Dinarske planine
Dinarske planine ili Dinaridi jesu planinski venac u južnoj Evropi, koji se proteže zapadnim delom Balkanskog poluostrva kroz Sloveniju, Hrvatsku, Bosnu i Hercegovinu, Srbiju, Crnu Goru i Albaniju.
Sadržaj/Садржај |
Ime [uredi - уреди]
Dinarske planine su dobile ime po planini Dinari, koja se nalazi na granici Dalmacije, Bosanske krajine i Hercegovine.
Položaj [uredi - уреди]
Venac Dinarskih planina se pruža pravcem severozapad-jugositok, prateći Jadransku obalu. Na severozapadu on se dotiče sa Julijanskim Alpima, a na jugoistoku Šarsko-Pindski planinski venac. Dužina Dinarskog lanaca je 645 -{km}-. Najviša planina su Prokletije sa Jezerskim Vrhom na 2.692 metra nadmorske visine, a prosečna visina planina je 1500-2200 -{m}-, dok su planine na obodu niže.
Geologija i geomorfologija [uredi - уреди]
Geološki gledano ovaj planinski masiv sastoji se od krečnjačkih oblika, formiranih u doba mezozoika. U svakodnevnom govoru to su karstni ili kraški oblici reljefa. Dinarski kraj je najbolji primer karsta u Evropi. Po geološkom sastavu Dinarski region je potpuno posebna pojava na Balkanu. Oblici delovanja lednika su retki i zastupljeni su samo na najvišim planinama (Durmitor, Orjen, Prenj, Prokletije). Ledničkom erozijom nastala su jezera, koja danas znamo kao "Gorske oči".
Najznačajniji oblici reljefa nastali u ovom krečnjačkom kraju su: strme i visoke planine, bez velikog uticaja erozije, i strme i teško prohodne klisure i kanjoni rečnih korita, poput Tare, Morače, Vrbasa, Neretve. Svi ovi oblici reljefa nastali su delovanjem vode, koja spira materijal i nosi ga sa sobom kroz porozni krečnjak. Ova voda se nakuplja u podzemnim šupljinama i lavirintima.
Stanovništvo Dinarskog kraja [uredi - уреди]
U Dinarskom kraju postoji mnogo ostataka ranijih civilizacija. Rimljanima je trebalo tri veka da pokore Ilire, skrivene u gudurama Dinarida. U mirnim vremenima mesno stanovništvo se često odlučivalo na iseljavanje zbog loših uslova života (neprohodnost, izolacija, isprekidanost, loš kvalitet zemljišta, nedostatak vode u mnogim delovima). Zbog toga je ovaj kraj i danas slabo naseljen, a šumarstvo i rudarstvo i do danas su ostale glavne privredne grane ovog kraja.
Specifičnost mesnog stanovništva je njegova visina - smatra se da su ljudi iz Dinarskog kraja (tzv. "Dinarci") najviši u svetu. Po nekim podacima prosečan odrastao muškarac visok je 185,6 sm, dok su žene niže za nekoliko sm.
Planine [uredi - уреди]
Pogledati stranice: Planine Srbije i Planine Crne Gore
Najpoznatije planine Dinarskog sistema su:
- Bijela gora
- Biokovo
- Bjelašnica
- Velebit
- Visitor
- Golija
- Dinara
- Durmitor
- Zlatar
- Zlatibor
- Igman
- Jahorina
- Kamešnica
- Lovćen
- Ljubišnja
- Orjen
- Prokletije
- Romanija
- Rumija
- Sinjajevina
- Snežnik
- Tara
- Trebević
- Treskavica
- Crna Gora
- Čvrsnica
