Desa Vukanović

Izvor: Wikipedia
Desa
Datum smrti oko 1166.
Period oko 11611165.
Prethodnik Uroš II Prvoslav
Naslednik Tihomir Zavidović
Poreklo i porodica
Dinastija Vukanovići

Desa Vukanović, poznat i kao Desa Urošević Vojislavljević, je bio raški župan, suvladar Raške (1149–1153), te veliki župan Raške (1153–1155 i 1162–1166).

Neki pretpostavljaju da je Desa bio otac Stefana Nemanje, ali drugi to osporavaju.[1]

Biografija[uredi - уреди]

Desa je kao župan vladao oblašću Dendre, blizu Niša.[2] 1148. godine Desa je osvojio Duklju i Travuniju postavši župan Primorja, pod velikim županom Urošem II, svojim starijim bratom.[3] U venecijanskoj povelji iz 1150. godine se pominje kao knez Duklje, Travunije i Zahumlja, i ponovo 1151. godine.[4]

Nakon bitke kod Tare 1150. godine, kada je Vizantija porazila Rašku i Ugarsku, Desa je postavljen za suvladara starijem bratu Urošu II.[2] 1153. godine Desa je svrgao Uroša II. No, bizantski car Manuel I Komnin je ponovo postavio Uroša II 1155. godine, svrgavajući Desu.[3][5]

Nakon toga je Manojlo oko 1159. ponovo postavio Desu, brata Bele Uroša, za velikog župana u Raškoj, jer je bio privrženik istočne crkve, a obećao je Grcima da će ustupiti Dendru.[6] No, postavši župan, on zadrži Dendru i pošalje izaslanike Njemcima, tražeći saveznike na zapadu.[6] Desa je takođe pokušao da se poveže sa ugarskim kraljem Frederikom.[7] A bio je stekao ogromnu snagu u Srbiji.[6]

U leto 1165. godine romejski car Manuel I je poslao vojsku na Desu.[8] U isto vrijeme Desi su se opirali i neki velikaši, udvorice grčkoga cara.[6] Ratujući protiv Mađara i sa srpskom pomoćnom vojskom, grčki car je odveo Desu u ropstvo u Carigrad. Desa je poražen, ispitan je u Carigradu, te je javno položio zakletvu Manojlu I. A “kao svog čoveka među srpskim prinčevima istakao je Nemanju, mada ga nije učinio odmah velikim županom”.[6] Car Manojlo je umesto njega postavio Tihomira na raški presto 1166. godine.[2][1]

Promena dinastije[uredi - уреди]

Oko 1166. godine se dogodila velika promena u Raškoj. Raški vladari Desa i Uroš nestaju sa scene, a četiri brata (Tihomir, Stracimir, Miroslav i Stefan, sinovi vlastelina Zavide), preuzimaju vlast.[9] Stara dinastija je zamenjena novom, isprva na čelu sa Tihomirom. Ovu porodicu je verovatno instalirao romejski car Manojlo I Komnin.[10] Tihomir, najstariji, bio je veliki župan, ali ga je ubrzo 1168. godine svrgao njegov mlađi brat Stefan Nemanja.[11] Njegova dinastija Nemanjića je vladala Raškom naredna dva veka.[12]

Izvori[uredi - уреди]

  1. 1.0 1.1 The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century
  2. 2.0 2.1 2.2 Southeastern Europe in the Middle Ages, 500-1250
  3. 3.0 3.1 The early medieval Balkans
  4. Cawley, Charles (30 January 2011), Bosnia: Chapter 2. HERCEGOVINA (formerly ZAHUMLjE, HUM), Foundation for Medieval Genealogy, http://fmg.ac/Projects/MedLands/BOSNIA.htm#_Toc283713263. pristupljeno August 2012 , Šablon:Better source
  5. Byzantium's Balkan frontier: a political study of the Northern Balkans, 900-1204
  6. 6.0 6.1 6.2 6.3 6.4 Dr Radoslav Rotković: ZETA U DRŽAVI NEMANJIĆA (1186 -1356)
  7. The empire of Manuel I Komnenos, 1143-1180
  8. O city of Byzantium: annals of Niketas Choniatēs
  9. John V. A. Fine, The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest, The University of Michigan Press, 2009. (str. 4)
  10. John V. A. Fine, The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest, The University of Michigan Press, 2009. (str. 4)
  11. John V. A. Fine, The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest, The University of Michigan Press, 2009. (str. 4)
  12. John V. A. Fine, The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest, The University of Michigan Press, 2009. (str. 3)

Vidi još[uredi - уреди]