Palmanova

Izvor: Wikipedia
Palmanova
Città di Palmanova
Piazza Grande u Palmanovi
Piazza Grande u Palmanovi
Koordinate: 45°54′N 13°19′E / 45.9, 13.317
Država  Italija
Regija Furlanija-Julijska krajina
Provincija Udine (UD)
frazioni Jalmicco, Sottoselva, San Marco
Vlast
 - Gradonačelnik Federico Cressati
Površina
 - Ukupna 13.32 km²
Visina 27
Stanovništvo (31. decembar 2009.)
 - Grad 5.396[1]
 - Gustoća 405.9/ km²
Poštanski broj 33057
Pozivni broj 0432
Službena stranica www.comune.palmanova
Karta
Palmanova na karti Italija
Palmanova
Palmanova

Palmanova (furlanski: Palme[2]) je grad i općina (comune) u Provinciji Udine u regiji Furlanija-Julijska krajina - Sjeverna Italija.

Palmanova je slavna po svojem zvijezdastom tlocrtu, koji je za ono doba bio vrhunac fortifikacione arhitekture.

Geografske i klimatske karakteristike[uredi - уреди]

Stari nacrt Palmanove, najvjerovatnije iz 1600.

Palmanova je udaljena 20 km od Udina, 28 km od Gorizie i 55 km od Trsta, pored autoputa Alpe-Adria (A23) i autoputa Venecija-Trst (A4).

Historija[uredi - уреди]

Situacija u Furlaniji na početku 16. vijeka, nakon gubitka Gradisce 1511 koju su preoteli grofovi gorički, nije bila povoljna za Mletačku Republiku, jer je granica ličila na leopardovu kožu.

Za jačanje obrane na području Furlanije, Mletačka republika se odlučila izgraditi potpuno novu utvrdu u furlanskoj ravnici koja je trebala zaustaviti moguće upade Turaka, ali i ekspanzionizam goričkih grofova iza kojih su stajali habsburgovci. Kamen temeljac položen je 7. oktobra 1593. na isti dan kad je kršćanska flota prevođena Venecijom pobjedila otomansku flotu kod Lepanta.

Palmanova je bila vrhunac tehnologije 16. vijeka, njen tlocrt u obliku zvijezde sa devet krakova, kojeg je projektirao Vincenzo Scamozzi bio je vrhunac vojnog inžinjerstva toga vremena. Na sjecištu krakova izgrađeni su istureni tornjevi, koji su mogli braniti jedan drugoga. Cijeli grad bio je opasan obrambenim jarkom, a samo troja dobro branjena vrata, omogućavala su ulazak u grad.

Na čelu tima za izgradnju grada bio je Marcantonio Barbaro, koji je postavljen za providura novog naselja, uz grupu mletačkih plemića. Marcantonio Martinego je vodio gradnju, a Giulio Savorgnan je bio njegov savjetnik. [3] Vanjska linija bedema dovršena je tek za napoleonske vladavine.

Od 1815 do kraja Prvog svjetskog rata grad je bio pod austrijskom upravom, nakon toga postao je dio Kraljevine Italije. Palmanova je proglašena nacionalnim spomenikom 1960. godine.

Palmanova je bila idealno zamišljen grad u skladu sa svim najvišim ciljevima humanističke renesansne misli, - idealan na papiru. Njeni projektanti su je zamislili kao samoodrživo naselje, u koje će se naseliti obrtnici, poljoprivrednici i trgovci. Ali i pored idealno zamišljenog prostora, nitko se nije htio preseliti u Palmanovu. Zbog tog je Mletačka republika bila prisiljena od 1622 davati čak i besplatno zemljište i oprost kriminalcima samo da se nasele u Palmanovi. Usprkos tome Palmanova je ostala beživotan grad do dana današnjeg, kojeg posjećuju samo istraživači renesansne arhitekture i profesionalni vojnici koji se i danas bave čuvanjem granica.[4]

Znamenitosti[uredi - уреди]

Katedrala[uredi - уреди]

Katedrala (Duomo) se nalazi na centralnom gradskom trgu, nasuprot gradske vijećnice (bivša providurova palača). Projektirana je 1603, gradnja joj je započela krajem te godine pod nadzorom Girolama Cappella - dovršena je 1636. Nejasno je tko su bili projektanti, možda je to bio Vincenzo Scamozzi, ili Baldassare Longhena. Katedrala nije posvećena sve do 1777, tad je Palmanova postala dio nadbiskupije Udine.

Zvonik katedrale, podignut je 1776, ali je namjerno nizak, tako da ga napadači nisu mogli vidjeti od gradskih zidina.

Ostali spomenici[uredi - уреди]

  • Troja gradska vrata Porta Udine, Porta Cividale i Porta Aquileia.
  • Centralni trg - Piazza Grande

Izvori[uredi - уреди]

  1. Statistiche demografiche ISTAT, Comune: Palmanova 31 Dicembre 2009
  2. Toponomastica: denominazioni ufficiali in lingua friulana
  3. “Renaissance war studies”, John Rigby Hale, London Hambledon Press, 1983, pg. 185 [1] ISBN 0-907628-02-8
  4. Muir, Edward (2007). The culture wars of the late Renaissance : skeptics, libertines, and opera. Cambridge: Harvard University Press. str. xiii, 175 p. : ill. ; 22 cm. ISBN 9780674024816. http://lccn.loc.gov/2006050843. 

Vanjske poveznice[uredi - уреди]