Aerodromska pista Jedan

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije

Aerodromska pista Jedan (engleski: Airstrip One) je službeni naziv za jednu od provincija fiktivne države Oceanije u Orwellovom romanu 1984, a gdje se odigrava cjelokupna radnja. Pod njenom teritorijom se podrazumijeva Engleska, odnosno Britanija, a sjedište joj je London.

Aerodromska pista Jedan predstavlja najistureniju od svih teritorija Oceanije, s obzirom da se s druge strane La Manchea nalazi kontinentalna Evropa koja pripada Euraziji. U romanu je objašnjeno da je Britanija, kao i druge evropske zemlje, bila izložena strahovitim nuklearnim razaranjima za vrijeme revolucija i građanskih ratova 1950-ih koji su doveli do stvaranja tri svjetske supersile. Grad Colchester je u potpunosti uništen, a protagonist Winston Smith, koji je u to vrijeme bio dječak, ima nejasna sjećanja na razaranja i gomile izbjeglica u mladosti.

Aerodromska pista Jedan je opisana kao izuzetno sumorno mjesto, koje se još nije oporavilo od ratnih razaranja i nad čijim osiromašenim i potpuno obespravljenim stanovništvom vlada totalitarni režim stranke Ingsoc koristeći brutalnu represiju te "sirovu" ali efikasnu propagandu. U romanu je sugerirano da je Aerodromska pista Jedan dobila ime zbog politički motiviranog geografskog preimenovanja. London i drugi gradovi su povremeno izloženo napadima raketnih bombi iz susjedne Eurazije.

Većina stručnjaka smatra kako je Orwellov opis Aerodromske piste Jedan u mnogo čemu temeljen na njegovim vlastitim iskustvima i opažanjima svakodnevnog života Britanije u drugom svjetskom ratu.

Kao i mnogi izrazi iz romana, Aerodromska pista Jedan je ušla u širu upotrebu. To se prvenstveno odnosi na kontekst britanske politike nakon drugog svjetskog rata, te je postao popularan među kritičarima tzv. Posebnog odnosa između Ujedinjenog Kraljevstva i SAD. Nazivajući Britaniju "Aerodromskom pistom Jedan" oni obično napadaju britanske vlade da su radi održavanja dobrih odnosa sa SAD pod parolom spremni žrtvovati kako britanske interese, tako i prava i dobrobit britanskih građana, a što od Britanije na kraju čini najobičnijeg američkog vazala, satelitsku državu ili koloniju. 1980-ih se u tom kontekstu izraz koristio za Britaniju pod Margaret Thatcher kada je za vrijeme hladnog rata stvoren čvrst savez sa Ronaldom Reaganom. 2000-ih se koristio za Britaniju pod Tonyjem Blairom, kada je pod parolom rata protiv terorizma stvoren savez sa Georgeom W. Bushem.