Sumerski popis kraljeva je drevni tekst na sumerskom jeziku koji navodi kraljeve Sumera iz sumerskih i stranih dinastija. Kasniji Babilonski popis kraljeva i Asirski popis kraljeva su mu bili slični.
Popis bilježi lokaciju "službenog" kraljevanja, zajedno s kraljevima i dužinama njihove vladavine. Za kraljevanje se vjerovalo da je predano od strane bogova, te da se može prenositi od grada do grada preko vojnog osvajanja. Popis navodi samo jednu vladaricu: Kug-Bau, gostioničarku, koja je bila jedini vladar treće dinastije Kiša.
Popis miješa ranije, najvjerojatnije mitološke kraljeve koji su imali izuzetno duge vladavine s kasnijim, i u historijskom smislu plauzibilnijim vladarima i dinastijama. Ne smije se, međutim, isključiti mogućnost da ranija imena na popisu pripadaju historijskim ličnostima koja su kasnije postale legendarne.
Najstarije ime na popisu čije je postojanje potvrđeno kroz arheološka otkrića je En-me-barage-si od Kiša (cca. 2600. pne.). Činjenica da mu se ime spominje u Gilgamešovom epu je dovelo do špekulacija da je i sam Gilgameš historijska ličnost.
Tri dinastije se ističu po tome što nisu uključene popis: Dinastija iz Larse koja je vladala u periodu Isin-Larsa, kada se Larsa borila za prevlast s Isinom, te dvije dinastije Lagaša prije i poslije Akadskog Carstva, kada je Lagaš imao snažan uticaj na regiju. Podaci o Lagašu su poznati na temelju arheoloških artefakata koji datiraju oko 2500. pne.
Popis je, s obzirom na nedostatak preciznijih podataka, najvažniji izvor za kronologiju 3. milenijuma pne.. Poteškoće u stvaranju striktne kronologije, međutim, stvara to da su brojne dinastije vjerojatno istovremeno vladale u različitim gradovuima.
Neki od najstarijih natpisa koji sadrže popis datiraju iz ranog 3. milenijuma pne.; npr. Prizma Weld-Blundell [1][2] [3] je datirana u 2170. pne. Kasniji Babilonski i Asirski popisi kraljeva su bili bazirani na još uvijek očuvanim dijelovima popisa sve do 3. vijeka pne. kada je Beros popularizirao popis u helenskom svijetu.
"Pred-dinastijski" ili mitološki vladari [uredi - уреди]
| Vladar |
Epitet |
Dužina vladavine |
Pribl. datumi |
Napomene |
| Pred-dinastijski kraljevi |
prije cca. 2900. pne. ili legendarni |
Njihove vladavine se mjerse u sarovima - periodima od 3600 godina - sljedećoj jedinici iza 60 u sumerskom sistemu brojeva (3600 = 60x60), i nerovima - jedinicama od 600. |
- "Nakon što se kraljevanje spustilo s neba, došlo je u Eridug (Eridu). U Eridugu je Alulim postao kralj; vladao je 28800 godina."
|
| Alulim |
|
8 sarova (28800 godina) |
|
|
| Alalngar |
|
10 sarova (36000 godina) |
|
|
- "Onda je Eridug pao i kraljevanje prešlo u Bad-tibira."
|
| En-men-lu-ana |
|
12 sarova (43200 godina) |
|
|
| En-men-gal-ana |
|
8 sarova (28800 godina) |
|
|
| Dumuzid Pastir (Dumuzi) |
"Pastir" |
10 sarova (36000 godina) |
|
|
- "Onda je Bad-tibira pala i kraljevanje prešlo u Larag (Larsa)."
|
| En-sipad-zid-ana |
|
8 sarova (28800 godina) |
|
|
- "Onda je Larag pao i kraljevanje prešlo u Zimbir (Sippar)."
|
| En-men-dur-ana |
|
5 sarova and 5 ners (21000 godina) |
|
|
- "Onda je Zimbir pao i kraljevanje prešlo u Shuruppag (Shuruppak)."
|
| Ubara-Tutu |
|
5 sarova i 1 ner (18600 godina) |
|
|
- "Poplava je sve odnijela."
-
- Iskopavanja u Iraku su otkrila tragopve poplave u Shuruppaku i drugim sumerskim gradovima: sloj riječnih naslaga je prekinuo kontinuitet naselja, koji je radioaktivnim ugljikom datiran na oko 2900. pne.,[4] i koji se proširio na sjever do Kiša. Polihromna grnčarija perioda Jemdet Nasr (3000-2900. pne.) bila je odmah ispod poplavnog sloja u Shuruppaku.
|
| Vladar |
Epitet |
Dužina vladavine |
Pribl. datumi |
Napomene |
| Prva dinastija Kiša |
poslije cca. 2900. pne. |
|
- "Nakon što je poplava sve odnijela, i kraljevanje se spustilo s neba, kraljevanje je bilo u Kišu."
|
| Ngushur |
|
1200 godina |
|
|
| Kullassina-bel |
|
960 godina |
|
|
| Nangishlishma |
|
670 godina |
|
|
| En-tarah-ana |
|
420 godina |
|
|
| Babum |
|
300 godina |
|
|
| Puannum |
|
840 godina |
|
|
| Kalibum |
|
960 godina |
|
|
| Kalumum |
|
840 godina |
|
|
| Zuqaqip |
|
900 godina |
|
|
| Atab (ili A-ba) |
|
600 godina |
|
|
| Mashda |
"sin Atabov" |
840 godina |
|
|
| Arwium |
"sin Mashdin" |
720 godina |
|
|
| Etana |
"pastir koji se uspeo na nebo i konsolidirao strane zemlje" |
1500 godina |
|
|
| Balih |
"sin Etanin" |
400 godina |
|
|
| En-me-nuna |
|
660 godina |
|
|
| Melem-Kish |
"sin En-me-nunain" |
900 godina |
|
|
| Barsal-nuna |
("sin En-me-nunain")* |
1200 godina |
|
|
| Zamug |
"sin Barsal-nunain" |
140 godina |
|
|
| Tizqar |
"sin Zamugov" |
305 godina |
|
|
| Ilku |
|
900 godina |
|
|
| Iltasadum |
|
1200 godina |
|
|
| En-me-barage-si |
"onaj koji je Elam natjerao da se pokori" |
900 godina |
cca. 2600. pne. |
Najstariji vladar na popisu čije je postojanje potvrđeno u nezavisnim izvorima.
|
| Aga od Kisha |
"sin En-me-barage-sijev" |
625 godina |
cca. 2600. pne. |
suvremenik Gilgameša od Uruka prema legendi. |
- "Onda je Kiš bio poražen i kraljevanje prešlo u E-anu."
|
| Vladar |
Epitet |
Dužina vladavine |
Pribl. datumi |
Napomene |
| Prva dinastija Ura |
cca. 26. vijek pne. |
|
| Mesh-Ane-pada |
|
80 godina |
|
|
| Mesh-ki-ang-Nanna |
"sin Mesh-Ane-padin" |
36 godina |
|
|
| Elulu |
|
25 godina |
|
|
| Balulu |
|
36 godina |
|
|
- "Onda je Urim bio poražen a kraljevanje preuzeo Awan."
|
| Vladar |
Epitet |
Dužina vladavine |
Pribl. datumi |
Napomene |
| Dinastija Awan |
cca. 26. vijek pne. |
|
| Tri kralja Awana |
|
356 godina |
|
|
- "Onda je Awan bio poražen a kraljevanje preuzeo Kiš."
|
| Vladar |
Epitet |
Dužina vladavine |
Pribl. datumi |
Napomene |
| Druga dinastija Kiša |
cca. 26. vijek pne. |
|
| Susuda |
"puniji" |
201 godina |
|
|
| Dadasig |
|
81 godina |
|
|
| Mamagal |
"lađar" |
360 godina |
|
|
| Kalbum |
"sin Mamagalov" |
195 godina |
|
|
| Tuge |
|
360 godina |
|
|
| Men-nuna |
"sin Tugeov" |
180 godina |
|
|
| (Enbi-Ishtar) |
|
290 godina |
|
|
| Lugalngu |
|
360 godina |
|
|
- "Onda je Kiš bio poražen i kraljevanje preuzeo Hamazi."
|
-
- (cca. 2500 – cca. 2271. pne.)
Prva dinastija Lagaša (također cca. 2500 – cca. 2271. pne.) se ne spominje u Popisu kraljeva, iako je dobro poznata po natpisima
| Vladar |
Epitet |
Dužina vladavine |
Pribl. datumi |
Napomene |
| Dinastija Hamazija |
cca. 2500. pne. |
|
| Hadanish |
|
360 godina |
|
|
- "Onda je Hamazi bio poražen i kraljevanje preuzeo Unug (Uruk)."
|
| Vladar |
Epitet |
Dužina vladavine |
Pribl. datumi |
Napomene |
| Druga dinastija Ura |
cca. 25. vijek pne. |
|
| Nanni |
|
120 godina |
|
|
| Mesh-ki-ang-Nanna II |
"sin Nannijev" |
48 godina |
|
|
| (?) |
|
2 godine |
|
|
- "Onda je Urim bio poražen i kraljevanje preuzeo Adab."
|
| Vladar |
Epitet |
Dužina vladavine |
Pribl. datumi |
Napomene |
| Dinastija Marija |
cca. 25. vijek pne. |
|
| Anbu |
|
30 godina |
|
|
| Anba |
"sin Anbuov" |
17 godina |
|
|
| Bazi |
"kožar" |
30 godina |
|
|
| Zizi od Marija |
"puniji" |
20 godina |
|
|
| Limer |
"'gudug' svećenik" |
30 godina |
|
|
| Sharrum-iter |
|
9 godina |
|
|
- "Onda je Mari bio poražen i kraljevanje preuzeo Kiš."
|
| Vladar |
Epitet |
Dužina vladavine |
Pribl. datumi |
Napomene |
| Lugal-zage-si |
|
25 godina |
cca. 2296 – 2271. pne. (kratka) |
Pobijedio Urukaginu od Lagaša, kao i Kiš i druge sumerske gradove, te tako stvorio ujedinjeno kraljevstvo. Njega je svrgnuo Sargon Akadski. |
- "Onda je Unug bio poražen a kraljevanje preuzeo Agade (Akkad)"
|
-
- (Moguće je da su ti vladari donje Mezopotamije - suvremenici akadske dinastije)
Druga dinastija Lagaša (prije cca. 2093 – 2046. pne. (kratka)) se ne spominje u Popisu kraljeva, iako je dobro poznata po nazivima.
| Vladar |
Epitet |
Dužina vladavine |
Pribl. datumi |
Napomene |
| Utu-hengal |
|
suprotstavljeni datumi (427 godina / 26 godina / 7 godina) |
cca. 2055 – 2048. pne. (kratka) |
porazio Tirigana i Gutejce, imenovao Ur-Nammu za guvernera Ura |
- "Onda je Unug poražen i kraljevanje preuzeo Urim (Ur)."
|
-
- "Sumerska renesansa"
- (cca. 2047 – 1940. pne. (kratka))
| Vladar |
Epitet |
Dužina vladavine |
Pribl. datumi |
Napomene |
| Ur-Namma (Ur-Nammu) |
|
18 godina |
cca. 2047 – 2030. pne. (kratka) |
porazio Nammahanija od Lagaša, suvremenik Utu-hengala od Uruka |
| Shulgi |
"sin Ur-Nammin" |
46 godina |
cca. 2029 – 1982. pne. (kratka) |
moguća pomrčina Sunac i mjeseca 2005. pne. |
| Amar-Suena |
"sin Shulgijev" |
9 godina |
cca. 1981 – 1973. pne. (kratka) |
|
| Shu-Suen |
"sin Amar-Suenin" |
9 godina |
cca. 1972 – 1964. pne. (kratka) |
|
| Ibbi-Suen |
"sin Shu-Suenov" |
24 godine |
cca. 1963 – 1940. pne. (kratka) |
|
- "Onda je Urim bio poražen. Temelji Sumera su bili iščupani. Kraljevanje je preuzeo Isin."
-
- Nezavisne amoristke države u Mezopotamiji.
Dinasija iz Larse (cca. 1961 – 1674. pne. (kratka)) iz ovog perioda nije spomenuta na Popisu.
* Ovi epiteti i imena se ne nalaze u svim verzijama Popisa.
|
Reference i eskterni linkovi [uredi - уреди]
- Translation of the Sumerian king list from The Electronic Text Corpus of Sumerian Literature] (alternate site)
- Black, J.A., Cunningham, G., Fluckiger-Hawker, E, Robson, E., and Zólyomi, G., The Electronic Text Corpus of Sumerian Literature (http://www-etcsl.orient.ox.ac.uk/), Oxford 1998.
- Vincente, Claudine-Adrienne, "The Tall Leilan Recension of the Sumerian King List", Zeitschrift für Assyriologie 50 (1995), 234–270
- ↑ [1] Historical inscriptions; containing principally the chronological prism, W-B 444, Stephen Langdon, Oxford University Press, 1923
- ↑ [2] WB-444 High Resolution Image from CDLI
- ↑ [3] WB-444 Line Art from CDLI
- ↑ Harriet Crawford, Sumer and the Sumerians, Cambridge University Press, 1991, page 19.
![[2]](http://www.cdli.ucla.edu/dl/photo/P384786.jpg){kind=link}
![[3]](http://www.cdli.ucla.edu/dl/lineart/P384786_l.jpg){kind=link}