Valdenzi

Spaljivanje valdežana u Tuluzu u 13. vijeku.

Pokolj valdežana Mérindola 1545.

Mučenje Anne Charboniere tokom pokolja valdežana 1655.

Valdenzi, valdežani ili Lionski siromasi su hrišćanski verski pokret nastao u 12. veku u Francuskoj. Zalagali su se za društvenu jednakost i ravnopravnost žena, a protivili ratovima i vlasti katoličke crkve. Katolička crkva ih je vekovima surovo progonila i ubijala, ali su u neznatnom broju uspeli da prežive do danas.

Istorija

Pokret je 1176. osnovao Pierre Valdo (1140-1218), bivši trgovac iz Liona, koji je doživeo preobražaj i počeo zagovarati siromaštvo. Među valdenzima su žene imale pravo da izvode obrede, da propovedaju, krste i steknu sveštenički status. Zabeleženo je da su se valdenzi odvojili od ortodoksije kada je lokalni biskup odbio da dopusti ženama da propovedaju.

Valdenzi su odbacivali papu, propovijedali vraćanje crkve siromaštvu i oštro se suprostavljali krstaškim ratovima. Jedan inkvizitor je valdenze opisao kako „izbegavaju svaki oblik trgovine, da ne bi lagali, varali i kleli“, da idu bosonogi, nose vunenu odeću, nemaju nikakvo lično vlasništvo i, kao apostoli, svime raspolažu zajednički. U regenburškom Cod. X5 iz 15. veka, kaže se za valdeneze: "Oni ne priznaju crkveni pokop, nego govore i veruju, da se jednako može pokopavati svukuda. Oni takođe ne veruju da je groblje više sveto nego njiva ili koje drugo mesto, voćnjak ili koja mu draga zemlja".

Slični su im bili Katari iz južne Francuske. Valdenzi su nalazili pristalice u siromašnim slojevima stanovništva, pretežno građanima i seljacima koji su bili pritisnui feudalnim ugnjetavanjem. Iz francuske širili su se u Švajcarsku, Njemačku, Češku i Italiju.

Za vrijeme pape Licija III 1184, sinod u Veroni ih je proglasio jereticima. Samo u Strazburu 1211. godine je, kao jeretike, spaljeno više od 80 "Lionskih siromaha". Usled viševjekovnog progona od katoličke crkve ova sledba je bila skoro uništena.

Posle mnogo godina progona i istrjebljivanja 1848. su stekli pravnu slobodu na teritoriji sadašnje Italije (Pijemont) i Francuske (Savoja). 1856. prvi Valdenzi su iz Italije stigli u Južnu Ameriku.

Valdenzi danas

Valdežanska crkva danas u Firenci, Italija.

U italiji su 1975 Valdenžanska crkva i italijanska Metodistička crkva formirale savez "Valdenžanske i Metodističke crkve". Broje oko 50.000 članova (45.000 Valdenza od toga: 30.000 u Italiji, a 15.000 u Argentini i Urugvaju) i 5.000 Metodista. U SAD postoji par crkvenih opština, koje su nezavisne u odnosu na "Valdenžansku i Metodističku crkvu" u Italiji. U Njemačkoj su pretežno asimilirani od strane luteranaca.

Literatura

• Cameron, Euan, The Waldenses: Rejections of Holy Church in Medieval Europe, (2001)
• Comba, Emilio, History of the Waldenses of Italy, from their origin to the Reformation, (1978)

Vidi još

• Katari
• Bogumili
• Patareni

Spoljašne veze

• American Waldensian Society, North America
• Iglesia Valdense, South America
• www.chiesavaldese.org

U Wikimedijinom spremniku nalazi se još materijala vezanih uz temu:

Valdenzi