Gruzijski ustanak na Texelu

Izvor: Wikipedia
Gruzijski ustanak na Texelu
Segment drugog svjetskog rata na Zapadnom frontu
Russen begraafplaats Loladze Texel.jpg
Datum 5. april 1945 – 20. maj 1945
Lokacija Texel, Nizozemska
Rezultat predaja njemačkih snaga nakon kanadskog iskrcavanja
Zaraćene strane
Gruzijska legija
Nizozemska tekselski Nizozemci
 Njemačka
Komandanti i vođe
Šalva Loladze
Nizozemska W.H. Kelder
Treći rajh Klaus Breitner
Žrtve i gubici
565+ mrtvih Gruzijaca
120 mrtvih Nizozemaca
812 mrtvih Nijemaca
Otok Texel (crveno) u Nizozemskoj

Gruzijski ustanak na Texelu, u Nizozemskoj poznat kao Ustanak Gruzijaca (nizozemski: Opstand der Georgiërs), je bila pobuna pripadnika 882. pješadijskog bataljona Königin Tamara (Kraljica Tamar ili Tamara) njemačke vojske (Wehrmacht Heer), a čije su ljudstvo činili Gruzijci iz tzv. Gruzijske legije, koja se zbila na samom kraju drugog svjetskog rata u proljeće 1945. na okupiranom nizozemskom otoku Texel. Bataljon - koji se sastojao od 800 Gruzijaca, bivših zarobljenih crvenoarmejaca rodom iz sovjetske Gruzije, i oko 400 Nijemaca, uglavnom oficira - bio je 6. februara 1945. smješten na Texel, koji je prethodno bio temeljito utvrđen kao dio Atlantskog zida kojim se nastojala spriječiti saveznička invazija okupirane Zapadne Evrope. Najave da će se bataljon premjestiti na kopno gdje bi se trebao suprotstaviti savezničkom napredovanju su gruzijske vojnike potakle da u noći 5/6. aprila provedu plan koga su prethodno osmislili s lokalnim pokretom otpora. Te noći su njemački vojnici i oficiri poklani ili izbodeni noževima na spavanju, a oni koji su uspjeli izbjeći masakr kasnije pohvatani i strijeljani. Pobunjenici su preuzeli kontrolu nad otokom, ali ne i na obalnim baterijama, čija su posade, sastavljene od Nijemaca, preživjele napad i počele bombardirati pobunjeničke položaje. Njima je u pomoć sa nizozemskog kopna došao 163. mornarički streljački puk sa oko 2000 ljudi. Oni su uspjeli razbiti pobunjenike, te tokom sljedećih pet tjedana proveli akciju čišćenja po otoku, tokom koje je na licu mjesta likvidiran svaki Gruzijac koga bi se uspjelo uhvatiti ili Nizozemac za koga se sumnjalo da ih skriva ili im pomaže. Krvoproliće se nastavilo i nakon službene kapitulacije njemačkih snaga u Danskoj i Nizozemskoj 4. maja 1945. godine, odnosno više od tjedan nakon službenog završetka drugog svjetskog rata u Evropi. Ono je završeno tek kada su se na otok iskrcale kanadske trupe i razoružale Nijemce. Dotada je na otoku ubijeno 812 Nijemaca, 565 Gruzijaca i 120 Nizozemaca. Ustanak je uspjelo preživjeti 228 Gruzijaca; oni su, potom, u skladu sa sporazumom iz Jalte, repatrirani u SSSR te kao "izdajnici" zatvoreni u gulage, iz kojih su izašli 1950-ih nakon rehabilitacije. Usprkos toga, sve do 1991. sovjetski ambasaodr je svakog 4. maja posjećivao groblje poginulih Gruzijaca na Texelu.

V. također[uredi - уреди]

Izvori[uredi - уреди]

Literatura[uredi - уреди]

  • Dick van Reeuwijk. Opstand der Georgiërs, Sondermeldung Texel. Den Burg: Het Open Boek. Herzien Editie 2001, 71 pages. (The Georgian Rebellion on Texel). ISBN 90-70202-09-3
  • Hans Houterman, J. N. Houterman, Eastern Troops in Zeeland, the Netherlands, 1943-1945, p. 62. Axis Europa Books, 1997. ISBN 1-891227-00-9
  • Henri Antony Van der Zee (1998), The Hunger Winter: Occupied Holland, 1944-45, pp. 213-220. University of Nebraska Press, ISBN 0-8032-9618-5 (Reprint. Originally published: London : J. Norman & Hobhouse, 1982.)

Vanjske veze[uredi - уреди]