Kultura polja urni

Izvor: Wikipedia
Pojednostavljena karta Evrope cca. 1200. pne., pokazuje centralnu Kulturu polja urni (crveno), sjevernu Kulturu polja urni (naranačsto), JKulturu Knovitz (plavosiva), Lužičku kulturu (grimizno), Dunavsku kulturu (smeđe), kulturu Terramare (plavo), Atlantsko brončano doba (zeleno) i Nordijsko brončano doba (žuto).

Kultura polja urni (cca. 1300. pne. - 750. pne.) bila je kultura kasnog Brončanog doba u centralnoj Evropi. Ime dolazi od običaja da se mrtvaci spaljuju i a njihov pepeo smješta u urne koje se pokapaju po poljima. Kultura polja urni je slijedila kulturu grobnih humaka a slijedila ju je Hallstattska kultura.

Faze Kulture polja sa urnama[uredi - уреди]

Urnenfelder kultura

U okviru Urnenfelder kulture izdvojeno je 5 faza koje su identične sa Rajnekeovom podelom. Klasičan Urenfelder počinje u fazi Halštat A1. Tada prodire i na teritoriju Balkana, zahvatajući Posavinu i deo Vojvodine. Istočno od toga gubi specifične crte. Granica do koje dopire u čistom obliku je između Save i Dunava.

Faza
Datumi p.n.e
Bronza D 1300-1200
Halštat A1 1200-1100
Halštat A2 1100-1000
Halštat B1 1000-800
Halštat B2 900-800
Halštat B3 800-750

Ostave i nekropole[uredi - уреди]

Keramika karakteristična za Urnenfelder kulturu

Ostave i nekropole predstavljaju glavni izvori pokretnog materijala. Možemo razlikovati:

  • Starije faze 2 i 3 koje pripadaju Halštat A1, A2
  • Mlađe faze 4 - 5 koje pripadaju Halštat B1, B2

U starijim fazama urne nemaju zaštitnu konstrukciju, postavljene su u pravilne redove sa određenom orjentacijom. Javlja se neka vrsta kamenih sanduka. U mlađim fazama urne su zaštićene vencem od oblutaka ili nekom vrstom suhozida. Često je sama urna pokrivena kamenom pločom ili stoji na njoj. Urne nisu u pravilnim redovima, nego su u grupama. U fazi V pojavljuju se minijaturni tolosi.

Keramika[uredi - уреди]

Za fazu 2 karakteristične su neukrašene, bikonične posude mrko - crne boje. U fazi 3 javljaju se šire urne sa cilindricnim vratom, kao grobni prilozi razne zdele, bikonične sa jednom drškom, sa uvučenim obodom i jednom ušicom, poklopci za urne, oštro profilisane šolje sa vertikalnom drškom koja prelazi obod.

U mlađoj fazi karakteristične su kruškolike urne sa 2 ili 4 naspramne ušice, na trbuhu, kao i zdele u vidu turbana sa tordiranim obodom.

Metalni nalazi[uredi - уреди]

Metalni nalazi

Od metalnih nalaza javljaju se:

Od nakita karakteristični su privesci koji mogu biti: zoomorfni, u obliku stilizovane ljudske figure, imele, trougaoni privesci i u obliku labrisa.

Metalni nalazi koji se javljaju u mlađoj fazi su:

  • mač sa antenom profilisanog balčaka, ukrašen volutama
  • krivi noževi
  • fibule u obliku harfe

Karakteristične su i metalne posude, kazančići sa apliciranim drškama.

Reference[uredi - уреди]

V. također[uredi - уреди]

Vanjske veze[uredi - уреди]

Literatura[uredi - уреди]

  • Coles J.,Harding A.,The Bronze Age in Europe, London, 1979.
  • Praistorija Jugoslovenskih zemalja, Bronzano doba, Sarajevo, 1983.