Murter (naselje)

Izvor: Wikipedia
Murter
Panorama naselja
Panorama naselja
Koordinate: 43°49′N 15°35′E / 43.817, 15.583
Država  Hrvatska
županija Šibensko-kninska županija
Vlast
 - Gradonačelnik
Stanovništvo (2011.)
 - Urbano područje 2 068 [1]
Vremenska zona CET (UTC+1)
Poštanski broj 22243
Pozivni broj 022
Karta
Murter na karti Hrvatske
Murter
Murter
Murter na karti Hrvatske

Murter je najveće naselje na istoimenom srednjedalmatinskom otoku Murter od 2 068 stanovnika. [1]

Geografske karakteristike[uredi - уреди]

Murter leži na krajnjem sjeverozapadu tog malog otoka, udaljen oko 30 km od Šibenika i 50 km od Zadra, u nekadašnjoj plodnoj dolini (danas urbaniziranoj) okružen brežuljcima Raduč (125 m), Sv. Roko (70 m) i Gradina (62 m).
Sve do kraja 1960-ih bila su jasno vidljiva tri murterska naselja - Staro selo na brdu Sv. Roko, novo naselje uz lučicu u uvali Hramina, i turističko naselje u uvali Slanica, na južnoj strani otoka. Danas su sva tri naselja stihijnom izgradnjom spojena u jednu urbanu cjelinu, zajedno sa susjednim naseljem Betina.

Historija[uredi - уреди]

Na osnovu arheoloških istraživanja koja su vršena između 1907. - 1909. na rtu Gradina (na kojem je danas staro groblje zna se da je tu postojalo antičko rimsko naselje - Colentum. Ono je propalo u 2. vijeku, a uzroci se još uvijek neznaju, prepostavlja se nakon potresa, iako ima hipoteza da su možda razorili gusari. [2]

Murter se prvi put spominje 1251. i to kao Villa Magna (Veliko Selo), zna se da je 1298. to naselje imalo 203 stanovnika. [2] Kako se otok od 14. vijeka zove Insula Mortari i to naselje je nazvano - Mortar, iz kog je vremenom došlo do današnjeg Murter.

Jahte u marini Hramina

Sve do kraja 18. vijeka u lokalnoj crkvi upotrebljavala se glagoljica i bosančica (ćirilica), ali je već 1866. otvorena je jedna od prvih javnih knjižnica u Dalmaciji, a osnovna škola i pošta - 1877. [2]

Najstarije naselje današnje Staro Selo nalazi se na brdu Sv. Roko. Od 1900. traje selidba stanovništva uz uvalu Hramina, kad je tu za Austro-Ugarske izgrađen lukobran i uređena lučica, i osnovana Uljarska zadruga 1910. [2] Austro-Ugarska vojska je na brdu Raduč izgradila artiljerijsku vojnu utvrdu, za kontrolu mora.

Nakon Drugog svjetskog rata počelo je širenje mjesta prema uvali Slanica, na južnoj strani otoka, i izgradnja prvih turističkih objekata, u prvo vrijeme radničkih odmarališta uz samu uvalu i plažu. Nakon 1980-ih otpočeo je graditeljski bum - pa je nekad plodna dolina do Slanice, pretvorena u naselje.

Spomenici i znamenitosti[uredi - уреди]

Murter kao nekadašnje težačko mjesto, nema puno reprezentativnih objekata, ali vrijedi spomenuti crkvicu Gospa od Gradine iz 17. vijeka, Kapelicu Sv. Roka u Starom Selu iz 1760. i crkvu Sv. Mihovila podignutu 1770. i proširenu 1847. I Murter je poput svih dalmatinskih malih mista imao Spomenik narodnooslobodilačkoj borbi i to na samoj rivi, ali je on miniran 2005. (još se nezna od strane kog), pa su nakon tog njegovi ostatci uklonjeni odlukom općinskog vijeća na čelu s Ivom Marušićem.

Privreda[uredi - уреди]

Jedina grana privrede koja još nekako funkcionira je turizam, uz nešto ribarstva i vrlo skromne poljoprivrede uz okućnice za vlastite potrebe.
Nekad vrlo snažno ovčarstvo po kornatskim otocima je na izdisaju, jer se time više nitko ne bavi. Murter ima jedan mali hotel -Colentum, dva autokampa, dvije manje marine, i mnoštvo privatnih apartmana i soba.

Izvori[uredi - уреди]

  1. 1.0 1.1 "Stanovništvo" (hrvatski). Državni zavod za statistiku Hrvatske. http://www.dzs.hr/hrv/censuses/census2001/Popis/H01_01_01/h01_01_01_zup15-6173.html. pristupljeno 14. 02. 2013. 
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 "Murter" (hrvatski). Kulturni turizam. http://www.kulturni-turizam.com/hrv/sadrzaj/murter/#.USE08_LP6nw. pristupljeno 14. 02. 2013. 

Vanjske veze[uredi - уреди]