Popis patrijarha Crkve Istoka

Izvor: Wikipedia

Patrijarh Crkve Istoka (ili Patrijarh Istoka)[1] je patrijarh, ili vođa odnosno glavni episkop (nekada navođen i kao Katolikos ili univerzalni vođa) Crkve Istoke. Taj položaj datira od vremena ranog kršćanstva u Perziji, a crkva je bila poznata pod raznim imenima kao što su Nestorijanska crkva, Perzijska crkva, Sasanidska crkva ili Istočna srijska crkva.[2] Crkva je u 16. i 17. vijeku doživjela niz raskola, što je dovelo do niza suparničkih patrijarha i njihovih popisa. Danas postoje dvije glavne crkve nastale tim raskolima - Asirska crkva Istoka i Kaldejska katolička Crkva, svaka sa svojim patrijarhom - Patrijarh Asirske Crkve Istoka i Patrijarh Babilona za Kaldejce.


Popis katolikosa Seleukije-Ktesifona i patrijarha Istoka do 1552.[uredi - уреди]

Oko 280. su razni biskupi posvetili Papa bar Aggaija kao biskupa Seleukije-Ktesifona, ustanovivši tako nasljedni red.[4] Nakon njega su crkveni poglavari počeli koristiti titulu Katolikos

Isaak je bio priznat kao 'Veliki mettropolit' i primas Crkve Istoka na sinodu u Seleukiji-Ktesifonu 410. Odluke ovog sinoda je kasnije revidirao patrijarh Josif (552–567) kako bi za sebe uzeo titulu katolikos. Titula patrijarha za Isaaka se zapravo počela koristiti tek pred kraj 5. vijeka.

Godine 424. se pod Mar Dadishom I, Crkva Istoka proglasila nezavisnom od svih drugih crkava; nakon toga su njeni katolikosi za sebe počeli koristititi titulu patrijarh.[4]


Popis patrijarha Crkve Istoka od 1552. do 1681.[uredi - уреди]

Glavni članak: Šizma 1552

Zbog Šizme 1552. Crkva Istoka se podijelila u dvije frakcije - jednu koja je ušla u zajednicu sa Katoličkom crkvu i drugu koja je ostala nezavisna.

Eliyina linija sa sjedištem u Alqoshu:

  • 90 Eliya VII (1558-1591)[6]
  • 91 Eliya VIII (1591-1617)[6] - Godine 1610. Eliya VIII je ušao u zajednicu sa Katoličkom crkvom. Njegov nasljednik Eliya IX je odmah raskinuo uniju.
  • 92 Eliya IX Shemʿon (1617-1660)[6]
  • 93 Eliya X Yohannan Marogin (1660-1700)[6]

Shemʿonova linija, sa sjedištem u Amidu, Siirtu, Urmiji, Salmas. Ova linija je do 1600. bila u zajednici sa Katoličkom crkvom:

Godine 1600. Shemʿonova linija je obnovila nasljeđivanje po rođenju, premjestila se u Qochanis i prekinula zajednicu sa Katoličkom crkvom

Popis patrijarha Crkve Istoka od 1681. do 1830.[uredi - уреди]

Godine 1681. je u Amidu osnovana zasebna patrijaršija u zajednici sa Katoličkom crkvom, odvojivši se od Eliyine linije. Godine 1692. Shemʿon XIII Dinkha (sa sjedištem u Qochanisu) iz Shimunove linije, formalno je prekinuo veze sa Rimom.

Eliyina linija, sa sjedištem u Alqoshu:

  • 93 Eliya X Yohannan Marogin (1660-1700)[6]
  • 94 Eliya XI Marogin (1700-1722)[6]
  • 95 Eliya XII Denha (1722-1778)[6]

nakon smrti Eliye XII Eliyina linija se razvdojila na:

Shemʿonova linija, sa sjedištem u Qochanisu:

Jozefitska linija, sa sjedištem u Amidu, u zajednici sa Katoličkom crkvom:

Za vrijeme stolovanja patrijarha Yohannan Hormizda, Eliyanska linija iz Alqosha je ušla u zajednicu sa Rimom, spojivši se sa katoličkom "Jozefitskom" amidskom linijom, čime je stvorena suvremena Kaldejska crkva. Godine 1830. Yohannan Hormizd je priznat od Vatikana kao patrijarh Babilona i Kaldejaca te mu je sjedište premješteno u Mosul. Time je stvorena današnja Kaldejska katolička Crkva. Za kaldejske patrijarhe v. dolje.

The Shemʿonova linija je postala jedina koja nije u zajednici sa Katolilkom crkvom i od 19. vijeka se za nju koristi naziv Asirska crkva Istoka.

Popis patrijarha Kaldejske katoličke crkve od 1830.[uredi - уреди]

Ne-nasljedna Eliyina linija

Popis patrijarha Asirske crkve Istoka od 1830.[uredi - уреди]

Shemʿonova linija sa sjedištem u Qochanisu do 1918

Ne-nasljedna patrijaršija

Popis patrijarha Drevne crkve Istoka[uredi - уреди]

Glavni članak: Drevna crkva Istoka

Godine 1964. za vrijeme vladavine Shemʿona XXI Eshaija (također poznatog kao Mar Eshai Shimun XXIII), u Asirskoj crkvi Istoka je došlo do šizme, odnosno stvaranja alternativne Drevne crkve Istoka sa sjedištem u Bagdadu. Povod je bio prelazak crkvenog kalendara sa julijanskog na gregorijanski, kao i razmimoilaženja oko sudbine asirskog naroda. Godine 1968. su asirske zajednice u Iraku, Siriji i Indiji izabrale suparničkog patrijarha u Bagdadu, odnosno prethodno suspendiranog metropolita Indije Mar Thomu Darmoa. Mar Eshai Shimun je nastavio voditi crkvu sa sjedištem u San Franciscu.

Izvori[uredi - уреди]

  1. Willison, Walker (1985). A history of the Christian church. Simon & Schuster. str. 172. ISBN 978-0-684-18417-3. http://books.google.com/books?id=bFw8PtQhpVoC&pg=PA172&dq=nestorian+church&cd=9#v=onepage&q=nestorian%20church&f=false. "this church had as its head a "catholikos" who came to be styled "Patriarch of the East" and had his seat originally at Seleucia-Ctesiphon (after 775 it was shifted to Baghdad)." 
  2. Wilmshurst, David (2000). The Ecclesiastical Organisation of the Church of the East, 1318-1913. Peeters Publishers. str. 4. ISBN 978-90-429-0876-5. 
  3. 3.0 3.1 "Nestorian Patriarchs". Nestorian.org. http://www.nestorian.org/index.html. pristupljeno 17. IV 2011. 
  4. 4.0 4.1 Stewart, p. 15
  5. Vine, The Nestorian Churches, 104
  6. 6.00 6.01 6.02 6.03 6.04 6.05 6.06 6.07 6.08 6.09 6.10 6.11 6.12 6.13 6.14 6.15 6.16 6.17 6.18 6.19 6.20 Wilmshurst 2011, p. 477

Literatura[uredi - уреди]

  • Heleen H.L. Murre (July 1999). "The Patriarchs of the Church of the East from the Fifteenth to Eighteenth Centuries". Journal of Syriac Studies 2 (2) (Hugoye). pristupljeno na 09. 10. 2011.. 
  • Wilmshurst, David (2011). The martyred Church - A History of the Church of the East. London: East & West Publishing Ltd. ISBN 978-1-907318-04-7. 
  • Wilmshurst, D. J., The Ecclesiastical Organisation of the Church of the East, 1318–1913 (Louvain, 2000)
  • Wigram, W. A. (2004). An introduction to the history of the Assyrian Church, or, The Church of the Sassanid Persian Empire, 100–640 A.D. Gorgias Press. ISBN 1-59333-103-7. 
  • Nestorian Patriarchs
  • Foster, John. The Church of the Tang Dynasty. 
  • Vine, A., The Nestorian Churches (London, 1937)