Vladari Provanse

Izvor: Wikipedia
Karta prikazuje marku i grofoviju Provansu te grofoviju Focalquier kao dijelove Arelatskog Kraljevstva u 12. i 13. vijeku

Provensa ima historiju koja se razlikuje od velikih nacija Evrope. Njeno postojanje kao nezavisnog entiteta potiče od graničnog karaktera kao vojvodstvo u merovinškoj Galiji. Zahvaljujući svom položaju je uticala i bila pod uticajem raznih kultura, a Provansalci su zadržali jedinstvo ojačano kao zasebno kraljevstvo nastalo raspadom karolinške države krajem 9. vijeka. Provansa je s vremenom inkorporirana u obnovljeno burgundsko kraljevstvo, ali je zadržala vlastite, prilično autonomne grofove.

U 11. vijeku je Provansa postala predmetom spora između tradicionalne loze i grofova Toulousea koji su za sebe svojatali titulu "markgrofova Provanse." U razvijenom srednjem vijeku, titula grof od Provanse pripadala je lokalnim porodicama franačkog porijekla, Kući Barcelona, Kući Anjou i bočnom ogranku Kuće Valois. Nakon 1032. grofovija je bila dio Svetog Rimskog Carstva. Naslijedio ju je kralj Louis XI od Francuske 1481. godine a konačno je inkorporirana u francusku kraljevsku domenu od strane njegovog sina Charlesa VIII 1484.


Merovinški vojvode i patriciji[uredi - уреди]

Za vrijeme merovinškog perioda u Galiji, Provansa je bila provincija kojom su vladali duces (vojvode), vojni guverneri koji su branili kraljevstvo i upravljali velikim teritorijama nasuprot comitesa (grofova), koji su vladali gradovima i njihovom okolinom. Provansa je pripadala dijelu Franačke poznatom kao Kraljevina Burgundija, koji je predstavljao zasebni državnopravni entitet. Titula upravljača je uključivala i izraze kao rector Provinciae.

Ovo je nepotpun popis vojvoda Provanse koji su imenovali Merovinzi.

Karolinški vojvode i markgrofovi[uredi - уреди]

Provensa je za vrijeme jedinstva Karolinške države - do Verdunskog sporazuma 843. godine - bila pd vlašću niza opskurnih vojvoda.

Karolinški kraljevi[uredi - уреди]

Nakon što je Karolinško Carstvo podijeljeno sporazuimom u Verdunu (843), prvi od tri braće - djelitelja carstva koji je umro bio je Lotar I. On je svoje srednje kraljevstvo podijelio u skladu sa franačkim običajima između tri sina. Odatle je nastala Kraljevina Burgundija, koja je pripala Lotarovom najmlađem sinu Charlesu. Tako je u Provansi uvedena kraljevska vladavina, pa je Provansa, iako često pod vlašću susjednih kraljevstava, često proglašavala vlastite suverene.

Kraljevina Provansa je također bila poznata kao Donja Burgundija (ili Cisjuranska Burgundija). Glavni grad joj je prvo bio Vienne, potom Arles zbog čega se ponekad naziva Arelatsko Kraljevstvo.

Provensa podijeljena među preživjelom braćom Lotarom II i carem Louisom II. Najveći dio je preuzeo Louis.
Kao i ostatak njegove Kraljevina Italija, Louiseva Provansa je nakon Louiseve smrti otišla stricu Charlesu.
Nakon smrti Louisa, Charlesovog nasljednika, Provansa je odbila izabrati njegova dva nasljednika i umjesto toga je izabrala vlastitog kralja. Boso se oženio za Ermengard, kćer Louisa II, kako bi ojačao vlastiti i sinovljev položajk
Louisevo kraljevstvo nije prešlo na njegve nasljednike, nego na šurjaka, brata sestre supruga njegove sestre po imenu Hugo, koji je vladao kao 905. Hugo nikada nije koristio kraljevsku titulu u Provansi.
  • Hugo (911 – 933)
Godine 933. je Provansa prestala biti zasebno kraljevstvo nakon što ju je Hugo zamijenio sa Rudolfom II od Gornje Burgundije u zamjenu za Željeznu krunu Lombardije, tj. vladavinu nad Italijom.

Grofovi unutar Carstva[uredi - уреди]

Jedna od posljedica smrti Louisa Slijepog je bila ta da su Provansom počeli vladati lokalni grofovi stavljeni pod nominalni nadzor markgrofa. Prvo je Hugo od Arlesa služio kao vojvoda i regent za vrijeme dugog Louisevog sljepila. Potom je Hugo dao marku Vienne i vojvodstvo Provansu Rudolfu II od Burgundije sporazumom iz 933. godine. Rudolfa lokalno plemstvo, međutim, nikada nije priznalo i umjesto toga je imenovalo vojvodu Huga od Burgundije za svog prvog markgrofa.

U to vrijeme su glavni grofovi oblasti bili grofovi od Arlesa i Avignona. Od Rotbolda I od Arlesa je nastala loza čiji će članovi prvi nositi titulu comes Provinciae ili "grof Provanse." Guillaume I i Rotbold II nisu podijelili očeve domene i princip nedjeljivosti su očuvali njihovi potomci. Tako nije moguće točno utvrditi tko je naslijedio koga jer se različite vladavine podudraraju. Markgrofovska titula je također ostala u njihovoj porodici sve do vremena Bernarda od Toulousea 1062.

Prva dinastija[uredi - уреди]

Gerberga je umrla 1112, predavši grofoviju kćeri Douce čiji je muž Ramon Berenguer III, grof od Barcelone, tako postao Ramon Berenguer I od Provanse

Kuća Barcelona[uredi - уреди]

Suočeni s neuspjesima u Reconquisti na južnoj granici, Katalonci su se okrenuli mediteranskom primorju i sjevernim područjima. Žudili su za oblašču između Cévennesa i Rhône, tada pod vlašću Toulousea. Godine 1112. je grof od Barcelone, Ramon Berenguer III, oženio nasljednicu Provanse Douce, koja je bila kćer grofice Gerberge od Provanse, Gévaudana, Carladaisa i dijela Rodeza. Brak je vjerojatno sklopljen na zahtjev Crkve koja je bila u sukobu sa Kućom Toulouse. Godine 1076. je grof Raymond IV ekskomuniciran, ali je svejedno podržavao Aicarda, svrgnutog nadbiskupa Arlesa (od 1080). Dok je grof bio na Prvom križarskom pohodu, Crkva je iskoristila priliku da izmijeni ravnotežu sula u regiji. Tim je brakom Provansa efektivno stavljena pod katalonsku vlast.

Godine 1125. je Raymondov nasljednik Alfonso Jordan sklopio ugovor kojm je tradicionalni zahtjev njegove porodice za titulom "markgrof Provanse" službeno priznat a Markgrofovija Provansa priznata kao teritorij sjeverno od donje Durance i na desnoj obali Rhône, uključujući zamkove Beaucaire, Vallabrègues i Argence. Oblast između Durance, Rhône, Alpa i mora je tako postala jedna grofovija i pripala Kući Barcelona. Avignon, Pont de Sorgues, Caumont i Le Thor su ostali nepodijeljeni.

Provansu su međutim mučili unutrašnji sporovi o nasljedstvu. Douce i Ramon Berenguer su zajedno potpisivali sve povelje do njene smrti 1127, a on ih je sam potpisivao do smrti 1131. U to vrijeme je Douceina mlađa sestra Stephanie bila udata za Raymonda od Bauxa, koji je odmah odlučio preuzeti nasljedstvo njene majke, iako je Provansa mirno prešla u ruke njenog nećaka Berenguera Ramona I.

Grofovija Forcalquier je inkorporirana u domene Alfonsoa II nakon njegovog braka sa Gersande de Forcalquier (1193).
Ramon Berenguer IV nije imao muških nasljednika, pa je grofovije Provansu i Forcalquier ostavio četvrtoj kćeri Beatrice i njenom mužu Charlesu od Anjoua.

Kapetska Anžuvinska dinastija[uredi - уреди]

Kraljica Ivana je umrla bez nasljednika, ostavivši grofoviju Louisu I od Anjoua, sinu kralja Jeana II Francuska iz kuće Valois.

Dinastija Valois-Anjou[uredi - уреди]

  • 1382-1384 Louis I od Anjoua, grof i vojvoda od Anjoua (1351), vojvoda Kalabrije i grof od Mainea (1356), vojvoda od Tourainea (1370), nominalni kralj Sicilije (1382)
  • 1384-1417 Louis II od Anjoua, vojvoda od Anjoua, Kalabrije i Tourainea, grof od Mainea, nominalni kralj Sicilije (1384), grof od Guisea (1404), sin Louisa I
  • 1417-1434 Louis III od Anjoua, vojvoda od Anjoua i Tourainea, nominalni kralj Sicilije (1417), vojvoda od Kalabrije (1424), sin Louisa II
  • 1434-1480 René I od Napulja Dobri, grof od Guisea (1417–1422), vojvoda od Lorrainea i Bara (1431), kralj Napulja i (nominalno) Sicilije i Jeruzalema (1434–1442), vojvoda od Anjoua i Tourainea (1434), kralj Aragona i grof od Barcelone (sporni, 1466–1472), sin Louisa II
  • 1480-1481 Charles III (V od Mainea), također poznat kao Charles od Mainea, grof od Mainea i Guisea (1472), nećak Renéa I

Nakon što je umro bez nasljednika, Charles du Maine je grofovije Provence-Forcalquier ostavio kralju Louisu XI od Francuske. Otada je titula grof od Provanse postala tek jedna od mnogih nasljednih titula francuske monarhije. Jedini put kada se koristila od vladara je biula korištena od budućeg Louisa XVIII, koji je bio poznat kao Comte de Provence do smrti svog nećaka Louisa XVII 1795, kada je preuzeo francusko prijestolje.

Guverneri i veliki senešali, unutar Francuske[uredi - уреди]

Guverneri[uredi - уреди]

  • 1481–1483 Palamède de Forbin
  • 1491–1493 François de Luxembourg

Veliki senešali[uredi - уреди]

  • 1480–1481 Pierre de La Jaille
  • 1482–1483 Raymond de Glandevès-Faucon
  • 1483 Palamède de Forbin
  • 1485–1493 Aymar de Poitiers, comte de Valentinois

Guverneri - veliki senešali[uredi - уреди]

  • 1493–1503 Philippe, margrave de Hochberg
  • 1504–1513 Louis d'Orléans, comte de Longueville
  • 1514 Jean de Poitiers, seigneur de Saint-Vallier
  • 1515–1525 René de Savoie, comte de Tende
  • 1525–1566 Claude de Savoie, comte de Tende
  • 1566–1572 Honoré de Savoie, comte de Tende

Veliki senešali[uredi - уреди]

  • 1572–1582 Jean de Pontevès, comte de Carcès
  • 1582–1610 Gaspard de Pontevès, comte de Carcès
  • 1610–1655 Jean de Pontevès, comte de Carcès
  • 1655–1662 François de Simiane-Gordes

Guverneri[uredi - уреди]

Godine 1790. je položaj guvernera ukinut za vrijeme Revolucije.

Eksterni linkovi[uredi - уреди]