Al-Najrizi

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije

Abū’l-‘Abbās al-Faḍl ibn Ḥātim al-Nairīzī (perz. ابوالعباس فضل بن حاتم نیریزی, latinski: Anaritius, Nazirius, 865–922) bio je perzijski matematičar i astronom rodom iz grada Najriza u iranskoj pokrajini Fars (po kome je dobio nadimak). Djelovao je za vrijeme abasidskog kalifa al-Mu'tadida kome je napisao knjigu posvećenu atmosferskim fenomenima. Napisao je komentar Ptolomeja i Euklida; matematička djela mu je kasnije preveo Gerard iz Cremone.

Pri komentarisanju Euklidovih Postulata, Najrizi je ponajviše koristio njegov arapski prijevod koje je sačinio Hadžadž ibn Jusuf ibn Matar. Taj komentar sadrži brojne inovativne rezultate Fadlovog briljantnog truda koje će znatno uticati na cjelokupan proces procvata matematičkih nauka u istoriji islamske civilizacije. Upravo je to razlog što je njegov komentar kasnije preveden i na latinski jezik kako bi ga lakše koristili i evropski naučnici i istraživači istorije matematike. Naučno i istorijsko bogatstvo ovog grandioznog dijela znatno je zapaženije i zbog toga što Fadl u njemu prenosi neke drevne spise Herona Aleksandrijskog i Antemija iz Trala. Ovaj komentar nije jedino Fadlovo dijelo. Između ostalih spisa, ovdje treba spomenuti njegove bilješke o Euklidovim inovacijama u geometriji. Najrizi je o njima pisao u traktatu koji je nazvao Risalatun fi bajan al-musadira al-mašhura li Uklidus [Poslanica u kojoj se obrazlažu čuveni Euklidovi izvori].[1]

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Ali Akbar Velajati (2016). Istorija kulture i civilizacije islama i Irana (Preveo s persijskog dr Muamer Halilović). Centar za religijske nauke „Kom”. Beograd (стр. 214.)

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]

Primarni izvori

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]