Kultura polja urni
Kultura polja urni (cca. 1300. pne. - 750. pne.) bila je kultura kasnog Brončanog doba u centralnoj Evropi. Ime dolazi od običaja da se mrtvaci spaljuju i a njihov pepeo smješta u urne koje se pokapaju po poljima. Kultura polja urni je slijedila kulturu grobnih humaka a slijedila ju je Hallstattska kultura.
Sadržaj/Садржај |
Faze Kulture polja sa urnama [uredi - уреди]
U okviru Urnenfelder kulture izdvojeno je 5 faza koje su identične sa Rajnekeovom podelom. Klasičan Urenfelder počinje u fazi Halštat A1. Tada prodire i na teritoriju Balkana, zahvatajući Posavinu i deo Vojvodine. Istočno od toga gubi specifične crte. Granica do koje dopire u čistom obliku je između Save i Dunava.
| Faza |
Datumi p.n.e |
|---|---|
| Bronza D | 1300-1200 |
| Halštat A1 | 1200-1100 |
| Halštat A2 | 1100-1000 |
| Halštat B1 | 1000-800 |
| Halštat B2 | 900-800 |
| Halštat B3 | 800-750 |
Ostave i nekropole [uredi - уреди]
Ostave i nekropole predstavljaju glavni izvori pokretnog materijala. Možemo razlikovati:
- Starije faze 2 i 3 koje pripadaju Halštat A1, A2
- Mlađe faze 4 - 5 koje pripadaju Halštat B1, B2
U starijim fazama urne nemaju zaštitnu konstrukciju, postavljene su u pravilne redove sa određenom orjentacijom. Javlja se neka vrsta kamenih sanduka. U mlađim fazama urne su zaštićene vencem od oblutaka ili nekom vrstom suhozida. Često je sama urna pokrivena kamenom pločom ili stoji na njoj. Urne nisu u pravilnim redovima, nego su u grupama. U fazi V pojavljuju se minijaturni tolosi.
Keramika [uredi - уреди]
Za fazu 2 karakteristične su neukrašene, bikonične posude mrko - crne boje. U fazi 3 javljaju se šire urne sa cilindricnim vratom, kao grobni prilozi razne zdele, bikonične sa jednom drškom, sa uvučenim obodom i jednom ušicom, poklopci za urne, oštro profilisane šolje sa vertikalnom drškom koja prelazi obod.
U mlađoj fazi karakteristične su kruškolike urne sa 2 ili 4 naspramne ušice, na trbuhu, kao i zdele u vidu turbana sa tordiranim obodom.
Metalni nalazi [uredi - уреди]
Od metalnih nalaza javljaju se:
- sekire sa tulcem i lučnom sečicom (keltovi)
- mačevi sa jezičkom,
- brijači polumesečastog oblika
- pljosnate strele od bronzanog lima sa trnom za usađivanje
Od nakita karakteristični su privesci koji mogu biti: zoomorfni, u obliku stilizovane ljudske figure, imele, trougaoni privesci i u obliku labrisa.
Metalni nalazi koji se javljaju u mlađoj fazi su:
Karakteristične su i metalne posude, kazančići sa apliciranim drškama.
Izvori [uredi - уреди]
V. također [uredi - уреди]
Eksterni linkovi [uredi - уреди]
Literatura [uredi - уреди]
- Coles J.,Harding A.,The Bronze Age in Europe, London, 1979.
- Praistorija Jugoslovenskih zemalja, Bronzano doba, Sarajevo, 1983.
