Katafrakt
.jpg)
Katafrakt (drevni grčki: Κατάφρακτος) je naziv za pripadnika teške, odnosno oklopljene konjice, karakterističnog za bliskoistočne i helenističke države u antičkom periodu. Za katafrakte je bilo karakteristično da su oni na sebi nosili krljušt oklope od brončanih ili željeznih ploča - a u nekim slučajevima su istim oklopom bili obloženi i konji. Katafrakti su bili naoružani dugim kopljem, a ponekad su nosili mač ili bojni čekić za neposrednu borbu. U nekim su slučajevima bili i naoružani i lukovima i strijalama.
Vjeruje se kako su prvi oblici katafrakta nastali u srednjoj Aziji među tamošnjim iranskim narodima. Njihov razvoj je pomogao kako razvoj metalurgije, tako i selektivno križanje konja zahvaljujući kome su nastale pasmine tzv. ratnih konja, dovoljno krupnih i snažnih da mogu nositi ne samo jahača nego i teški oklop.
Rimljani su se sa katafraktima počeli susretati od rimsko-sirijskog rata, ali je obično disciplina i superiorna taktika njihovih legija omogućavala da odbijaju njihove juriše. Bitka kod Kare 53. pne. je, pak, jedna od rijetkih događaja kada su katafrakti legionarima nanijeli poraz. Ipak, i sami Rimljani su počeli postepeno uvoditi katafrakte, odnosno od njih stvarati konjicu. Prve pomoćne jedinice katafrakta spominju u doba cara Hadrijana. Za vrijeme krize 3. vijeka car Galijen upravo u katafraktima vidi rješenje problema koje je tada mučilo Rimsko Carstvo, odnosno nastoji rimsku vojsku temeljiti upravo na njima, kako bi stekao veću mobilnost nad neprijateljem.
Vjeruje se da su po ugledu na takve katafrakte, odnosno njihove ekvivalente u Bizantu, nastali vitezovi karakteristični za Zapadnu Evropu u srednjem vijeku.
