Valdenzi

Izvor: Wikipedia
Spaljivanje valdežana u Tuluzu u 13. vijeku.
Pokolj valdežana Mérindola 1545.
Mučenje Anne Charboniere tokom pokolja valdežana 1655.

Valdenzi, valdežani ili Lionski siromasi su hrišćanski verski pokret nastao u 12. veku u Francuskoj. Zalagali su se za društvenu jednakost i ravnopravnost žena, a protivili ratovima i vlasti katoličke crkve. Katolička crkva ih je vekovima surovo progonila i ubijala, ali su u neznatnom broju uspeli da prežive do danas.

Istorija[uredi - уреди]

Pokret je 1176. osnovao Pierre Valdo (1140-1218), bivši trgovac iz Liona, koji je doživeo preobražaj i počeo zagovarati siromaštvo. Među valdenzima su žene imale pravo da izvode obrede, da propovedaju, krste i steknu sveštenički status. Zabeleženo je da su se valdenzi odvojili od ortodoksije kada je lokalni biskup odbio da dopusti ženama da propovedaju.[1]

Valdenzi su odbacivali papu, propovijedali vraćanje crkve siromaštvu i oštro se suprostavljali krstaškim ratovima. Jedan inkvizitor je valdenze opisao kako „izbegavaju svaki oblik trgovine, da ne bi lagali, varali i kleli“, da idu bosonogi, nose vunenu odeću, nemaju nikakvo lično vlasništvo i, kao apostoli, svime raspolažu zajednički.[1] U regenburškom Cod. X5 iz 15. veka, kaže se za valdeneze: "Oni ne priznaju crkveni pokop, nego govore i veruju, da se jednako može pokopavati svukuda. Oni takođe ne veruju da je groblje više sveto nego njiva ili koje drugo mesto, voćnjak ili koja mu draga zemlja".[2]

Slični su im bili Katari iz južne Francuske. Valdenzi su nalazili pristalice u siromašnim slojevima stanovništva, pretežno građanima i seljacima koji su bili pritisnui feudalnim ugnjetavanjem. Iz francuske širili su se u Švajcarsku, Njemačku, Češku i Italiju.

Za vrijeme pape Licija III 1184, sinod u Veroni ih je proglasio jereticima. Samo u Strazburu 1211. godine je, kao jeretike, spaljeno više od 80 "Lionskih siromaha". Usled viševjekovnog progona od katoličke crkve ova sledba je bila skoro uništena.

Posle mnogo godina progona i istrjebljivanja 1848. su stekli pravnu slobodu na teritoriji sadašnje Italije (Pijemont) i Francuske (Savoja). 1856. prvi Valdenzi su iz Italije stigli u Južnu Ameriku.

Valdenzi danas[uredi - уреди]

Valdežanska crkva danas u Firenci, Italija.

U italiji su 1975 Valdenžanska crkva i italijanska Metodistička crkva formirale savez "Valdenžanske i Metodističke crkve". Broje oko 50.000 članova (45.000 Valdenza od toga: 30.000 u Italiji, a 15.000 u Argentini i Urugvaju) i 5.000 Metodista. U SAD postoji par crkvenih opština, koje su nezavisne u odnosu na "Valdenžansku i Metodističku crkvu" u Italiji. U Njemačkoj su pretežno asimilirani od strane luteranaca.

Veze[uredi - уреди]

Izvori[uredi - уреди]

Literatura[uredi - уреди]

  • Cameron, Euan, The Waldenses: Rejections of Holy Church in Medieval Europe, (2001)
  • Comba, Emilio, History of the Waldenses of Italy, from their origin to the Reformation, (1978)

Spoljašne veze[uredi - уреди]