Neven (biljka)
| Neven | ||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Status zaštite | ||||||||||||||||
| Sistematika | ||||||||||||||||
|
||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||
| Calendula officinalis L. |
||||||||||||||||
| Područje života | ||||||||||||||||
Neven (lat. Calendula officinalis), jednogodišnja ili rjeđe dvogodišnja zeljasta biljka, visine od 30 do 50 cm, razgranate, uspravne i dlakave stabljike, dlakavih i duguljastih listova, glavice od tamnožute do narančaste boje. Primjena nevena u terapijske svrhe poznata je je još od Starog Egipta, odakle se proširila u Europu. Kao ljekovita biljka koristi se za liječenje bolesti kože, a upotrebljava se i kao začin.
Sadržaj/Садржај |
Opis[uredi - уреди]
Stablo nevena je uspravno, granato i izbrazdano. Oblik listova se razlikuje ovisno od njihovog položaja: gornji su duguljasti ili kopljasti, srednji su obrnuto jajasti i obuhvaćaju stablo, a donji su s krilatom drškom. Cvjetovi su sakupljeni u glavičaste, narančastožute, krupne cvati. Periferiju cvati grade jezičasti cvjetovi naslagani u 2-3 reda, a sredinu cjevasti cvjetovi. Omotač cvati grade uzani, zeleni, ljepljivi i dlakama pokriveni listići.
Sastav[uredi - уреди]
Cvjetovi nevena sadrže eterično ulje, tanine, šećere, likopen (koji je izuzetno dobar antioksidans i štiti od raka grlića maternice), bjelančevine, pigmente karotenoide (daju boju cvjetovima), kalendulin, minerale (kalij, sumpor i dr.), gorke supstance i dr. Upotrebljava se u obliku čaja, kao dodatak salatama i drugim jelima, a za vanjsku upotrebu u obliku ulja, masti ili obloga.
Ljekovito djelovanje[uredi - уреди]
Neven djeluje antiseptično i antibakterijski pa je vrlo efikasan protiv različitih zapaljenja, gljivičnih infekcija, a najnovija istraživanja govore da je koristan u borbi protiv HIV (virus izazivač AIDS-a). Koristan je za uklanjanje toksina (otrova) koji prate različite kronične infekcije, grozničava stanja, kožne bolesti kao što su ekcemi i akne. Dobar je kao sredstvo za umirenje grčeva, protiv astme, kašlja, lupanja srca i nesanice. Od davnina se u narodnoj medicini koristi za zaliječenje rana, uboda, ozeblina, čireva, bradavica i dr. Hladan čaj od nevena se upotrebljava za ispiranje očiju kod konjuktivitisa ili desni posle vađenja zuba. Zbog blagog estrogenskog dejstva (estrogen - ženski spolni hormon) koristi se za uspostavljanje redovitog menstrualnog ciklusa i umanjenja menstrualnih bolova kod mladih djevojaka ili žena u klimaksu.
Literatura[uredi - уреди]
- Gostuški,R: Lečenje lekovitim biljem, Narodna knjiga, Beograd, 1979.
- Grlić, Lj: Enciklopedija samoniklog jestivog bilja, August Cesarec, Zagreb, 1986.
- Djuk, A, Dž: Zelena apoteka, Politika, Beograd, 2005.
- Jančić, R: Lekovite biljke sa ključem za određivanje, Naučna knjiga, Beograd, 1990.
- Jančić, R: Botanika farmaceutika, Službeni list SCG, Beograd, 2004.
- Jančić, R: Sto naših najpoznatijih lekovitih biljaka, Naučna knjiga, Beograd, 1988.
- Kojić, M, Stamenković, V, Jovanović, D: Lekovite biljke jugoistične Srbije, ZUNS, Beograd 1998.
- Lakušić, D: Vodič kroz floru nacionalnog parka Kopaonik, JP Nacionalni park Kopaonik, Kopaonik, 1995.
- Marin, P, Tatić, B: Etimološki rečnik, NNK Internacional, Beograd, 2004.
- Mindel, E: Vitaminska biblija, FaMilet, 1997.
- Mišić Lj, Lakušić R: Livadske biljke, ZUNS Sarajevo, ZUNS Beograd , IP Svjetlost, 1990
- Stamenković, V: Naše neškodljive lekovite biljke, Trend, Leskovac
- Tucakov, J: Lečenje biljem, Rad, Beograd, 1984.
