Vlasinsko jezero

Izvor: Wikipedia
Prijeđi na navigaciju Prijeđi na pretragu


Koordinate: 42° 42′ 26" SG Š, 22° 20′ 32" IGD

Vlasinsko jezero
043Zimi.JPG
Vlasinsko jezero
Lokacija
Države Srbija
Hidrografija
Vrstaveštačko,
akumulaciono
Površina15 km²
Aps. visina1 213 m
Dubina35 m

Akumulaciono jezero na jugoistoku Srbije sa površinom od 15 km² i dubinom do 35 m. U jezero svakog minuta pritiče dva kubika vode prvog kvaliteta. Vlasina, Vrla, Jerma, Božička reka, Lisinska reka i LJubotenska reka sa njihovim pritocima (oko 110 ukupno) čine sliv jezera.

Vlasinsko jezero se nalazi na teritoriji opštine Surdulica. Jezero, okruženo planinama Gramada, Vardenik i Čemernik, nalazi se na 1.213 m nadmorske visine. Izgradnja brane 50-ih godina prošlog veka je na položaju nekadašnjeg blata Vlasine stvorila jezero.

Takozvana plutajuća ostrva, koja nastaju pri dizanju vodostaja jezera su specifičnost Vlasinskog jezera. Ostrva su od treseta, produkta vekovnog raspadanja mahovina tresetnica. Prije stvaranja akumulacije, Vlasinsko blato, ili tresetište, smatralo se najvećim tresetištem na Balkanu i jednom od najvećih u Evropi.[1]

Na mestu gde se u prošlosti nalazila tresava, poznata kao Vlasinsko blato, sa ševarom, trskom i samo mestimičnim vodenim površinama i isticala reka Vlasina, nastalo je današnje Vlasinsko jezero. Jezero čija boja vode varira od sivo plave pored obale do zatvoreno plave na sredini jezera, sa zelenim priobalnim površinama daje poseban koloritet vlasinskom pejzažu.

Istorijski zapisi koji spominju Vlasinsku visoravan potiču još od XVIII veka pod nazivom Vlasinsko blato ili Vlasinska tresava zbog nagomilanog treseta i blata nastalog spiranjem rečnih tokova. Na taj način je u kanjonu dugom 20 km stvorena močvara koja je na pojedinim mestima bila ispunjena živim peskom.

Vlasinsko jezero oivičava zatalasana visoravan u vidu prostranog zelenog ćilima išaranog livadama, pašnjacima i šumama koje kriju raznovrstan biljni i životinjski svet, dok jezero nadvisuju planinski masivi, na čijim padinama je grupisano nekoliko vlasinskih naselja između kojih teku bistri i žuborni potoci i rečice sa šumovitim klisurama. Od planina koje okružuju jezero posebno se izdvajaju Čemernik i Vardenik.

Kulturni spomenici[uredi | uredi kod]

Područje Vlasinskog jezera odlikuje se i značajnim kulturnim spomenicima i etnografskim vrednostima, kao što su:

  • manastir u Palji
  • crkva u Božici
  • Klisura
  • Crna trava
  • Kula u Klisuri
  • Crkva u Klisuri
  • Crkva u Kolunici

Posebni kulturni spomenici u blizini jezera su manastir u Palji i crkve u Božici, Klisuri i Crnoj travi kao i Kula u Klisuri.

Prirodne lepote[uredi | uredi kod]

Prirodne lepote i retkosti ovog područja koje čine: planine, klisure, vodopadi, izvori, reke, flora i fauna, kao i blagonakloni uticaj klime i tišina planinske prirode čine ovo mesto idealnim za boravak u različitim periodima godine. Zbog ovih odlika područja u toku su istraživanja Zavoda za zaštitu prirode radi zaštite ovog područja kao parka prirode.

Kosac (Prdavac) Crex crex
Bregunica (pješčana martina) Riparia riparia

Ramsarsko područje[uredi | uredi kod]

Kao stanište ptica močvarica Vlasina je 1977. god. prvi put stavljena pod zaštitu („Službeni list SFRJ Međunarodni ugovori”, broj 9/77) Godine 2007. god, u skladu sa Ramsarskom konvencijom upisana u registar međunarodno vlažnih područja, sa površinom 3.209 ha.[1] Zabilježeno je više od 125 vrsta ptica, među kojima je ugroženi kosac (Crex crex), ptica selica koja se razmnožava na vlažnim travnjacima, pašnjacima i livadama unutar lokaliteta i na padinama okolnih planina, dok zimu provodi u jugoistočnoj Africi. Ime je dobila po karakterističnom glasanju koje podsjeća na oštrenje kose.[2] Kolonija pješčanih martina (Riparia riparia) sa oko 300 aktivnih gnijezda, jedinstvena je u ovoj biogeografskoj regiji.

Ribolov[uredi | uredi kod]

U Vlasinskom jezeru žive riblje vrste dunavskog sliva, ali i one alohtone. Specifičnost su ribe iz Ohridskog jezera (Jadranski sliv). Trenutni riblji fond čine: pastrmka, klen, šaran, amur, babuška, linjak, plašica (ohridska beovica), pisa (ohridska crvenperka), deverika, gavčica, grgeč, som, štuka, sunčica i cverglan. U pritokama ima pijora i potočne mrene.

Reference[uredi | uredi kod]

  1. 1,0 1,1 „Vlasina - Ramsarsko područje”. Ramsar Sites Information Service - rsis.ramsar.org. Pristupljeno 9. 2. 2021. 
  2. „Kosci na Odranskom polju”. - zastita-prirode-smz.hr. Pristupljeno 9. 2. 2021. 

Спољашње везе[uredi | uredi kod]