Jevreji u Bosni i Hercegovini
Jevreji su se kao etnička vjerska zajednica u BiH pojavili nakon progona iz Španije krajem 15. vijeka, kada su tražeći utočište došli u Bosnu (tada u sastavu Osmanlijske imperije).
Jevrejska zajednica se održala do današnjih dana, iako u znatno manjem broju (negdje oko 1.000 bosanskih Jevreja danas živi u Bosni i Hercegovini). Veliki broj Jevreja u gradskim sredinama BiH (Sarajevo, Tuzla, Banja Luka, Doboj, Zenica itd.) se utopio u lokalno stanovništvo islamiziranjem, a značajan dio je nestao u pogromima tokom Drugog svjetskog rata (danas u Tuzli stoji spomenik "Suza" posvećen tim dešavanjima). Prema procjenama, u Bosni i Hercegovini je od 14 000 Židova do kraja rata pobijeno njih 12 000.[1] Jedan dio Jevreja je nakon rata kao svoj novi dom odabrao Izrael. O dugotrajnom prisustvu Jevreja u BiH svjedoče i stara i nova sinagoga u Sarajevu, Tuzli, Zenici i Doboju; kao i Jevrejska groblja u Sarajevu i Tuzli, koji su danas više historijski spomenici nego funkcionalne cjeline. Također su postojala dva groblja u Banjoj Luci, kao i četiri sinagoge.
Od današnjih bh. političara jevrejskog porijekla, najpoznatiji je Ministar vanjskih poslova Bosne i Hercegovine Sven Alkalaj, iz Stranke za BiH, kojem su politički predstavnici Bošnjaka ustupili mjesto u Vijeću ministara. Prema postojećim ustavnim rješenjima, osporenim presudama Evropskog suda pravde, samo tzv. konstitutivni narodi, tj. Bošnjaci, Srbi i Hrvati, obavezno imaju etničke predstavnike u Vijeću ministara na bazi pariteta, dok ostalim građanima zemlje to pravo je uskraćeno.
Poznati bosanskohercegovački Jevreji [uredi - уреди]
- Vanja Albahari - glumac
- David Elazar - Izraelski general, bivši komandant generalštaba vojske Izraela
- Ernest Grin - Akademik, profesor, doktor medicine, dobitnik nagrade AVNOJ, član ANU BiH-a od osnivanja do smrti, član eksperata Svjetske zdravstvene organizacije, osnivač je nekoliko medicinskih ustanova poslije Drugog svjetskog rata
- Jakob Finci - političar i predsjednik jevrejske zajednice u Bosni i Hercegovini
- Ranko Rihtman - kompozitor i muzičar
- Isak Samokovlija - književnik i ljekar
- Sven Alkalaj - bh. političar, Ministar vanjskih poslova BiH
- Sanda Smital - Akademski slikar
- Emerik Blum - Osnivač Energoinvesta i gradonačelnik Sarajeva 1981-1983.
- Oskar Danon - Svjetski poznati kompozitor i dirigent
- Flory Jagoda - kompozitorka i pjevačica Ladino pjesama
- Ivan Ceresnjes - arhitekta i bivši predsjednik bosanskohercegovačke jevrejske zajednice 1992-1996.
- Hilde Zaloscer - svjetski-poznata profesorica Egiptologije i Koptologije
- Kalmi Baruh - pisac
- Daniel Ozmo - umjetnik
Reference [uredi - уреди]
- ↑ Zdenko Levntal, ur., Zločini fašističkih okupatora, str. 15, 61-70.
Također pogledajte [uredi - уреди]
 |
Ovaj članak o etničkoj grupi ili vezan uz etnologiju je članak u začetku. Možete pomoći Wikipediji tako da ga proširite. |
