Joseph Gay-Lussac

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Žozef Luj Gej-Lisak
Žozef Luj Gej-Lisak
Rođenje 6. decembar 1778.
Sen Leonar de Nobla
Smrt 9. maj 1850.
Pariz
Ge-Lisak i Bio se penju u balonu na vruć vazduh, 1804. Ilustracija sa kraja 19. veka

Žozef Luj Gej-Lisak[1] (fr. Joseph Louis Gay-Lussac; 6. decembar 17789. maj 1850) bio je francuski hemičar i fizičar. Poznat je po zakonu vezanom za gasove, kao i po svojim delima na smešama alkohola i vode, što je dovelo do Ge-Lisakovog stepena koji se koristi za merenje alkoholnih pića u mnogim zemljama.

Biografija[uredi - уреди | uredi izvor]

Gej-Lisak je rođen u selu Sen Leonar de Nobla u departmanu Gornja Vijena. Na početku se školovao kod kuće, a 1794. godine poslat je u Pariz da se spremi za Politehničku školu, pošto je njegov otac uhapšen. Krajem 1797. godine primljen je u Politehničku školu, tri godine kasnije prebacio se u Nacionalnu školu za mostove i puteve, a nedugo kasnije postavljen je za asistenta Kloda Luja Bertolea. Godine 1802. postavljen je za demonstratora Furkroja u Politehničkoj školi, gde je kasnije (1809) postao profesor hemije. Od 1808. do 1832. godine bio je profesor fizike na Sorboni, mesto koje je napustio da bi postao šef katedre za hemiju u botaničkoj bašti Jardin des Plantes. Godine 1831. izabran je za da predstavlja Gornju Vijenu u donjem domu Parlamenta, a 1839. godine postao je per.

Godine 1809 Ge-Lisak se oženio sa Žanevjev-Mari-Žozef Rožo. Prvi put ju je upoznao dok je radila kao pomoćnica u prodavnici rublja gde je krišom učila iz udžbenika za hemiju. Bio je otac petoro dece, od kojih je najstariji (Žil) postao asistent Justusa Libiga u Gisenu. Neke Žilove publikacija su pogrešno pripisane Žozefu, jer imaju iste inicijale (Ž. Ge-Lisak).

Dostignuća[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1802, Ge-Lisak je formulisao zakon po kojem se gas širi linearno sa konstatnim pritiskom i porastom temperature.
  • 1804, uspeo se sa Žan Batistom Bioom u balonu na vruć vazduh do visine od 6,4 kilometara tokom ranih proučavanja Zemljine atmosfere. Želeo je da sakupi uzorke vazduha sa raznih visina kako bi zabeležio razlike u temperaturama i vlažnostima.
  • 1805, zajedno sa svojim prijateljem i naučnim saradnikom, Aleksandrom fon Humboltom, otkrio je da se osnovni sastav atmosfere ne menja sa smanjenjem pristiska (povećavanjem nadmorske visine). Takođe su otkrili da se voda formira od dva dela vodonika i jednog dela kiseonika (zapreminski).
  • 1808, bio je jedan od otkrivača bora.
  • 1810, u saradnji sa Lujem Tenarom, otkrio je metod za kvantitativnu elementalnu analizu tako što se mere količine ugljene kiseline i kiseonika oslobođene reakcijom sa kalijum hloratom.
  • 1811, Ge-Lisak je priznao jod kao novi element i opisao je njegove osobine.[2]
  • 1824, razvio je poboljšanu verziju birete koja je imala držalju sa strane i skovao je termine "pipeta" i „bireta“ u svom radu iz 1824. godine o standardizaciji rastvora indiga.[3]

U Parizu, ulica i hotel blizu Sorbone nazvani su po njemu, kao što su i trg i ulica u njegovom mestu rođenja. Njegov grob nalazi se na groblju Per Lašez u Parizu.

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]