Ratovi tri kraljevstva

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu

Ratovi tri kraljevstva je naziv dat isprepletanom nizu sukoba koji su se dogodili u Enleskoj, Irskoj i Škotskoj između 1639. i 1651. nakon što su ova kraljevstva došla pod vlast istog monarha. Engleski građanski rat je najpoznatiji od ovih sukoba i obuhvata pogubljenje kralja tri kraljevstva Čarlsa I od strane Engleskog parlamenta. Izraz se ponekad proširuje da obuhvati ustanke i sukobe koji su se nastavili tokom 1650ih sve do restaouracije monarhije sa Čarlsom II 1660. (otkada su tri kraljevstva još jednom prošla kroz relativno miran period pod vlašću jednog Stjuarta), a ponekad čak i do Venerovog ustanka sledeće godine. Ratovi su posledica tenzija zbog verskih i građanskih pitanja. Verski sporovi su se vrteli oko pitanja da li bi religiju trebalo da propisuje monarh ili je ona stvar izbora pojedinca u vreme kada je mnogo ljudi verovalo da bi trebalo da imaju slobodu ispovedanja vere. Povezani građanski spor se ticao do koje mere je kraljevska vlast ograničena parlamentom, naročito po pitanju dizanja poreza i prikupljanja vojske bez njihovog odobrenja. Dalje, ratovi su imali elemenat međunacionalnih sukoba, pošto su se Irska i Škotska pobunile protiv engleskog primata u okviru tri kraljevstva. Pobeda Engleskog parlamenta nad kraljem, naročito za vreme Oliverom Kromvelom, Irci i Škoti su pomogli da se odredi budućnost Velike Britanije kao ustavne monarhije sa političkim centrom u Londonu. Ratovi tri kraljevstva su takođe vođeni paralelno sa sličnim sukobima u Evropi, kao što su Fronda u Francuskoj i ustanci Nizozemske i Portugalije protiv španske vladavine.

Ratovi tri kraljevstva obuhvataju Biskupske ratove iz 1639. i 1640., Škotski građanski rat 1644-1645, Konfederativnu Irsku 1642-1649. i Kromvelovo osvajanje Irske 1649 i Prvi, Drugi i Treći engleski građanski rat 1642-1646, 1648-1649 i 1650-1651.

Iako ovaj izraz nije novi i koristio ga je već Džejms Hit u svojoj knjizi A Brief Chronicle of all the Chief Actions so fatally Falling out in the three Kingdoms, prvi put objavljenoj 1662, težnja skorašnjih izdanja modernih istoričara da nazivaju ove povezane sukobe Ratovima tri kraljevstva ima cilj da prikaže jedinstven pregled, a ne da tretira neke sukobe samo kao pozadine Engleskog građanskog rata.