Filip V od Španije

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Kralj Filip V.
Philip V 3.jpg
Vladavina 1700. - 1724. abdicirao u korist Luja I.
1724. - 1746., nakon smrti Luja I.
Supruga Maria Louisa Savojska (1701.-1714)
Elizabeta Farnese (1714.-1746.)
Djeca Ludovik I., španjolski kralj
Ferdinand VI., kralj Španjolske
Karlo III., kralj Španjolske
infanta Mariana Victoria, kraljica Portugala
Filip, vojvoda od Parme
Filip
Filip
infanta Teresa, Dauphina od Francuske
Francisco
infanta Antonia, kraljica Sardinije
infant Ludovik
Otac Luj, Veliki Dauphin Francuske
Majka Ana María od Bavarske
Rođenje 19. prosinca 1683.
Versailles, Francuska
Smrt 9. srpnja 1746.
Madrid, Španjolska

Filip V. (španjolski Felipe V), vojvoda od Anjoua, kasnije kralj Španjolske, poznat i kao Smioni, rodio se 19. prosinca 1683. u Versaillesu. Djed mu je bio Luj XIV., francuski kralj, a roditelji francuski prijestolonasljednik Luj i María Ana Victoria od Bavarske.

Naslijedio je španjolsko prijestolje nakon smrti Karla II., posljednjeg vladara iz kuće Habsburg na španjolskom prijestolju, koji nije imao potomaka. Karlo II. imenovao ga je 1700. u oporuci svojim nasljednikom, te je tako postao prvi vladar iz dinastije Bourbon na španjolskom prijestolju i utemeljitelj njezine španjolske loze. U oporuci je također stajao uvjet da se španjolska dinastija ne smije spojiti s francuskom. 1701. Prisegnuo je za španjolskog kralja pred kastiljskim Cortesom.

Ovo imenovanje nije se svidjelo Austriji koja je smatrala da nadvojvoda Karlo, sin cara Leopolda, ima više prava na prijestolje. To je doveo do sukoba francuskog kralja Luja XIV., austrijskog cara i država saveznica obiju strana. Ovaj rat, poznat i kao Rat za španjolsku baštinu (1701.-1714.), završio je s Ugovorima iz Utrechta 1713., kojim je Filip V. priznat za španjolskog kralja, ali za uzvrat je Španjolska izgubila posjede u Italiji, Nizozemskoj, izgubila je Menorcu, Gibraltar koji je prisvojila Velika Britanija, te je Portugalu prepustila koloniju Sacramento.

Do sredine drugog desetljeća 18. stoljeća, politika Filipa V. bila je obilježena snažnim francuskim utjecajem. Za njegova vadanja započela je kulturna obnova Španjolske, razvoj znanosti, književnosti, filozofije, umjetnosti, politike, religije i ekonomije. 1712. iako nije završio Rat za španjolsku baštinu, utemeljena je Nacionalna biblioteka, godinu dana kasnije Akademija za jezik, te kasnije medicinska akademija, povijesna, itd, sve one kao imitacija francuske Akademije.

U unutarnjoj politici, nastojao je privest kraju centralizaciju i upravnu unifikaciju sa svojim Dekretima o novoj osnovi (Decretos de Nueva Planta), nastojeći ukinuti aragonske i valencijske sloboštine .

Nakon smrti svoje prve žene, Maríe Luise Savojske, Filip je sklopio novi brak 1714. S Elizabetom Farnese, s kojom je imao sedmero djece: Novi je brak donio i prevlast talijanskog utjecaja nad francuskim, što je rezultiralo politikom koja je željela revidirati utreški mir i vratiti talijanske posjede. Kardinal Alberoni vodio je jedno vrijeme takvu politiku, međutim alijanca Velike Britanije, Francuske, Nizozemske i Austrije okončala je s tim. Također je doživio neuspjeh pokušaj povratka Menorce i Gibraltara.

U siječnju 1724. Filip V. iznenada je abdicirao u korist svoga sina Ludvika I., prvorođenca iz svog prvog braka sa Mariom Luisom Savojskom, međutim nakon prerane smrti Ludvika I. (vladao je samo sedam mjeseci), u kolovozu se iste godine vratio na prijestolje.

Savez s Francuskom doveo je do toga da je španjolska vojska pomogla francuskoj u ratovima za poljsku i austrijsku baštinu.

S vremenom je Filip postao sve više podložan živčanim poremećajima i nesposobniji za obnašanje vladarskih dužnosti. Uglavnom se bavio lovom, molitvama i glazbom. Državnu politiku je vodila uglavnom njegova supruga Elizabeta Farnse, koja je 1714. stekla za svoja dva sina, Karla i Filipa, Napuljsko Kraljevstvo i Parmu. Karlo je kasnije postao Karlo III., španjolski kralj.

9. srpnja 1746. Filip V, je umro u Madridu, naslijedio ga je sin Ferdinand VI.. Po njegovoj izričitoj želji, pokopan je u palači La Granja u San Ildelfonsu (Segovia).

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Anri IV
 
 
 
 
 
 
 
Luj XIII
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Marija Mediči
 
 
 
 
 
 
 
Luj XIV
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Filip III od Španije
 
 
 
 
 
 
 
Ana od Habzburga
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Margareta Austrijska
 
 
 
 
 
 
 
Luj Veliki Dofen od Francuske
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Filip III od Španije (=18)
 
 
 
 
 
 
 
Filip IV od Španije
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Margareta Austrijska (=19)
 
 
 
 
 
 
 
Marija Terezija od Španije
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Anri IV (=16)
 
 
 
 
 
 
 
Elizabeta od Francuske
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Marija Mediči (=17)
 
 
 
 
 
 
 
Filip V od Španije
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Vilijam V, vojvoda bavarski
 
 
 
 
 
 
 
Maksimiljan I, elektor Bavarske
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Renata od Lorejna
 
 
 
 
 
 
 
Ferdinand Marija, elektor Bavarske
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ferdinand II Štajerski
 
 
 
 
 
 
 
Marija Ana Austrijska
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Maranija Ana Bavarska
 
 
 
 
 
 
 
Marija Ana od Bavarske
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Karlo Emanuel I
 
 
 
 
 
 
 
Viktor Amadej II
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Katarina Mihaela od Španije
 
 
 
 
 
 
 
Henrijeta Adelaida Savojska
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Anri IV (=16)
 
 
 
 
 
 
 
Kristina Francuska
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Marija Mediči (=17)
 
 
 
 
 
 

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Armstrong, Edward (1892). Elizabeth Farnese: "The Termagant of Spain". London: Longmans, Green, and Co. 
  • Kamen, Henry (2001). Philip V of Spain: The King Who Reigned Twice. New Haven, Conn.: Yale University Press. ISBN 0-300-08718-7. 
  • Lynch, John. Bourbon Spain 1700–1808 (1989)
  • Petrie, Sir Charles (1958). The Spanish Royal House. London: Geoffrey Bles. 
  • Agustin Gonzalez Enciso: Philip V – Economic and Social Reform in Spain. Lambert Academic Publishers (LAP) , Saarbrücken, 2012. ISBN 978-3-8484-9470-5
  • Calvo, José. La guerra de Sucesión. Madrid: Anaya, 1988.
  • Fayard, Janine (1980). «La Guerra de Sucesión (1700-1714)». En Jean-Paul Le Flem; Joseph Pérez; Jean-Marc Perlorson; José Mª López Piñero y Janine Fayard. La frustración de un Imperio. Vol. V de la Historia de España, dirigida por Manuel Tuñón de Lara. Barcelona: Labor. ISBN 84-335-9425-7.
  • Graullera Sanz, Vicente. Los notarios de Valencia y la guerra de Sucesión. Valencia: Colegio Notarial de Valencia y Universitat de Valencia, 1987.
  • Kamen, Henry. La guerra de Sucesión en España, 1700–1715. Barcelona: Ediciones Grijalbo, 1974.
  • León Sanz, Virginia. Entre Austrias y Borbones. El archiduque Carlos y la Monarquía de España (1700–1714). Madrid: Sigilo, 1993.
  • Voltes, Pedro. La guerra de Sucesión. Barcelona: Planeta, 1990.
  • Antonio Béthencourt. Patiño en la política de Felipe V. Valladolid: CSIC, 1954.
  • Fernández Durán Reyes. Gerónimo de Uztáriz (1670–1732).
  • García Cárcel, Ricardo (2002). Felipe V y los españoles. Una visión periférica del problema de España. Barcelona: Plaza & Janés. ISBN 84-01-53056-3.
  • Gómez Molleda, D. Gibraltar: una contienda diplomática en el reinado de Felipe V. Madrid: CSIC, 1953.
  • Kamen, Henry. Felipe V. El rey que reinó dos veces. Madrid: Editorial Temas de Hoy, 2000.
  • John Lynch, El siglo XVIII, Crítica, Barcelona, 1991 (1989)
  • Voltes, Pedro (1998). La vida y la época de Fernando VI. Barcelona: Planeta. ISBN 84-08-02617-8.

Spoljašnje veze[uredi - уреди | uredi izvor]