Amerikanci (nacija)

Izvor: Wikipedia

Amerikanci je naziv koji se koristi za naciju koja se formirala na teritoriju današnjih SAD u 18. i 19. vijeku.

Amerikanci su jedna od najheterogenijih nacija svijeta, ali su u početku porijeklo uglavnom vodili od engleskih doseljenika na istočne obale Sjeverne Amerike. Veliki broj tih doseljenika su činili pripadnici raznih protestantskih sekti koje su se suprotstavljale službenoj Anglikanskoj crkvi. Tih je doseljenika bilo daleko više u sjevernim dijelovima budućih SAD, nego južnih, gdje je relativno mali broj zemljoposjednika uvozio crne robove. Zbog toga se kao neslužbeni izraz za nukleus američke nacije koristi skraćenica WASP (engleski White Anglo Saxon Protestant, "bijelac anglosaksonskog porijekla i protestantske vjere").

WASP-ovi su relativno lako asimilirali pripadnike drugih, malobrojnih evropskih kolonija (Nizozemci, Šveđani) na istočnim obalama Sjeverne Amerike, isto kao i škotske imigrante u 18. vijeku. No, u prvoj polovici 19. vijeka, pogotovo za vrijeme Krumpirske gladi, u tada već nezavisne SAD dolazi veliki broj irskih imigranata, a nakon revolucije 1848 i veliki broj njemačkih imigranata. Oni su, po prvi put, u američku naciju uveli komponentu katoličanstva i učinili je kulturno i etnički heterogenijom nego što je to ranije bio slučaj.

Za stvaranje američke nacije najvažniji događaj je građanski rat, nakon koga je konačno potvrđena svijest o zajedničkom nacionalnom identitetu, koji je otada velikoj većini Amerikanaca daleko važniji od osjećaja pripadnosti određenoj saveznoj državi. Tome je pridonio i razvoj željeznice i drugih modernih sredstava transporta, koji je, uz prostranost nove države, Amerikancima omogućio da mijenjaju dom daleko više nego što je to slučaj u evropskim državama.

Nakon građanskog rata, u drugoj polovici 19. i početkom 20. vijeka, došlo je do novog vala imigranata iz različitih krajeva Evrope, uglavnom iz Italije, Skandinavije, te tadašnje Austro-Ugarske i Ruskog Carstva. Iako su mnogi od tih imigranata po fizičkom izgledu, kulturi, jeziku i vjeri još više odudarali od WASP-ova te bili u prvoj generaciji predmetom segregacije i predrasuda, u isto doba se javlja teza o američkoj naciji kao tzv. loncu za taljenje, kome su upravo ti imigranti i njihovi potomci dali neizmjerljivi doprinos. S vremenom će pojam WASP prestati označavati Amerikance kao naciju, te će postepeno postati pomalo pejorativan izraz za predstavnike tradicionalne društvene elite.

S druge strane, ne-evropski imigranti su zbog institucionalnog i vaninstitucionalnog rasizma su imali dosta poteškoća da se uklope u američku naciju. To se prvenstveno odnosilo na Japance i Kineze na Zapadnoj obali. Oni su zbog toga daleko više uspjeli sačuvati vlastiti etnički identitet, slično kao i današnji latinoamerički (Kubanci, Portorikanci) i karipski imigranti (Jamajčani, Haićani). Američki crnci, iako sebe smatraju dijelom američke nacije, vole isticati posebni afroamerički identitet, slično kao i predstavnici brojnih indijanskih etničkih grupa.