Teorije o poreklu Srba

Izvor: Wikipedia

Srbi su južnoslovenski narod, koji pretežno živi u Srbiji, Crnoj Gori i Bosni i Hercegovini. Prema tvrdnjama genetike i antropologije, Srbi su potomci slovenskih plemena i balkanskih starosedelaca (Vlaha, Ilira, Tračana, itd). Međutim, postoje teorije koje tvrde da ime "Srbi" možda ima drugačije korene. Postoji nekoliko teorija o poreklu srpskog imena, ali treba imati u vidu da ove teorije nisu šire prihvaćene od strane zvanične istorijske nauke, jer ne postoji dovoljno dokaza koji bi ih podržali.

Toponimi[uredi - уреди]

Toponimi sa osnovom srb: Srb, Srbac, Srbica, Srbina, Srbinjak, Srbinje, Srbobran, Srbinci, Srbislavci, Srbljani, Srbljanovići, Srbljanska glavica, Srbotina, Srbovac, Srbska Kamenica, Srbovo, Srpce, Srpenica, Srpska (selo u Crnoj Gori), Srpska Crnja, Srpska Čuka, Srpska Klarija, Srpska Zelinja, Srbski Klanac, Srpski Babuš, Srpski Čuntić, Srpski Itebej, Srpski Miletić, Srpske Moravice (u Hrvatskoj, promenjeno 1991. u Moravice), Srpski Padej, Srpski Rid, Srpsko Polje, Srpsko Selište, Nova Serbia (u Ukrajini), Slavo-Serbia (u Ukrajini), Slovianoserbsk (u Ukrajini), itd

Antroponimi[uredi - уреди]

Antroponimi sa osnovom srb:

  • muška imena: Srba, Srbislav, Srbko, Srboje, Srboljub, Srbobran
  • ženska imena: Srbijanka
  • prezimena: Srbinović, Srbić, Srbović, Srbljanović,Srbljanin

Srpsko-slovenska teorija[uredi - уреди]

Prema ovoj teoriji, ime Srbin je starije od imena Sloven[traži se izvor od 07. 2010.], odnosno da su Proto-Sloveni sebe zvali Srbima, a da su današnji Srbi i Lužički Srbi sačuvali to staro ime, kao nekadašnju oznaku svih Slovena.[traži se izvor od 07. 2010.]

Ovu teoriju zastupali su istoričari, lingvisti i slavisti: Konstantin Jiriček, Jozef Domaševski i Pavel Jozef Šafarik.[traži se izvor od 07. 2010.]

Iranska teorija[uredi - уреди]

Pleme Serbi pored ušća reke Volge, prema grčkim pisanim izvorima, na karti štampanoj u Londonu oko 1770.
Seoba Srba sa Kavkaza prema Niku Županiću.
Verovatni putevi širenja imena Serb.

Ova teorija pretpostavlja da su narod Serboi bili sarmatsko (iransko) pleme koje je živelo u istočnoj Evropi (Sarmatia Asiatica), severno od Kavkaza. Prvi pisani pomeni "sarmatskih Srba" se mogu naći u 1. veku (69. godine), u delu Plinija Cecilija Sekundusa "Poznavanje prirode", i to u latinizovanom obliku - Serbi. Ovi "Serbi" su tu zabeleženi kao narod koji živi u Azijskoj Sarmatiji, severno od Kavkaza, pa se iz toga može pretpostaviti da su bili sarmatsko (iransko) pleme.

Posle Plinija, narod "Serbi" pominju i Tacit, Ptolomej, Prokopije, Jordanes, Vibijus, Ajnhard.

Veza između ovih "Starih Srba" (kako nekad nazivaju narod Serbi) i današnjih Srba nije naučno dokazana, već predstavlja hipotezu. Pretpostavlja se da su se Serbi iz Azijske Sarmatije preselili u srednju Evropu (Polablje) u 4. veku, zajedno sa Alanima. Smatra se da su Serbi i Alani bili veoma srodna sarmatska plemena, a potomci Alana su današnji Oseti na Kavkazu [1].

Postoji pretpostavka da su se Serbi na području Polablja mešali sa Slovenima i ostavili im svoje ime. Iz toga proizilazi, a na osnovu rekonstrukcije verovatne Seobe Slovena, da se deo ovih Slovena, koji je usvojio ime Srbi, doselio na Balkan u 7. veku, gde se izmešao sa ranije doseljenim slovenskim plemenima i romanizovanim potomcima balkanskih starosedelaca. Drugi deo Srba, kako se tvrdi, koji se nije doselio na Balkan, ostao je da živi u Polablju, a njihovi potomci bi bili današnji Lužički Srbi.

Starosedelačka teorija[uredi - уреди]

Ova teorija se ne bavi poreklom srpskog imena, već poreklom Srba u antropološkom i genetskom smislu. Osnovu ove teorije čini ideja da su Srbi starosedeoci na Balkanu, odnosno da su oni direktni naslednici kulture Lepenskog Vira, pa potom Vinčanske kulture i tako dalje, sve do današnjih dana. Tvrdi se da su Srbi u jednom trenutku napustili Balkan i krenuli u seobu, da bi se na kraju ponovo vratili na Balkanske prostore.

Po najnovijim istrazivanjima ova teorija je verovatno i najtacnija. Ako uzmemo u obzir da Srbi poseduju samo 15% haplogrupa R1 , halpogrupa koji vodi poreklo iz Azije i koji genetski odredjuje Slovenske narode, a cak 48% haplogrupa I2) koja je najstarija halpogrupa u evropi i verovatno jedina koji vodi poreklo deirektno iz evrope.

Ostale teorije[uredi - уреди]

Postoji puno teorija koje objedinjuju neke od navedenih. Tako je Milojević smatrao da su Srbi poreklom iz Indije i Irana i starosedeoci Balkana u isto vreme.

Genetika[uredi - уреди]

Po nekim genetskim istraživanjima [2], Srbi imaju sledeću distribuciju Y hromozoma:

Napomene[uredi - уреди]

Literatura[uredi - уреди]

Vanjske veze[uredi - уреди]

Vidi još[uredi - уреди]