Papinska Država

Izvor: Wikipedia
Papinska Država
Status Pontificius
Stati della Chiesa
Blank.png
752.–1870. Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg

Grb Papinske Države

Grb

Lokacija Papinske Države
Glavni grad Rim
Jezik/ci latinski i talijanski
Religija katolicizam
Vlada Monarhija
Papa
 - 752. Stjepan II.
 - 1846. - 1878. Pio IX.
Historija
 - Uspostavljena 752.
 - Kodifikacija 781.
 - 1. raspad 15. februar 1798.
 - 2. raspad 20.septembar 1870.
 - Vatikan 11. februar 1929.
Valuta papinska škuda (–1866.), papinska lira (1866.–1870.)

Papinska Država (latinski: Status Pontificius, talijanski: Stato della Chiesa) je ime historijske države na Apeninskom poluotoku koja je egzistirala od 756. sve do ujedinjenja Italije - 1870. [1]Tad je Giuseppe Garibaldi vojno pobjedio papinsku vojsku, srušio papinsku diktaturu i anektirao posljednje ostatke Papinske Države u Kraljevinu Italiju. Današnja Grad-država - Vatikan njezin je minijaturni nasljednik.

Historija[uredi - уреди]

Formiranje[uredi - уреди]

Sjedište rimokatoličkog pape Rim u ranom srednjem vijeku bio je pod vlašću Bizanta. Zbog napada Langobarda na Rim papa Stjepan II. je 752. pozvao u pomoć franačkog kralja Pipina Malog. Pipin je odbio Langobarde i osvojio veći dio sjeverne Italije te poklonio papi osvojene teritorije 756. [1]i time je udario temelje Papinskoj državi. Novonastala država obuhvaćala je Rim sa okolicom, Ravenski egzarhat i Kampaniju. Ovaj akt znan je kao Pipinov poklon.

Karlo Veliki je nakon toga 781. kodificirao i odredio (i povećao) teritorije na kojima papa ima suverenitet. Teritorij je obuhvaćao Rim i okolicu, ali i Ravennu, gradove talijanskog Pentapolisa (Rimini, Pesaro, Fano, Sinigaglia, Ancona), Vojvodstvo Benevento, Toskanu, Korziku, Lombardiju i još neke gradove. Suradnja papinstva i karolinga kulminirala je 800., kada je papa Lav III. okrunio Karla Velikog za prvog germanskog cara Rimljana (Augustus Romanorum). Međutim, u prva tri vijeka Papinske Države, papa nije imao efektivnu kontrolu nad cijelim teritorijem, niti je bilo jasno je li država nezavisna u odnosu na Sveto Rimsko Carstvo.

U 10. vijeku car Svetog Rimskog Carstva Oton I sklapa ugovor s papom, po kojem je Papinskoj Državi potvrđen suverenitet. To je pitanje i dalje ostalo predmet sukoba papinstva i carstva, sve do oko 1300., kada je nezavisnost Papinske Države postala neupitna.

Od 1305. do 1378., papa je stolovao u Avignonu[1], u južnoj Francuskoj. tako da je Papinska Država tada bila samo formalno pod njegovom kontrolom. Grad Avignon bio je dio Papinske Države i ostao njen posjed sve do Francuske revolucije.

Vrhunac moći[uredi - уреди]

Za vrijeme renesanse, teritorij Papinske Države se bitno proširio, osobito za vrijeme pontifikata Aleksandra VI. i Julija II.. Nakon njih rimski pape postali su jedni od najznačajnijih vladara među brojnim državama Apeninskog poluotoka, pored svog velikog uticaja koji su imali na vjerski život. U praksi, većinom papinskih posjeda upravljali su lokalni feudalci. Tek u 16. vijeku pape uspostavljaju punu vlast nad svojom državom.

Na vrhuncu teritorijalne ekspanzije, u 18. vijeku, Papinska Država obuhvaća većinu središnje Italije: Lacij, Umbriju, Marche, Ravennu, Ferraru, Bolognu, San Marino i dijelove Emilije-Romagne. Također je uključivala enklave u južnoj Italiji i okolicu Avignona u Francuskoj.

Doba revolucionarnih previranja[uredi - уреди]

Za francuske revolucije, prvo je anektirana Grofovija Venaissin sa gradom Avignonom 1791. u Francuskoj. Zatim je francuska revolucionarna vojska 1796. prodrla u Italiju i osnovala Cisalpinsku republiku [1]na dijelu teritorija Papinske države (Ravenna, Ferrara, Bologna i dio Emilije-Romagne). Dvije godine kasnije general francuske revolucionarne vojske Louis Alexandre Berthier je 10. februara 1798. umarširao je u Rim i uspostavio marionetsku Rimsku Republiku, a papu Pia VI. poslao u francusko zarobljeništvo, gdje je i umro 1799.

Papinska država obnovljena je u junu 1800. [1]za pape Pia VII., ali su se Francuzi ponovno vratili 1808., ovaj put teritorij papinske države je anektiran od Francuske kao departmani Tibre i Trasimène.

Nakon pada Napoleona 1814, Papinska država je ponovno obnovljena. Od 1814. pa sve do smrti pape Grgura XVI. - 1846., pape su slijedile vrlo reakcionarnu i anakronu politiku u svojoj državi, tako je Rim u to vrijeme imao židovski geto, kao posljednji zapadnoevropski grad. Tek je papa Pio IX. koji je izabran nakon Grgura XVI. počeo provoditi liberalne reforme.

Talijanski revolucionari su 1849. proglasili Rimsku Republiku[1], pa je papa Pio IX. pobjegao iz Rima. Uz pomoć francuskih trupa Napoleona III. i Austrijskog Carstva srušena je republika i papa se vratio u Rim 1850.

Kvirinalska palača, papina rezidencija i sjedište Papinske države od renesanse do njenog nestanka (danas sjedište talijanske vlade)

Propast Papinske države[uredi - уреди]

Kraljevina Sardinija koja je bila jedan od nosioca ujedinjenja Italije, vojnim je pobjedama u Austrijsko-sardinijskom ratu pripojila 1860. - Bolognu, Ferraru, Umbriju, Marche i Benevento - Kraljevini Italiji. [1]To je približno bila više od dvije trećine Papinske države, pod papinskom kontrolom ostao je Lacij u okolini Rima. Tad je pokrenuto rimsko pitanje, tj. pitanje glavnog grada Kraljevine Italije i suvereniteta nad Rimom, jer je talijanski parlament 1861. proglasio Rim glavnim gradom.

Papinsku vlast u Rimu čuvao je francuski garnizon, on se povukao u julu 1870. nakon izbijanja Francusko-pruskog rata. U septembru iste godine, Kraljevina Italija objavila je rat Papinskoj Državi, te je 20. septembra njena vojska porazila Papinske zuave (Zuavi Pontifici) i ušla u Rim. Papa Pio IX. povukao se iz svoje dotadašnje rezidencije Kvirinal u Vatikan, i proglasio zarobljenikom.

Nakon tog se Pio XI. za vrijeme Mussolinijeve vladavine, formalno odrekao svih teritorija Papinske Države i potpisao 1929. - Lateranski ugovor (Konkordat) s Kraljevinom Italijom, kojim je formirana država Vatikan, a papa priznao Kraljevinu Italiju. Vatikan je suvereni teritorij Svete Stolice, i sam po sebi subjekt međunarodnog prava.

Bilješke[uredi - уреди]

Vanjske veze[uredi - уреди]