Wikipedia:Igralište

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
(Preusmjereno sa Wikipedia:Eksperimenti)
Idi na navigaciju Idi na pretragu

Jugoslavenska ekspedicija na Mount Everest iz 1979. god. predstavlja prvi jugoslovenski uspon na „krov svijeta“ i izveden do tada nepenjanim, jednim od najtežih smjerova na Everestu, zapadnim grebenom. Jugoslavenski državni vrh ovaj uspon proglasio je najvećim uspjehom jugoslavenskog sporta do tog vremena.

Do te godine na vrhu Everesta stajala su samo 83 čovjeka, i niko nije tamo stigao zapadnim grebenom. Zapadni greben se proteže u dužini od 6,5 km, od sedla Lho La iznad baznog kampa do vrha. Konstantno je izložen vjetrovima sa Tibeta. U gornjem dijelu, kroz strme stijene niko nije znao kuda se može proći.[1]

Ekspedicija[uredi izvor]

Počevši od 1960. god. pa do 1976. god. Jugoslavija je organizovala šest (6) ekspedicija na Himalaje. Ekspedicija iz 1979. god. imala je za cilj prvi jugoslavenskog uspon na najviši vrh svijeta, Mount Everest. Cilj ekspedicije bio je i ispenjati novi smjer po tzv. zapadnom grebenu koji je nakon toga i dobio naziv - jugoslavenski smjer. Do te 1979. godine, zapadnim grebenom na Everest niko nije uspio stići. Svi pokušaji su se završavali ili tragično ili neuspješno. Ovaj smjer je zbog takvih prilika zaslužio naziv: „himalajski problem broj 1“. U ekspediciji su učestvovala 24 penjača, 2 ljekara, 3 novinara i 20 Šerpa. Vođa ekspedicije je bio iskusni himalajac Tone Škarja,[2], a penjači su bili uglavnom iz Slovenije, njih dvadeset:[3] Nejc Zaplotnik, braća Andrej i Marko Štremfelj, Stane Belak, Marjan Manfreda, Bojan Pollak, Dušan Podbevšek, Roman Robas i dr. Iz Hrvatske su bili Vladimir Mesarić i Stipe Božić, a iz Bosne i Hercegovine Muhamed Gafić i Muhamed Šišić. Vođa Šerpasa je bio Ang Phu koji je Everest već jednom bio ispenjao, godinu dana ranije sa austrijskom ekspedicijom.

Ekspedicija je imala 18 tona opreme koju je punih 19 dana nosilo 750 lokalnih nosača sve do 5300 metara nadmorske visine gdje je na ledniku Khumbu postavljen bazni kamp.

Tokom ekspedicija potrošeno je više od 10 kilometara užeta, 300 metara visećih ljestava, 50 metara krutih aluminijskih ljestava, 40 šatora, 80 vreća za spavanje, 500 ledenih vijaka i klinova za stijenu, na stotine litara kerozina i plina za kuvanje i tone hrane za penjače i Šerpe. Ekspedicija je postavila 5 visinskih kampova i cijelom dužinom između kampova postavljena su fiksna užad za osiguranje. Najveći izazov članove ekspedicije je čekao iznad petog visinskog kampa na visini iznad 8200 m.

Uspon na vrh[uredi izvor]

Uspon su prvi pokušali Viki Grošelj i Marjan Manfreda. Postavili su fix (užad i merdevine), ali su se morali vratiti jer je Manfreda zadobio promrzline ruku. Ali, taj fix je pomogao drugoj navezi da napreduje. Dva dana kasnije naveza Podbevšek i Robas je takođe pokušala uspon, ali zbog nedostatka vremena odustali su na 8300 m. Sutradan, 13. maja, nakon 40 mukotrpnih dana na planini, krenuli su Nejc Zaplotnik i braća Andrej i Marko Štremfelj. Marko ubrzo odustaje od nastavka uspona zbog oštećenja ventila na boci s kiseonikom. Poslije savladavanja novih velikih problema sa ventilom u 13:51 h Andrej Štremfelj i Nejc Zaplotnik izašli su na Mount Everest, kao prvi jugoslavenski alpinisti. Zaplotnik se radio vezom javio bazi. Rekao je:

Sediva pri kitajski piramidi in ne veva, kaj bi. (Sjedimo pored kineske piramide i ne znamo šta ćemo).

Dva dana kasnije, 15. maja, na vrhu je stajala druga naveza jugoslovenske ekspedicije koja je stigla zapadnim grebenom. Na vrhu su bili: Stipe Božić i Stane Belak, kao i Šerpas Ang Phu koji je tako postao prvi čovjek koji je Everest popeo iz dva različita pravca. U jednoj od svojih knjiga Stipe Božić je zapisao:

Mnogo opasnija polovica je silazak u podnožje planine. Trenutak stajanja na vrhu najviše ovaj šport razlikuje od ostalih. U bilo kojem drugom športu kad igrač postigne odlučujući zgoditak, sudac odsvira kraj ili natjecatelj presiječe vrpcu na cilju i za njega je to kraj utakmice. Nakon utakmice ide se u toplu svlačionicu, pod tuš. Na vrhu planine jedna druga utakmica tek počinje, i to ona za život. Nad Mount Everestom zametnula se strahovita oluja. Vjetar je puhao brzinom od 150 kilometara na sat a temperatura se spustila na minus 40 stupnjeva. Toga dana nismo uspjeli sići do logora 4. pa smo zanoćili na visini od 8400 metara. To je bio najviši bivak, bez šatora i spavaće vreće, kojeg je čovjek preživio.

Sledećeg jutra, nakon preživljene noći na otvorenom, na visini od 8400 metara, Šerpas Ang Phu se okliznuo. Pokušao je da koči cepinom, ali mu je ispao iz ruku i on se velikom brzinom otklizao niz kuloar 2000 metara na lednik Rongbuk. Pogibija prijatelja je jako pogodila članove ekspedicije pa su prekinuli sve aktivnosti u planini, i 21. maja napustili bazni logor. 26. maja 1979. godine, članovi istorijske ekspedicije vratili su se u Jugoslaviju.

Poslije[uredi izvor]

Devetog oktobra 1979. god. održan je najveći zagrebački planinarski skup svih vremena: 3500 Zagrepčana došlo je u dvoranu Lisinski da čuje i vidi hrvatske himalajce koji su osvojili Mount Everest. Oko hiljadu ljudi ostalo je pred vratima prepune dvorane. Od tada je održavanje predavanja o ekspedicijama u Lisinskom postala tradicijom, pa ih je do danas održano oko petnaest.[4]

Ekspedicija na Mont Everest i uspješan uspon prvenstvenim smjerom uvrstili su dotad malo poznate jugoslavenske penjače na listu svjetskih alpinista. Stipe Božić je kamerom snimao dijelove ekspedicije, uključujući i dolazak na vrh pa je ova ekspedicija uveliko odredila njegov daljnji životni put kao režisera brojnih dokumentarnih filmova i emisija na Hrvatskoj radio televiziji.

Nakon ovog uspjeha država više nije imala interes da finansira alpinističke ekspedicije. Elijedeće ekspedicije imale su republički i regionalni karakter.

Reference[uredi izvor]

https://sl.wikipedia.org/wiki/JAHO_I

Alpinistična himalajska ekspedicija na Trisul otputovala je brodom Velebit iz Rijeke u ljeto 1960.

1960[uredi izvor]

JAHE I je bila prva jugoslavanska alpinistična ekspedicija u Himalaje, i trajala je od 6. marta do 3. avgusta 1960. Cilj ekspedicije je bio 7016 metara visoki Trisul I sa usponom po južnom smjeru. Pripreme su počele u proljeće 1959. U jesen je Alpinistički klub Slovenije osnovao Himalajski komitet. Na inicijativu jugoslavenske vlade finansiranje su obezbijedile brojne brojne državne firme. Ekspediciju su sačinjavali: Stane Kersnik (vodja), Ciril Debeljak, Zoran Jerin (novinar), Marjan Keršič, Aleš Kunaver, Ante Mahkota, dr. Andrej Robič. Cilj nije ostvaren zbog nedovoljne opremljenosti, ali su ostvareni usponi:

  • Baratoli 5720 m; Debeljak, Kunaver, Mahkota
  • Trisul II 6690 m; Kunaver, Mahkota
  • Trisul III6170 m; Keršič, Kunaver, Mahkota [1]

1975[uredi izvor]

JAHE VI je bila šesta jugoslvanska alpinistična ekspedicija u Himalaje, i trajala je od 11. avgusta do 12. novembra 1975. Cilj ekspedicije je bilo 8.481 metara visoki Makalu. Ekspediciju su sačinjavali: Aleš Kunaver (vodja), Stane Belak, Zoran Bešlin, Danilo Cedilnik, Janez Dovžan, Boris Erjavec, Viktor Grošelj, Tomaž Jamnik, Stane Klemenc, Ivan Kotnik, Janez Lončar, Marjan Manfreda, dr. Damijan Meško, Bojan Pollak, Miran Rebula, Radovan Riedl (TV snemalec), Roman Robas, Jože Rožič, Dušan Srečnik, Nejc Zaplotnik.[2]

JAHE VI je predstavljala do tada najveći uspjeh jugoslavenskog alpinizma u Himalajima. Manfreda (bez dodatnog kiseonikaa) i Belak su 6. oktobra 1975. izveli uspon na vrh u prvom pokušaju i time ostvarili cilj ekspedicije. Uspjehu su doprinijeli 8. oktobra Ažman i Zaplotnik, 10. oktobra Grošelj i Kotnik i 11. oktobra Dovžan, koji su bili nadomak vrha.

Stane Belak-Šrauf i Marjan Manfreda ostali su na zadnjem visinskom logoru samo sa jednim ispravnim ventilom. Manfreda je starijem Belaku prepustio ventil koji se nakon toga sam popeo na vrh. Na početku silaska primijetio je Manfredu da se penje bez kiseonika. Sačekao ga je i zajedno se vratili.[3]

Reference[uredi izvor]

Planinarstvo