Raci

Izvor: Wikipedia
Qsicon Quelle.png   
Ovom članku nedostaju izvori (web stranice, literatura i sl). Pomozite Wikipediji dodavanjem odgovarajućih izvora članku.
Mapa iz 1661. godine na kojoj je naziv "Rascia" lociran na području Banata i Srema
Približna teritorija za koju je, prema raznim izvorima, korišćen etnografski naziv Rascija (Rascia, Raška, Racszag, Ráczország, Ratzenland, Rezenland) od 16. do 18. veka
Etničko područje Južnih Slovena u Panonskoj niziji između 16. i 18. veka (prema Jovanu Cvijiću i dr Dušanu J. Popoviću)

Raci (Rascijani, Rašani, Rác, Rácok, Ratzen, Ratzians, Rasciani, Natio Rasciana) je naziv koji su Mađari i Nemci koristili za Srbe, Bunjevce i Šokce, koji su živeli na području Panonske nizije. Naziv Raci dolazi od imena jedne od prvih srpskih država - Raške. Zemlja na kojoj su živeli Srbi nazivana je Rascia ili Racszag. Sami Srbi se u početku nisu bunili da ih nazivaju Racima, ali pošto su kasnije počeli ovaj naziv da smatraju uvredljivim, naziv Raci polako nestaje iz upotrebe i od 19. veka se umesto njega koristi naziv Srbi.

Istorija upotrebe naziva[uredi - уреди]

Budući da su Srbi, od 15. veka, pa nadalje, činili znatan deo stanovništva na teritoriji današnje Vojvodine, mnogi istorijski izvori i mape, nastali u ovom istorijskom periodu (15-18. vek), pominju teritoriju današnje Vojvodine pod imenima Rascia i Mala Raška. Naziv Rascia se takođe javlja i na području Slavonije.

U svojoj „Istoriji Srba“, Konstantin Jireček piše: „Iz Srbije je, već pred kraj 14. veka, jaka struja iseljenika otišla na sever. osobito u Srem i Aradsku županiju. Ovaj pokret pojačan je bio poglavito tim, što su despoti imali ogromne posede u Ugarskoj. Pored bosanskih jeretika i pristalica Husita stanovali su već 1437. u Sremu i Slavoniji, između Save i Drave, mnogobrojni Rascijani."

Po jednoj belešci iz 1543. godine, Temišvar i Arad nalazili su se usred Rascie (in medio Rascionarum), a tada je, po istom zapisu, u celom Banatu vladao srpski jezik. U to vreme je na prostoru Banata postojalo sedamnaest srpskih manastira.

Početkom 18. veka, u takozvanoj Rakocijevoj buni, Bačku označuju Srbijom i srpskom zemljom i jedna i druga strana. Tako glavni zapovednik vojnih odreda koji su se borili protiv Srba u Bačkoj, Darvaš, piše 19. jula 1704: „Sva velika mesta Rascije i s ove i s one strane Dunava i Tise popalili smo."

Kada su predstavnici vojvođanskih Srba 1848. godine odneli svoje zahteve Lajošu Košutu, upozorili su ga da njih vređa kada ih zove Raci, jer oni imaju svoje narodno i istorijsko ime - Srbi.

Austrijski putopisac Aleksandar Hekš, opisujući Podunavlje 1881. godine, piše o krajevima koje Srbi naseljavaju: „Na Dunavu i Tisi uzvodno stanuju do duboko u Ugarsku, do Francovog kanala (u Bačkoj), do ušća Moriša, do Segedina (u nekadašnjem Tamiškom Banatu). Male kolonije Srba, koje obavljaju trgovinu, bakaluk, niže gradske zanate, postoje gotovo u svim ugarskim gradovima, gde ih zovu Raci ili Rašani (po pokrajini Raškoj u Staroj Srbiji)."

Od naziva Raci je takođe izvedeno i prvo ime Novog Sada: Racka varoš (Ratzen Stadt), odnosno - Srpski grad.

Literatura[uredi - уреди]

  • Rascia, Časopis o Srbima u Vojvodini, godina I, broj 1, Vršac, Maj 1996.

Vidi još[uredi - уреди]

Mape[uredi - уреди]