Teodor I Paleolog

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Teodor Paleolog
Datum rođenja 1355.
Mesto rođenja Carigrad (Vizantijsko carstvo)
Datum smrti 24. jun 1407.
Mesto smrti Mistra (Vizantijsko carstvo)
Poreklo i porodica

Teodor I Paleolog (grč. Θεόδωρος Α΄ Παλαιολόγος) je bio prvi morejski despot (13831407) iz dinastije Paleologa. Bio je četvrti sin vizantijskog cara Jovana V (13411391, sa prekidima) i njegove supruge Jelene Kantakuzin. Započeo je vizantijsku ekspanziju na Peloponezu i širenje despotovine[1], a uz pomoć Albanaca, koje je naseljavao i koristio kao vojnike, uspeo je da slomi vlast lokalnih velmoža[1].

Poreklo i porodica[uredi - уреди | uredi izvor]

Manojlo je bio drugi sin Jovana -{V}- Paleologa i Jelena Kantakuzin, koja je bila ćerka Jovana -{VI}- Kantakuzina (13411354) i Irine Asen. Oni su pored njega imali još četvoro dece.

Ime Živeo Titula Vladao
Andronik (-{IV}-) 13481385. vizantijski car Vizantijom (1376—1379)
Manojlo (-{II}-) 13501425. vizantijski car Vizantijom (1391—1425)
Mihajlo despot
Irina

Teodor se 1384. godine oženio Bartolomejom Ačajoli sa kojom nije imao dece, a prema nekim izvorima njegova vanbračna ćerka je bila udata za Sulejmana, jednog od sinova Bajazita I (13891402) koji su se posle njegove smrti borili oko prestola.

Život i vladavina[uredi - уреди | uredi izvor]

Teodor je rođen tokom šeste decenije XIV veka u Carigradu. Titula despota mu je dodeljena 1376. godine i on je upućen da preuzme vlast u Solunu, ali je naredne tri godine proveo u zarobljeništvu, usled pobune njegovog starijeg brata Andronika IV (13761379). On je izvršio državni udar, zbacio oca sa vlasti, a svoju braću utamničio. Nakon povratka Jovana V na vlast, Teodor je oslobođen i početkom devete decenije XIV veka biva poslan u Moreju. On uspeva da suzbije Kantakuzine i da 1383. ili 1384. godine postane suvereni vladar Morejske despotovine.

Svoju poziciju je ojačao 1384. godine ženidbom sa Bartolomejom Ačajoli, ćerkom Nerija I Ačajolija (13711394) gospodara Korinta i kasnijeg Atinskog vojvodu. Na unutrašnjem planu, on počinje intenzivno naseljavanje Albanaca na Peloponez. Njihov dolazak je doveo do povećanja stanovništva i radne snage, koji su usled stalnih ratova bili u smanjeni, što je omogućilo napredak zemljoradnje i povećanje prihoda. Pored toga, on ih je upotrebio i kao vojnike u obračunu sa lokalnim magnatima, čime je uspeo da suzbije njihovu samovolju i ojača svoju vlast.

Teodor je započeo širenje vizantijske vlasti na račun latinskih suseda u čemu je imao delimičnog uspeha. Nakon smrti svog tasta 1394. godine od Karla I Tokoa (13861429) je otkupio Korintsku oblast sa gradom Korintom i zemljouzom koji je omogućava kopneni prilaz Peloponezu. Sukobio se i sa tzv. Navarskom kompanijom koja je kontrolisala sever Peloponeza i pobedio ih 1395. godine. Međutim, usled otomanskih upada u Morejsku despotovinu 1395. i 1397. godine, Teodor prodaje Korint (1397) i celu despotovinu (1400) viteškom redu Jovanovaca i povlači se u Monemvasiju. Oni su uspeli da u narednim godinama odbiju sve otomanske napade na Korintski zemljouz i spreče njihov prodor na Peloponez, ali se 1403. godine povlače sa njega i Peloponeza, mahom zbog velikog neprijateljstva lokalnog grčkog stanovništva prema njima[1]. Teodor je nakon toga povratio pređašnje teritorije i već 1404. godine je pod svojom kontrolom držao celokupnu Morejsku despotovinu.

Teodor I je umro 24.06.1407. godine u Mistri, a nasledio ga je maloletni bratanac Teodor II (14071443), koji se od ranije nalazio u Moreji i pripremao da ga nasledi. On je bio drugi sin njegovog brata i tadašnjeg vizantijskog cara Manojla II (13911425), sa kojim je Teodor bio u dobrim i bliskim odnosima i koji mu je oko 1409. godine sastavio posmrtni govor.

Vidi još[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]


Prethodnik:
Dimitrije I Kantakuzin
Morejski despot
(13831407)
Nasljednik:
Teodor II Paleolog