Srbi u Republici Makedoniji

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Srbi u Republici Makedoniji
Car Dušan, Manastir Lesnovo, XIV vek, Makedonija.jpg King Vukašin, Psača.jpg Marko Mrnjavcevic.JPG
Golub Janic mala.jpg Micko Krstić after his release from jail.jpg Vojvoda Gligor Sokolović.jpg
Yovan Dovezenski.jpg Vangel Skoplyancheto.jpg Vojvoda Babunski.jpg
Kosta Abrasevic.jpg Doksim-mihailovic.jpg Ljubisa Samardzic 2.jpg
Ukupna populacija
Regioni sa značajnim brojem pripadnika
 Makedonija 40.000 (2008)
Jezik/ci
srpski
Religija
Srpska pravoslavna crkva
Srodne etničke grupe
Južni Slaveni

Srbi su autohton narod sa statusom nacionalne manjine u Republici Makedoniji.

Istorija Srba na prostorima Makedonije[uredi - уреди | uredi izvor]

Izveštaj o zločinima nad Srbima u Makedoniji od strane Bugaraša, Arnauta i Turaka 1906. godine

Srbi imaju dugu istoriju na teritoriji današnje Republike Makedonije. Deo Stare Srbije i antičke Makedonije (koji čine današnju Republiku Makedoniju) je bio deo srednjevekovnog Srpskog carstva. Izuzetan primer srednjevekovne srpske arhitekture, Crkva Sv. Georgi (zadužbina kralja Milutina), nalazi se u selu Staro Nagoričane.

Posle pada većeg dela Balkana pod osmansku vlast svi pravoslavni hrišćani na poluostrvu našli su se u okviru jedne države. Kako su hrišćani bili u podređenom položaju i bez načina očuvanja mnogih tradicija iz ranijih vekova, u mnogim krajevima gubi se ili slabi sećanje na srednji vek i srednjovekovnu srpsku državu. Stoga u 19. veku mlade države Srbija i Bugarska ulažu mnogo sredstava kako bi pridobile hrišćane na prostoru Vardara.

Poslednjih decenija uviđa se stalni pad broja Srba, najviše prouzrokovan asimilacijom u većinske i etnički bliske Makedonce. Prema poslednjim popisima tempo smanjivanja je bio sledeći (u zagradi udeo u ukupnom stanovništvu Republike Makedonije):

1971. 46.465 (2,85%)
1981. 44.613 (2,30%)
1991. 42.755 (2,10%)
1994. 39.620 (2,04%)
2002. 35.939 (1,78%)

Srbi danas[uredi - уреди | uredi izvor]

Etnički sastav Republike Makedonije (popis 2002.) - naselja sa srpskom većinom naznačena svetlo plavom bojom
Jezički sastav Republike Makedonije (popis 2002.) - naselja sa srpskom većinom naznačena svetlo plavom bojom
Osvećivanje monumentalne Spomen – kosturnice, povodom 25. godišnjice od Kumanovske bitke, oktobra 1937. na brdu Zebrnjak

Po popisu iz 2002. u Republici Makedoniji živi približno 36.000 Srba i oni se mogu podeliti u tri skupine:

  • autohtono ("staro") srpsko stanovništvo živi mahom na severu države, oko Kumanova i severno od Skoplja, gde postoji niz sela u kojima čine većinu ili značajnu manjinu. Između datih Srba i okolnih Makedonaca ne postoji oštra razlika, a mesni govor je na razmeđi srpskog i makedonskog jezika (tj. torlački);
  • planski kolonizovani Srbi živi i u nekoliko malih seoskih zajednica u dolini Vardara, naročito u oblasti Đevđelije i Negotina. Dato stanovništvo je naseljeno posle Prvog svetskog rata iz delova današnje Južne Srbije namesto iseljenog turskog stanovništva;
  • Značajan broj Srba živi i po značajnijim gradovima, gotovo svuda u zanemarljivom udelu. Dato stanovništvo je različitog porekla i sa izrazitom tendencijom asimilacije u Makedonce (posebno po pitanju jezika). Veoma je brojna srpska zajednica u Skoplju (oko 5% ukupnog stanovništva), gde su se Srbi tokom celog 20. veka veka naseljavali kao kadrovi u brojnim upravnim službama. Slično tome, i po drugim gradovima su Srbi najčešće dolazili kao kadrovi (naročito vojni), pa su oni danas obično obrazovaniji i "urbaniji" od proseka za datu sredinu.
Stanovništvo po opštinama
Opština Srpsko stanovništvo Udeo Naselja sa srpskim stanovništvom
** - srpska većina, * - značajna srpska manjina (>10%)
Opština Kumanovo 9.062 8,6% Kumanovo, Bedinje*, Brzak*, Gornje Konjare*, Donje Konjare*, Karabičane**, Ljubodrag*, Novo Selo**, Rečica**, Suševo**, Tabanovce**, Tromeđa**, Umin Dol**, Četirce**
Opština Aerodrom 3.085 4,3% Skoplje (deo)
Opština Čučer-Sandevo 2.426 28,6% Čučer-Sandevo**, Banjani*, Brodec*, Gornjani*, Kučevište**, Pobožje*
Opština Karpoš 2.184 3,7% Skoplje (deo)
Opština Gazi Baba 2.097 2,9% Skoplje (deo)
Opština Centar 2.037 4,5% Skoplje (deo)
Opština Đorče Petrov 1.730 4,2% Skoplje (deo), Vučji Dol
Opština Kisela Voda 1.426 2,5% Skoplje (deo)
Opština Butel 1.033 2,9% Skoplje (deo)
Opština Staro Nagoričano 926 19,1% Staro Nagoričano**, Algunja**, Miglence**, Malotino*, Nikuljane**, Puzajka*
Opština Ilinden 912 5,7% Mralino*, Mrševci*
Opština Valandovo 630 5,4% Balinci*, Josifovo*, Marvinci**
Opština Negotino 627 3,3% Negotino, Dubrovo*, Krivolak*, Pepelište*, Timjanik*, Tremnik*
Opština Čair 621 1,0% Skoplje (deo)
Opština Tetovo 621 1,0% Tetovo
Opština Bitolj 540 1,0% Bitolj
Opština Veles 540 1,0% Ivankovci*, Rudnik*
Opština Bogdanci 525 6,0% Bogdanci, Selemlija**
Opština Petrovec 416 5,0% Ognjanci*, Gradmanci*, Divlje*
Opština Rosoman 409 9,9% Rosoman*, Kruševica**, Palikura*, Sirkovo*
Opština Lipkovo 370 1,4% Matejče
Opština Đevđelija 367 1,6% Đevđelija
Opština Ohrid 360 0,7% Ohrid
Opština Dojran 277 8,0% Stari Dojran*, Novi Dojran*, Sretenovo*, Crničani**
Opština Demir Kapija 132 2,9% Korešnica*

Veroispovest Srba u Makedoniji[uredi - уреди | uredi izvor]

Srbi u Makedoniji su pravoslavne veroispovesti. Mada je Srbima priznato pravo nacionalne manjine, oni ne uživaju i verske slobode. Verska tolerancija u odnosu na srpsku zajednicu gotovo da ne postoji. Zbog raskola koji se dogodio, sveštenstvu Srpske Pravoslavne Crkve je zabranjeno vršenje crkvene službe.

Spomenici[uredi - уреди | uredi izvor]

Vidi još[uredi - уреди | uredi izvor]

Srpski četnici u Makedoniji(Srpska akcija u Makedoniji)

Spoljašnje veze[uredi - уреди | uredi izvor]