Lepenica (Bosna i Hercegovina)

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Lepenica
River Lepenica in Kiseljak.jpg
Rijeka Lepenica u Kiseljaku
Lokacija
Države  Bosna i Hercegovina
Gradovi Kreševo, Lepenica, Kiseljak
Hidrografija
Ušće Fojnička rijeka kod Kiseljaka
Dužina 33 km
Pritoke Bijela rijeka, Crna rijeka, Kreševka
Hidrologija
Sliv crnomorski
Transport
Plovnost nije plovna

Lepenica je rijeka u Bosni i Hercegovini, desna pritoka Fojničke rijeke. Duga je 33 km. Rijeka Lepenica prolazi kroz opštinu Kiseljak.

Nastaje od Bijele rijeke koja izvire na Bjelašnici i protiče kroz Tarčin i Crne rijeke koja izvire na Bitovnji. Ove dvije riječice sastaju se kod Kreševa.

Rijeka Lepenica u prvih par kilometara teče kroz kanjon, lijep prirodni ambijent, unakažen velikom količinom smeća. Na kraju toka protječe kroz Kiseljak, gdje prima pritoke Kreševčicu i Rotiljski potok, te se na sjeveroistočnoj periferiji naselja ulijeva u Fojničku rijeku.

Izuzetno je bogata vodom. Do konca sedamdesetih 20. og vijeka bila je bogata i ribom, pogotovo lipljenom, što se naslućuje i iz njenog imena. Krivolovci su uništili riblji fond u ovoj srednjobosanskoj rijeci kristalno providne vode.

Lepenica se uvijek izlijevala, ali se situacija pogoršala nakon gradnje autoputa uz njen tok. Izvođači radova nisu vodili računa o prohodnosti odvoda. U 2015. oj u Kiseljaku obavljeni su radovi na proširivanju i produbljivanju korita rijeke. Izgrađeni su i potporni zidovi.

Istorija[uredi - уреди | uredi izvor]

Predio u kojem su sela Zabrđe i Toplica nalazi se na južnom rubu područja Lepenice.

Iz antičkog doba je veliko troskovište, a na njivama ispod njega su ostaci antičkog građevinskog materijala i mnogobrojne stare rudarske jame koje su visine čovjeka i pravilno klesane. Od Zabrđa do Homolja, na obje obale Lepenice, su gomile šljunka duge i po nekoliko stotina metara koje su nastale u antičko doba ispiranjem zlata iz riječnog nanosa.

U ranom srednjem vijeku pa sve do 14. stoljeća postojala je velika župa Lepenica, koja se prostirala na području današnjih opština Fojnica, Kreševo i Kiseljak, tj. obuhvatala je čitav sliv današnje Fojničke rijeke. Bila je jedna od sedam župa u srednjoj ili gornjoj Bosni. Najstariji historijski podatak o župi Lepenici nalazi se u povelji ugarsko-hrvatskog kralja Bele IV iz 1244. Godine. [1]

U Zabrđu su iz srednjeg vijeka evidentirane dvije nekropole stećaka, od kojih je jedna uništena, a na drugoj sahranjen je veliki knez bosanski Radoja. Historijsko područje – Srednjovjekovna nekropola između sela Zabrđe i Toplice, općina Kiseljak, proglašena je nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine [2]

Kraj je, slomom srednjovjekovne države 1463. godine, potpao pod osmanlijsku vlast, koja je ubrzo formirala nahije, koje su bile otprilike u istom obimu kao kasne srednjovjekovne knežije. U ranim defterima popisana je i nahija Lepenica u oblasti Kraljeva zemlja. [3]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Pavao Anđelić, Naučno društvo Bosne i Hercegovine, posebna izdanja, knjiga III, Sarajevo, 1963, 151-191 Arheološka ispitivanja -Lepenica priroda, stanovništvo, privreda i zdravlje.
  2. Komisija za nacionalne spomenike
  3. Hazim Šabanović, “Svjetlost”, Sarajevo, 1982. - Bosanski pašaluk, postanak i upravna podjela.

Vanjski linkovi[uredi - уреди | uredi izvor]