Plagioklas
Plagioklas predstavlja izomorfnu seriju minerala, čiji su krajnji članovi albit (NaAlSi3O8) i anortit (CaAl2Si2O8). Serija plagioklasa pripada grupi silikata, podgrupi tektosilikata, klasi feldspata.
Plagioklasi su izuzetno važni petrogeni minerali (izgrađuju stene). Ulaze u sastav gotovo svih magmatskih stena, izuzev ultrabazičnih. Takođe, u petrologiji su važni i zbog određivanja porekla magmatskih stena (tipa magme od koje nastaju, dubine Zemljine kore odakle ta magma potiče).
Sastav svakog minerala iz serije plagioklasa direktno je uslovljen sadržajem albitske (Ab) i anortitske (An) komponente, i može se jednostavno odrediti merenjem indeksa prelamanja minerala, ili ugla cepljivosti na polarizacionom mikroskopu. Ugao cepljivosti je optička osobina, i varira sa promenom sadržaja albitske komponente.
Serija plagioklasa sadrži šest minerala, koji se razlikuju po sadržaju albitske i anortitske komponente. Minerale ove serije i procentualni sadržaj krajnjih članova u njima, prikazuje sledeća tabela.
| Naziv | % NaAlSi3O8(%Ab) | % CaAl2Si2O8(%An) |
|---|---|---|
 | 100–90 | 0–10 |
 | 90–70 | 10–30 |
 | 70–50 | 30–50 |
 | 50–30 | 50–70 |
 | 30–10 | 70–90 |
 | 10–0 | 90–100 |
Albit je dobio naziv po latinskoj reči albus, zbog svoje bele boje. To je vrlo čest i važan petrogeni mineral, koji ulazi u sastav, najčešće, kiselih magmatskih stena i pegmatitskih dajkova, gde je u asocijaciji sa turmalinom i berilom.
Oligoklas se najčešće javlja u granitu, sijenitu, dioritu i gnajsu. Često je u asocijaciji sa ortoklasom.
Andezin je karakterističan mineral u stenama kao što je diorit, koji sadrži promenljivu količinu silicijuma, i njegov izlivni ekvivalent andezit.
Labradorit je karakterističan mineral u nešto bazičnijim magmatskim stenama, kao što su diorit, gabro, andezit ili bazalt, i obično je u asocijaciji sa nekim mineralom iz grupe piroksena ili amfibola. Pokazuje promenu boje u odnosu na promenu ugla osvetljenja.
Bitovnit je vrlo redak mineral, koji se javlja u bazičnijim magmatskim stenama.
Anortit je neuporedivo ređi mineral u odnosu na albit. Javlja se u intruzivnim bazičnim i, retko, ultrabazičnim magmatskim stenama.
- Babič D. 2003. Mineralogija. Beograd: Rudarsko-geološki fakultet
