Nacionalni historijski park kulture Chaco
Nacionalni historijski park kulture Chaco (engleski: Chaco Culture National Historical Park) je nacionalni historijski park koji sadrži najgušću koncentraciju drevnih pueblosa na Jugozapadu SAD. Park je smješten na sjeverozapadud države New Mexico, između gradova Albuquerque i Farmington, u zabačenom kanjonu koji presjeca Chaco Wash. U njemu se nalazi najveća količina drevnih ruševina sjeverno od Meksika, te predstavlja jedno od najvažnijih predkolumbovskih lokaliteta u SAD.[1]
Chaco Canyon je između 900. i 1150. bilo važno središte kulture drevnih Pueblo naroda (Anasazi).Šablon:Refn Chacoanci su tamo dovlačili kamene blokove i drvo iz udaljenih područja, sagradivši petnaest velikih kompleksa koju su ostali najveće zgrade u Sjevernoj Americi do 19. vijeka.[1][2] Špekulira se kako je Chaco imao arheoastronomski značaj, pri čemu se kao dokaz uzima petroglif "Sunčevog bodeža" u Fajada Butteu. Mnoge zgrade u Chacou su postavljene u skladu sa sunčevim i mjesečevim ciklusima, [3] a što je tražilo generacije astronomske opservacije i vijekove koordinirane konstrukcije.[4] Vjeruje se kako je promjena klime dovela do iseljavanja Chacoanaca i konačnog napuštanja kanjona, a što je počelo sa pedesetogodišnjom sušom godine 1130.[5]
Chacoanska kulturni lokaliteti, smješteni u suhoj i rijetko naseljenoj oblasti Four Corners, predstavljaju UNESCO-v lokalitet [[Svjetska baština|Svjetske baštine]. Smatraju se krhkim i ranjivim na oštećenja, pa je zbog bojazni od erozije koju bi prouzročili turisti Fajada Butte zatvorena za javnost. Hopi i Pueblo Indijanci, koji imaju usmenu predaju o iseljavanju iz Chacoa i duhovnoj vezi sa zemljom, smatraju te lokalitete svetim.[6][7] Američka Nacionalna služba za parkove nastoji blisko surađivati sa plemenskim predstavnicima kako njihova briga o lokalitetu ne bi dovela do konflikta s religijskim vjerovanjima.[6]
Izvori [uredi - уреди]
- ↑ 1.0 1.1 Strutin 1994, p. 6.
- ↑ Fagan 2005, p. 35.
- ↑ Fagan 1998, pp. 177–182.
- ↑ Sofaer 1997.
- ↑ Fagan 2005, p. 198.
- ↑ 6.0 6.1 National Park Service.
- ↑ Sofaer & Dibble 1999.
Eksterni linkovi [uredi - уреди]
Službeni i akademski
- Chaco Culture National Historical Park, National Park Service, http://www.nps.gov/chcu/index.htm
- Chaco Research Archive, http://www.chacoarchive.org/
Slike i putovanja
- Chaco Culture National Historical Park, National Park Service, http://www.nps.gov/history/nr/travel/amsw/sw28.htm
- Chaco Culture National Historical Park informacije na Wikiputovanjima
Ostalo
- Ancient Observatories: Chaco Canyon, http://www.exploratorium.edu/chaco/
- The Solstice Project, http://www.solsticeproject.org/
- The Sun Dagger Explorer, The Solstice Project, http://accad.osu.edu/~aprice/works/sundagger/index.html
- Chaco Canyon National Historical Park, University of California, http://www.traditionsofthesun.org/viewerChaco/
