Životna forma

Izvor: Wikipedia
veverica

Životna forma predstavlja skup morfoloških, anatomskih i fizioloških osobina kojima je vrsta prilagođena svom staništu[1]. Ovakav skup osobina je adaptivan i nastao je kao odgovor na uticaje različitih ekoloških faktora. Životne forme je moguće izdvojiti (opisati) na osnovu morfologije organizama, dejstva jednog ili više ekoloških faktora, uloge u ekosistemu, pozicije u mreži ishrane, osobina životne istorije i sl. Tako jedna vrsta može biti okarakterisana sa više životnih formi. Na primer, veverica je istovremeno:

  1. lignikolni/arborealni organizam (stanovnik krošnje drveta) — životna forma izdvojena u odnosu na stanište vrste;
  2. herbivor (biljojed) — životna forma na osnovu tipa ishrane, kao i
  3. hibernator (pada u zimski san, hibernaciju) — što je životna forma izdvojena na osnovu jedne od karakteristika životne istorije.

Životne forme nisu uvek u vezi sa filogenetskim položajem vrste[1]. Pojava iste životne forme u nesrodnim vrstama se naziva ekološka konvergencija. Takođe, srodne vrste mogu se karakterisati vrlo različitim životnim formama — velike pande su biljojedi iako su ostali medvedi mesojede životinje. Prisustvo različitih životnh formi u jednoj sistematskoj ili filogenetskoj grupi najčešće se može objasniti adaptivnom radijacijom.

Životne forme biljaka[uredi - уреди]

Glavni članak: Životne forme biljaka

Klasifikacija biljaka u životne forme vršena je u različitim periodima i na različitim stupnjevima saznanja o njima[2]. Počev od Teofrasta, biljke se dele u određene kategorije — drveće, žbunove i zeljaste biljke. To su ujedno i prve opisane životne forme biljaka na osnovu morfologije. Savremenija shvatanja životnih formi zasnivaju se na drugim osobinama, prvenstveno na ekofiziološkim. Najprihvaćeniji sistem je Raunkijerov sistem životnih formi biljaka[3][4], zasnovan na položaju (visini) i obliku vegetativnih pupoljaka u toku uslova nepovoljnih za život biljke.

Životne forme životinja[uredi - уреди]

Klasifikacija životnih formi životinja je složena usled mogućnosti da se dve vrste mogu razlikovati u pogledu svojih adaptacija na tip staništa i tip kretanja, a biti slične u odnosu na način ishrane[1]. Najčešće, žvotne forme životinja izdvajamo u odnosu na:

  • osnovne karakteristike staništa — stanovnici tla, stanovnici na i u drugim organizmima, stanovnici prvenstveno vazduha;
  • karakteristike kretanja — sesilni, planktonski, ili slobodno pokretni organizmi, koje dalje možemo deliti u niže kategorije životnih formi;
  • karakteristike ishrane — biljojedi, mesojedi, saprofiti, paraziti.

Reference[uredi - уреди]

  1. 1.0 1.1 1.2 Milorad Janković. 1973. Životna forma/Životne forme biljaka/Životne forme životinja. U: Enciklopedijski leksikon Mozaik znanja — Biologija. Interpres: Beograd.
  2. Diklić N. 1984. Životne forme biljnih vrsta i biološki spektar flore SR Srbije. U: Kojić M. (ed.) Vegetacija SR Srbije I: opšti deo. Beograd: SANU.
  3. Raunkiær C. 1904. Om biologiske Typer, med Hensyn til Planternes Tilpasninger til at overleve ugunstige Aarstider. Botanisk Tidsskrift 26, XIV.
  4. Raunkiær C. 1934. The Life Forms of Plants and Statistical Plant Geography. Oxford University Press, Oxford.