Glad (bugarski vojvoda)

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Gladovo vojvodstvo, 9. vek (prema sajtu www.eliznik.org.uk).
Gladovo vojvodstvo, 9. vek (prema mađarskom istoričaru Dr. Šandoru Markiju).

Glad je bio bugarski vojvoda, koji je vladao na teritoriji današnjeg Banata u devetom i desetom veku. Pored Banata, Glad je vladao delom južne Transilvanije i okolinom grada Vidina u današnjoj Bugarskoj. Glad je bio vazal bugarskog cara Simeona, a rezidencija mu se nalazila u gradu Vidinu. Većinu stanovništva na teritoriji kojom je vladao Glad sačinjavali su Sloveni i Vlasi.

U desetom veku, Glada su porazili Mađari. Mađari su poslali vojsku protiv vojvode Glada i pokorili stanovništvo između reka Moriš i Tamiš. Kada su pokušali da pređu Tamiš, Glad ih je dočekao sa velikom armijom, u kojoj je bilo Kumana, Bugara i Vlaha. Narednog dana, Gladova armija je doživela poraz. Mađarski napad na vojvodu Glada u Banatu se datira u 934. godinu.

Prema jednom drugom izvoru (v. Kupusarević) bitka se odigrala 896. godine, a Glad se uplašen od Mađara skriva u tvrđavu Kovin da bi se nakon tri dana predao.

Gladov potomak je bio banatski vojvoda Ahtum, poslednji vladar koji se suprotstavio uspostavljanju neposredne vlasti Mađarskog kraljevstva u 11. veku, ali je takođe poražen od strane Mađara.

U Banatu i danas postoje sela Gladna i Galad, koja su verovatno dobila ime po vojvodi Gladu. Grad Kladovo na Dunavu, u Srbiji, je takođe dobio ime po vojvodi Gladu (Prvobitni oblik imena grada je verovatno bio Gladovo). U 15. veku je na reci Zlatici u Banatu izgrađena tvrđava Galad. Tvrđava je dobila to ime, jer se mesto na kome je izgrađena zvalo Galad. Takođe je zabeležen i Gladov manastir (Galadmonostra) 1426. godine.

Ime Glad je verovatno slovenskog porekla, iako značenje imena nije potpuno objašnjeno. U Pribaltiku su postojala naselja Gladichov, Gladyšov, na reci Biese i Gladišov na reci Radgošć. Na srpskom prostoru se toponomi sa istom osnovom pojavljuju na prostoru gde su nađeni najstariji slovenski slojevi na Balkanu, danas u Republici Srpskoj - Gladnica u opštini Srebrenica, zatim Gladnić, Gladnik, Gladojević, Gladović i Gladovići kod Višegrada, zatim predeo Glade, Gladov do, Gladova vrtača, Gladov vrh i Gladov krš u Ozrinićima, Gladište u Kučima u Crnoj Gori i Gladišev dol u Metohiji. Ovi toponimi potvrđuju još jednom da je gospodar Banata, vojvoda Glad, bio slovenski vladar.

Glavni istorijski izvor o Gladu je istorijska hronika Gesta Hungarorum, koju je napisao budimski sveštenik Peter, u vreme mađarskog kralja Bele III, na kraju 12. veka.

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Jovan M. Pejin, Iz prošlosti Kikinde, Kikinda, 2000.
  • Prof.dr Radmilo Petrović, Vojvodina, Beograd, 2003.
  • Isidor Kupusarević, Kovin do kraja XVIII veka, 1935.

Vidi još[uredi - уреди | uredi izvor]

Eksterni linkovi[uredi - уреди | uredi izvor]