Parazit

Izvor: Wikipedia

Parazit (grčki: para = pored i sitos = hrana) je organizam koji se hrani na račun drugog organizma (nazvanog domaćin) u toku dužeg vremenskog perioda. Kao posledica specifičnog načina života kod parazita se javlja niz adaptacija koje se ogledaju u tome da neki organi zakržljaju ili nestanu, dok se na njihov račun razvijaju drugi. Posledice prisustva parazita po domaćina mogu varirati od malih promena u ponašanju, preko očitih patoloških promena u tkivima, do smrti u nekim slučajevima.

Generalni ekološki odnosi parazita i domaćina se nazivaju parazitizam.

Podela parazita[uredi - уреди]

Prema broju domaćina u kojima parazitiraju, parazite možemo deliti na:

  • monoksene (monoxenes) koji parazitiraju samo u jednoj vrsti domaćina (kakva je npr. Ascaris lumbricoides);
  • heteroksene (heteroxenes) koji žive na račan dva ili više domaćina pri čemu se razlikuju dva tipa domaćina :
    • stalni (definitivni) u kome parazitiraju odrasle jedinke
    • prelazni u kome žive larve;
  • autoheteroksene koji ceo životni ciklus (jaje, larva, adult) provode u jednom domaćinu, kao što to čini npr. trihinela

Odnos parazita prema domaćinu može biti:

  1. uslovan (fakultativan) parazitizam kada mogu da žive slobodno ili parazitski i organizmu domaćina ne nanose niakkvu štetu:
  2. pravi (obligatni) parazitizam kada žive na račun domaćina.

U pogledu mesta u domaćinu u kome parazitiraju dele se na:

  • ektoparazite koji žive na površini tela ili u pristupačnim prirodnim dupljama (npr. šugarac);
  • endoparazite koji žive duboko u šupljinama organizma domaćina, u njegovom tkivu ili krvi.

Prema vremenu provedenom u domaćinu dele se na:

  • permenentne koji veći deo ili čitav životni vek provode parazitirajući
  • intermitentni (temporarni) koji u domaćinu provode samo određeno vreme potrebno da bi zadovoljili svoje potrebe

Adaptacije na parazitski način života[uredi - уреди]

Parazitizam je evolucioni proces tokom koga su razvile određene osobine kao rezultat prilagođavanja na specifične uslove života:

Parazitske bolesti životinja[uredi - уреди]

Kada se kod inficiranih životinja klinički ispoljava parazitizam narušavanjem zdravstvenog stanjate životinje[1], onda govorimo o parazitskim bolestima.

Analogno zaraznim bolestima,prema broju životinja koje su obolele razlikuju se:

  • enzootije, kada su u pitanju pojedinačni slučajevi infekcije na ogranićenom prostoru;
  • epizootije, zahvataju veći broj životinja na području jedne države ili šire;
  • panzootije, kada su infekcijom zahvaćene životinje jednog kontinenta ili čak infekcija prelazi i na susedni kontinent; jako retko javljaju
Glavni članak: parazitske bolesti

Literatura[uredi - уреди]

  1. http://www.vet.bg.ac.yu/~nenaaleksic/doc/DrNA_PARAZITSKE%20BOLESTI.txt
  • Aleksić, Nevenka: Praktikum iz parazitskih bolesti, Tehnika, Beograd 1999.
  • Aleksić, Nevenka: Parazitske bolesti - sšecijalni deo, Autorovo izdanje, Beograd 2004.
  • Biblioteka Planeta Zemlja i život na njoj, Čovek i životinjski svet, ZUNS i Srpsko biološko društvo, Beograd, 1987.
  • Brajković, M: Zoologija invertebrata I, Biološki fakultet, Beograd, 2006.
  • Dogelj, V,A: Zoologija beskičmenjaka, Naučna knjiga, Beograd, 1971.
  • Krunić, M: Zoologija invertebrata 1, Naučna knjiga, Beograd, 1977.
  • Krunić, M: Zoologija invertebrata 2, Naučna knjiga, Beograd, 1979.
  • Mariček, Magdalena, Ćurčić, B, Radović, I: Specijalna zoologija, Naučna knjiga, Beograd, 1986.
  • Radović, I, Petrov, Brigita: Raznovrsnost života 1 - struktura i funkcija, Biološki fakultet Beograd i Stylos Novi Sad, Beograd, 2001.
  • Ratajac, Ružica: Zoologija za studente Poljoprivrednog fakulteta, PMF u Novom Sadu i MP Stylos Novi Sad, 1995.
  • Petrov, Brigita, Radović, I,Miličić, Dragana, Petrov, I: Opšta i sistematska zoologija (praktikum), Biološki fakultet, Beograd, 2000.

Spoljašnje veze[uredi - уреди]