Atički brojevi

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Brojevni sistemi po kulturama
Hindu-Arapski brojevi
Zapadnoarapski
Indijska familija
Kmerski
Istočnoarapski
Brami
Tajski
Istočnoazijski brojevi
Kineski
Sučou
Računski štapići
Mongolski 
Alfabetski brojevi
Abžadski
Jermenski
Ćirilični
Ge'ez
Hebrejski
Grčki (Jonski)
Āryabhaṭa
 
Ostali sistemi
Atički
Vavilonski
Egipatski
Inuitski
Etrurski
Majanski
Rimski
Polje urni
Spisak tema o brojevnim sistemima
Pozicioni sistemi po bazama
Dekadni (10)
2, 4, 8, 16, 32, 64
1, 3, 6, 9, 12, 20, 24, 30, 36, 60, još…

Atički brojevi su korišćeni u staroj Grčkoj, moguće od 7. veka pne. Poznati su i kao Herodijanovi brojevi, jer su prvi put opisani u rukopisu Elija Herodijana iz 2. veka naše ere. Takođe su poznati i kao akrofoni brojevi, jer simboli brojeva potiču od prvih slova odgovarajućih grčkih reči za "jedan", "pet", "deset", "sto", "hiljada/tisuća" i "deset hiljada/deset tisuća".

Akrofoni sistem je od 4. v. pne. zamenjen novim alfabetskim sistemom (v. grčki brojevi, poznati i kao jonski).

Vr(ij)ednost Simbol Grčka r(ij)eč
1 Ι ἴος (ios)
5 𐅃 πέντε (pente)
10 Δ δέκα (deka)
100 Η hεκατόν (hekaton)
1000 Χ χίλιοι (khilioi)
10000 Μ μύριοι (myrioi)

Arhaičniji znakovi[uredi - уреди | uredi izvor]

Pretpostavlja se da "I" korišćeno za 1 potiče od oblika ἴος, što je arhaična varijanta od εἵς[1].

Za 100 se koristi "H", što svedoči o starosti ovog sistema brojeva, jer je H (grčko slovo eta) u starom atičkom alfabetu predstavljalo glas /h/ (kao kasnije u latinici). U kasnijem, "klasičnom" grčkom, kada je u većem delu Grčke prihvaćen jonski alfabet, slovo Eta je predstavljalo dugo "e", a tvrđa aspiracija više nije označavana[2][3]. Tek od kada je Aristofan Bizantski uveo razne oznake akcenta tokom helenističkog perioda, spiritus asper je počeo predstavljati /h/. Tako je reč za stotinu prvobitno bila pisana HEKATON, u poređenju sa današnjim ἑκατόν.

Predstavljanje brojeva[uredi - уреди | uredi izvor]

Za razliku od poznatijih (modernih) rimskih brojeva, atički sistem je imao samo aditivne forme, što znači da se 4 pisalo kao ΙΙΙΙ, a ne Ι𐅃.

Brojevi 50, 500 i 5000 su bili kompoziti slova pi ( П , često u starom obliku, sa kraćom desnom nogom) i male verzije odgovarajućeg stepena broja 10. Npr. 𐅇 je pet puta po deset hiljada.

Poređenje akrofonih i rimskih brojeva
Ι 𐅃 Δ 𐅄 Η 𐅅 Χ 𐅆 Μ
1 5 10 5
×
10
100 5
×
100
1000 5
×
1000
10000
50 500 1000
×
5
1000
×
10
I V X L C D M V X
Primer:   1982   =   Χ𐅅ΗΗΗΗ . 𐅄ΔΔΔΙΙ   =   MCM . LXXXII.

Takođe pogledati[uredi - уреди | uredi izvor]

Fusnote[uredi - уреди | uredi izvor]

(na engleskom:)

  1. G. Autenrieth, A Homeric Dictionary'.
  2. See A.G. Woodhead "The Study of Greek Inscriptions, Second Edition" p.18: Cambridge University Press. ISBN 0-521-23188-X.
  3. See Herbert Weir Smyth "Greek Grammar, Revised Edition" p.10 (§14): Harvard University Press. ISBN 0-674-36250-0.

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]

(na engleskom:)