Desa Vukanović

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Desa Vukanović
Puno ime Desa Vukanović
Datum smrti oko 1166.
Period oko 11611165.
Prethodnik Uroš II Prvoslav
Naslednik Tihomir Zavidović
Poreklo i porodica
Dinastija Vukanovići

Desa Vukanović, poznat i kao Desa Urošević Vojislavljević, je bio raški župan, suvladar Raške (1149–1153), te veliki župan Raške (1153–1155 i 1162–1166).

Neki smatraju da je Desa bio otac Stefana Nemanje[1], ali drugi to osporavaju, navodeći Zavidu.[2]

Biografija[uredi - уреди | uredi izvor]

Desa je kao župan vladao oblašću Dendre, blizu Niša.[3] 1148. godine Desa je osvojio Duklju i Travuniju postavši župan Primorja, pod velikim županom Urošem II, svojim starijim bratom.[4] U venecijanskoj povelji iz 1150. godine se pominje kao knez Duklje, Travunije i Zahumlja, i ponovo 1151. godine.[5]

Nakon bitke kod Tare 1150. godine, kada je Vizantija porazila Rašku i Ugarsku, Desa je postavljen za suvladara starijem bratu Urošu II.[3] 1153. godine Desa je svrgao Uroša II. No, bizantski car Manuel I Komnin je ponovo postavio Uroša II 1155. godine, svrgavajući Desu.[4][6]

Nakon toga je Manojlo oko 1159. ponovo postavio Desu, brata Bele Uroša, za velikog župana u Raškoj, jer je bio privrženik istočne crkve, a obećao je Grcima da će ustupiti Dendru.[7] No, postavši župan, on zadrži Dendru i pošalje izaslanike Njemcima, tražeći saveznike na zapadu.[7] Desa je takođe pokušao da se poveže sa ugarskim kraljem Frederikom.[8] A bio je stekao ogromnu snagu u Srbiji.[7]

U leto 1165. godine romejski car Manuel I je poslao vojsku na Desu.[9] U isto vrijeme Desi su se opirali i neki velikaši, udvorice grčkoga cara.[7] Ratujući protiv Mađara i sa srpskom pomoćnom vojskom, grčki car je odveo Desu u ropstvo u Carigrad. Desa je poražen, ispitan je u Carigradu, te je javno položio zakletvu Manojlu I. A “kao svog čoveka među srpskim prinčevima istakao je Nemanju, mada ga nije učinio odmah velikim županom”.[7] Car Manojlo je umesto njega postavio Tihomira na raški presto 1166. godine.[3][2]

Promena dinastije[uredi - уреди | uredi izvor]

Oko 1166. godine se dogodila velika promena u Raškoj. Raški vladari Desa i Uroš nestaju sa scene, a četiri brata (Tihomir, Stracimir, Miroslav i Stefan, sinovi vlastelina Zavide), preuzimaju vlast.[10] Stara dinastija je zamenjena novom, isprva na čelu sa Tihomirom. Ovu porodicu je verovatno instalirao romejski car Manojlo I Komnin.[11] Tihomir, najstariji, bio je veliki župan, ali ga je ubrzo 1168. godine svrgao njegov mlađi brat Stefan Nemanja.[12] Njegova dinastija Nemanjića je vladala Raškom naredna dva veka.[13]

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Srđ, pp.233. Dubrovnik. 1906. http://ubsm.bg.ac.rs/view.php?q=1286&e=f&p=0239&z=3&x=0&w=1366&h=649&x=e. 
  2. 2,0 2,1 The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century
  3. 3,0 3,1 3,2 Southeastern Europe in the Middle Ages, 500-1250
  4. 4,0 4,1 The early medieval Balkans
  5. Cawley, Charles (30 January 2011), Bosnia: Chapter 2. HERCEGOVINA (formerly ZAHUMLjE, HUM), Foundation for Medieval Genealogy, http://fmg.ac/Projects/MedLands/BOSNIA.htm#_Toc283713263. pristupljeno August 2012 , Šablon:Better source
  6. Byzantium's Balkan frontier: a political study of the Northern Balkans, 900-1204
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Dr Radoslav Rotković: ZETA U DRŽAVI NEMANJIĆA (1186 -1356)
  8. The empire of Manuel I Komnenos, 1143-1180
  9. O city of Byzantium: annals of Niketas Choniatēs
  10. John V. A. Fine, The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest, The University of Michigan Press, 2009. (str. 4)
  11. John V. A. Fine, The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest, The University of Michigan Press, 2009. (str. 4)
  12. John V. A. Fine, The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest, The University of Michigan Press, 2009. (str. 4)
  13. John V. A. Fine, The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest, The University of Michigan Press, 2009. (str. 3)