ove okolnosti su pružile adekvatno okruženje za razvoj univerzalističkih, globalnih, liberalnih i racionalnih perspektiva prilikom istraživanja društva i pisanja istorijskih radova.

Volter je u svom delu Essay on customs (1756) posmatrao razvoj svetske civilizacije u univerzalnom kontekstu, odbacujući i tradicionalne hrišćanske i nacionalne okvire i pod uticajem Žaka Beninj Bosijea i njegovog dela Discourse on the Universal history (1682) prvi napravio ozbiljan pokušaj da napiše istoriju sveta, eliminišući nacionalne i religijske okvire, naglašavao ekonomsku, kulturnu i političku istoriju. Kant je razvio ideju o univerzalno primenljivim moralnim imperativima i u svom delu Perpetual Peace (1795) izneo plan za ustanovljavanje kosmopolitskog liberalnog poretka koji bi rezultirao trajnim mirom. Unverzalizam 18. veka je iznedrio ideale koje je u modernoj formi moguće identifikovati kao moderno civilno društvo. Nastanak moderne istoriografije se vezuje za nemačke univerzitete u 19. veku i presudan uticaj Lepolda fon Rankea koji je insistirao na isključivom korišćenju čvrstih dokaza u vidu primarnih izvora dokazane autentičnosti a njegov kredo je bio da istoriju treba opisivati „onakvom kakva ona jeste“.[1]

Nacionalizacija istorije[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: Nacionalizacija istorije

Nacionalizacija istorije ili Etnicizacija istorije [3] je izraz koji se u savremenoj istoriografiji koristi kao naziv za nacionalističku interpretaciju prošlosti, pripisivanjem nepostojećih ili preuveličavanjem postojećih nacionalnih atributa istorijskih događaja i ličnosti. Pojavom nacionalnih država u 19. veku globalni pristup u istraživanju istorije i pisanju istorijskih dela je postao neutemeljen u društvu i uglavnom bio zarobljen u okvire nacionalnih država tokom većeg dela 20. veka.[1] Uzroci nacionalizacije istorije su različiti, u zavisnosti od okolnosti u kojima se vrši nacionalizacija konkretne istorije, a mogu se identifikovati kao: proces formiranja modernih nacija u vidu nacionalnih preporoda, višedecenijska potisnutost nacionalističkih interpretacija istorije komunističkim, stvaranje novog nacionalnog identiteta za novonastale države tokom dekolonizacije i raspada multinacionalnih država posle svetskih ratova, školskih programa i potrebe za utvrđivanjem granica na bazi istorijski utemeljenog nacionalnog karaktera teritorija i naselja.

Perspektive globalizacije istorije[uredi - уреди | uredi izvor]

Globalizacija istorije i njene perspektive su predmet proučavanja istoriografije i jedna od tema brojnih kongresa istoričara.[4][5] Postoje stavovi da će istorija uvek biti fluidna, raznovrsna i predmet konflikata, ali se sa druge strane uočava postojanje moguće perspektive da sve ovo bude potisnuto jakom političkom silom koju pokreće snažna ideologija, bazirana na ekonomskom interesu, ideologija globalizacije.[5]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 "The History of Globalization - and the Globalization of History" (engleski). http://www.scribd.com/doc/2557562/History-of-Globalization. pristupljeno 20. oktobar 2010. "In the case of the Western world, the impulse to produce a universal history gained distinction and influence in the eighteenth century, when the philosophes promoted a new, cosmopolitan ideology."  Greška kod citiranja: Nevaljana oznaka <ref>; naziv "Hopkins" je zadan više puta s različitim sadržajem Greška kod citiranja: Nevaljana oznaka <ref>; naziv "Hopkins" je zadan više puta s različitim sadržajem Greška kod citiranja: Nevaljana oznaka <ref>; naziv "Hopkins" je zadan više puta s različitim sadržajem Greška kod citiranja: Nevaljana oznaka <ref>; naziv "Hopkins" je zadan više puta s različitim sadržajem
  2. "The enlightment" (engleski). Cambridge University Press. 1995. http://ieet.org/index.php/IEET/print/3641. pristupljeno 20. oktobar 2010. "Enlightenment was a desire for human affairs to be guided by rationality rather than by faith, superstition, or revelation; a belief in the power of human reason to change society and liberate the individual from the restraints of custom or arbitrary authority; all backed up by a world view increasingly validated by science rather than by religion or tradition. ." 
  3. "Beyond the Nation: The Relational Basis of a Comparative History of Germany and Europe" (engleski). http://books.google.com/books?id=HjFjTRL5O_4C&pg=PA7&lpg=PA7&dq=%22nationalization+of+history%22&source=bl&ots=6ZQzfUkxs7&sig=vgC6_tv7myK6rYpP9FqQcaRbKKU&hl=sr&ei=MDu8TNaROsyfOvuY5dYM&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CB8Q6AEwAQ#v=onepage&q=%22nationalization%20of%20history%22&f=false. pristupljeno 18. oktobar 2010. "„If a retrospective ethnicization or nationalization of history is to be avoided, any national labeling needs to be treated with great care.“ ili u prevodu Ukoliko naknadnu etnicizacija ili nacionalizaciju istorije treba izbegavati, pripisivanje bilo kakvih nacionalnih atributa treba vršiti veoma oprezno." 
  4. "Program 21st International Congress of Historical Sciences; 6) National Histories and the Globalization of History". http://www.theaha.org.au/conferences/images_2010/ICHS_cfp.pdf. pristupljeno 22. oktobar 2010. "Program 21st International Congress of Historical Sciences Amsterdam 2010 I - THÈMES MAJEURS / MAJOR THEMES..... 6. Histoires nationales et mondialisation de l’histoire / National Histories and the Globalization of History Responsable / Organizer Commentateur / Discussant Prof. Susanne Popp À venir / TBA Universität Augsburg (Allemagne) e-mail : susanne.popp@phil.uni-augsburg.de" 
  5. 5,0 5,1 "European History: Lessons for the 21st Century; Opening Speech at the 3rd International Conference on European History: From Ancient to Modern. Athens, 29-31 December 2005. Cultural Center, City of Athens.". http://www.google.com/url?sa=t&source=web&cd=1&ved=0CBQQFjAA&url=http%3A%2F%2Fwww.atiner.gr%2Fdocs%2FP24_History.doc&ei=xjHATLPbMszBswaembCWCA&usg=AFQjCNE_im_itW1k3XcJ1UuxMPwh0EV7WA&sig2=MVXYB-Lry6-2iiWhEd6eyg. pristupljeno 22. oktobar 2010. "During the 20th International Conference of Historical Sciences that took place in Sydney 3-9 July 2005, the opening session was devoted to the globalization of history and its limits."  Greška kod citiranja: Nevaljana oznaka <ref>; naziv "Papanikos" je zadan više puta s različitim sadržajem

Spoljašnje veze[uredi - уреди | uredi izvor]