Historija Engleske

Izvor: Wikipedia
Historija Engleske
Grb Engleske
Ovaj članak je dio serije
Prahistorijska Britanija
Rimska Britanija
Post-rimska Britanija
Anglo-saksonska Engleska
Heptarhija
Kraljevina Engleska
Anglo-Normanska Engleska
Kuća Plantagenet
Kuća Lancaster
Kuća York
KućaTudor
Kuća Stuart
Komonvelt Engleske
Protektorat
Stuartova restauracija
Slavna revolucija
Kraljevina Velika Britanija
Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije
i Irske
Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije
i Sjeverne Irske

Engleske Portal

Historija Engleske se odnosi na proučavanje ljudske prošlosti u jednom od najstarijih i za ostatak svijeta najvažnijih nacionalnih teritorija. Današnja Engleska, jedna od konstitutivnih zemalja Ujedinjenog Kraljevstva je bila naseljena od strane neandertalaca prije 230.000 godina. Stalno ljudsko prisustvo datira od prije 12.000 godina, odnosno završetka posljednjeg glacijalnog perioda. Na teritoriji Engleske se nalaze brojni ostaci iz doba mezolita, neolita i Brončanog doba, kao što su Stonehenge i Avebury. U Željeznom dobu, Englesku, kao i cijelu Britaniju južno od Firth of Fortha su naselili keltski narodi koji se zajednički nazivaju Britima, ali i neka belgijska plemena (npr. Atrebati, Katuvelauni, Trinovanti, itd.) na područjima koja današnji Velšani zovu Lloegyr. Godine 43. je otpočelo rimsko osvajanje Britanije; nakon njega je Rimsko Carstvo zadržalo kontrolu nad provincijom Britanija do 5. vijeka.

Kraj rimske vladavine u Britaniji je omogućio anglosaksonsko naseljavanje Britanije, koje se tradicionalno smatra početkom Engleske odnosno nastankom Engleza kao nacije. Anglosaksonci su bili niz germanskih plemena koja su uspostavila nekoliko kraljevstva koja su postala regionalni centri moći u današnjoj Engleskoj i dijelovima Škotske.[1] Oni su uveli staroengleski jezik, koji je zamijenio prethodni britski jezik. Anglosaksonci su vodili ratove sa britskim državama-nasljednicama u današnjem Walesu, Cornwall i Hen Ogleddu (Stari sjever; dijelovima sjeverne Engleske i južne Škotske gdje se govorio britonički), kao i jedni sa drugima. Upadi Vikinga su postali učestali iza godine 800. te su Nordijci preuzeli vlast nad velikim dijelovima današnje Engleske. Tokom tog perioda je nekoliko vladara pokušalo ujediniti anglosaksonska kraljevstva, a što je na kraju rezultiralo stvaranjem Kraljevine Engleske do 10. vijeka.

Godine 1066. su Normani napali i osvojili Englesku, označivši time ulazak Engleske u srednji vijek koji će karakterizirati građanski ratovi i sukobi sa zemljama kontinentalne Evrope. Kraljevina Engleska je bila suverena država sve do vladavine Richarda I koji ju je 1194. učinio vazalom Svetog Rimskog Carstva. Taj je status ostao do 1212. i vladavine njegovog brata Johna Bez Zemlje kada je Kraljevina postala formalni vazal Svete Stolice [2] a što je trajalo sve do 16. vijeka kada se kralj Henry VIII iz dinastije Tudora odmetnuo od Katoličke crkve. Engleska je prije toga osvojila Wales u 12. vijeku, a u 18. vijeku se ujedinila sa Škotskom u Kraljevstvo Velike Britanije. Nakon što je u Engleskoj započela Industrijska revolucija, Velika Britanija je osvojila niz prekomorskih posjeda i osnovala kolonije stvorivši Carstvo, najveće na svijetu. Iako su zahvaljujući procesu dekolonizacije u 20. vijeku najveći dio tih teritorija postali nezavisni, kulturni uticaj Engleske na ostatak svijeta, najvidljiviji kroz dominaciju engleskog jezika, traje do današnjeg dana.

Izvori[uredi - уреди]

Literatura[uredi - уреди]