Prahistorijsko ratovanje

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije

Ramses II at Kadesh.jpgGustavus Adolphus at the Battle at Breitenfeld.jpgM1A1 abrams front.jpg

Rat
Vojna historija
Ere
Prahistorija · Antika · Srednji vijek
Barut · Industrija · Moderna
Ratište
Informacije · Kopno · More · Svemir · Zrak
Bojišta
Arktik · Cyberspace · Džungla
Grad · Pustinja · Planina
Oružja
Artiljerija · Biološki rat · Konjica ·Kemijski
Elektronski · Pješadija · Mehanizirani · Nuklearni
Oklopni · Podmornice· Specijalni
Radiološki · Skije
Taktike

Amfibijska · Asimetrična · Fortifikacija · Gerila
Invazija · Iscrpljivanje · Konjička · Konvencionalno
Manevar · Nekonvencionalna ·Opsada ·Prsa u prsa
Sadejstvo · Rovovska · Totalna

Strategija

Ekonomska · Strategija · Operatika

Organizacija

Lanac komandiranja · Formacije
Činovi · Jedinice

Logistika

Oprema · Materijal · Linija snabdijevanja

Pravo

Vojni sud · Ratni zakoni · Okupacija
Tribunal · Ratni zločin

Vlada i politika

Regrutiranje · Coup d'état
Vojna diktatura · Ratno stanje
Militarizam · Vojna vlada

Vojne studije

Vojna akademija · Vojna nauka
Polemologija · Filozofija rata
Mirovne i studije konflikta

Popisi
Autori · Bitke · Građanski ratovi
Komandanti · Invazije · Operacije
Opsade · Prepadi · Taktike · Teoretičari
Ratovi · Ratni zločini · Ratni zločinci
Oružja · Pisci

Prahistorijsko ratovanje je izraz kojim se opisuju oružani sukobi, odnosno organizirano nasilje između grupa pripadnika ljudske vrste u prahistoriji, tj. prije početka pisane historije i stvaranja država. Kada, kako i zašto je nastalo prahistorijsko ratovanje, odnosno može li se uopće izraz rat primjenjivati za ljudske aktivnosti prije stvaranja civilizacije je predmet rasprave među antropolozima i historiografima.

S obzirom na nedostatak drugih izvora, većina današnjih spoznaja o prahistorijskom ratovanju se temelji na arheološkim nalazima, koje nadopunjuju različite hipoteze izvedene iz antropoloških i etnografskih istraživanja, odnosno historijskih izvora o primitivnim plemenskim društvima u današnjici ili historijskom periodu. U manjoj mjeri to čine i studije ponašanja određenih vrsta primata kao što su čimpanze, pa postoje hipoteze kako je prahistorijsko ratovanje, odnosno rat kao fenomen nastao još prije nastanka homo sapiensa kao zasebne vrste.

Autori koji su skloni smještati rat u kontekst prahistorije obično pretpostavljaju kako se rat kao aktivnost razvio od lova, odnosno da je imao dosta sličnosti sa tzv. endemskim ratovanjem u suvremenim plemenskim društvima. Po tim hipotezama glavni uzrok rata su bili sporovi oko prirodnih resursa (lovišta, odnosno stoka i poljoprivredno zemljište u doba neolita), a taktika u tim sukobima se temeljila na prepadima i zasjedama.

Povezano[uredi - уреди | uredi izvor]

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Bouthoul, Gaston. Traité de polémologie: Sociologie des guerres. Paris: Payot, 1951 (2nd edition 1970).
  • Guilaine, Jean. Jean Zammit. Le sentier de la guerre : visages de la violence préhistorique. Paris : Seuil, 2001.
  • Guthrie, R. Dale. "The nature of Paleolithic art", University of Chicago Press, 2005, ISBN 0-226-31126-0
  • Kelly, Raymond C. Warless societies and the origin of war. Ann Arbor : University of Michigan Press, 2000.
  • LeBlanc, Steven A., Prehistoric Warfare in the American Southwest, University of Utah Press, 1999.
  • LeBlanc, Steven A., Katherine E. Register. Constant battles : the myth of the peaceful, noble savage. New York : St. Martin's Griffin, 2004. ISBN 0-312-31089-7
  • Otterbein, Keith F.. How war began. College Station : Texas A&M University Press, 2004
  • Randsborg, Klavs. Hjortspring : warfare and sacrifice in early Europe. Aarhus, Denmark; Oakville, Connecticut. : Aarhus University Press, 1995.
  • Roksandic, Mirjana ed.. Violent interactions in the Mesolithic : evidence and meaning. Oxford, England : Archaeopress, 2004
  • Zimmerman, L. The Crow Creek Site Massacre: A Preliminary Report, US Army Corps of Engineers, Omaha District, 1981.
  • Chagnon, N. The Yanomamo, Holt, Rinehart & Winston,1983.
  • Keeley, Lawrence. War Before Civilization: The Myth of the Peaceful Savage, Oxford University Press, 1996. ISBN 0-19-509112-4
  • Pauketat, Timothy R. North American Archaeology 2005. Blackwell Publishing.
  • Wade, Nicholas. Before the Dawn, Penguin: New York 2006.
  • Rafael Karsten, Blood revenge, war, and victory feasts among the Jibaro Indians of eastern Ecuador, 1923.