Jovan Deroko

Izvor: Wikipedia
Jovan Deroko

Jovan Deroko
Jovan Deroko

Lični podaci
Datum rođenja 1912
Mesto rođenja Krezo, Francuska
Datum smrti 1941
Mesto smrti Ljubić, Nemačka okupaciona Srbija
Vojska Jugoslovenska vojska i Četnički odredi Jugoslovenske vojske
Najviši čin kapetan
Bitke i ratovi Drugi svetski rat

Jovan V. Deroko (7/20. april 1912, Krezo, Francuska - 6. novembar 1941, Selo Ljubić kod Čačka) je bio četnički kapetan II klase.

Poginuo je u napadu na Čačak, u sklopu opšteg četničkog napada na Užičku republiku.

Rana biografija[uredi - уреди]

Jovan Deroko, rođen je u Krezou u Francuskoj 7/20. aprila 1912. kao sin pukovnika Vladislava J. Deroka i Natalije Đorđević, kćerke dr Vladana Đorđevića, predsednika ministarskog saveta.

Drugi svetski rat[uredi - уреди]

Glavni članak: Ustanak u Srbiji 1941.

Njegov divizion je bio raspoređen na periferiji Zagreba. Pošto je nemačka armija bez borbe ušla u Zagreb, kapetan Deroko se povlači u pravcu Crne Gore da bi izbegao zarobljavanje i nastavio eventualni otpor na Bojani, po planu "R-41", generala Dušana Simovića.

Nakon potpisivanja kapitulacije, sa nekolicinom oficira odlazi u Boku kotorsku u nameri da se poveže sa izbegličkom vladom u Londonu i stavi joj se na raspolaganje. Tu mu se pridružio i poručnik Zvonimir Vučković koji je posle kapitulacije pobegao u Crnu Goru.

Kapetan Deroko je u Boki kotorskoj saznao da se negde u zapadnoj Srbiji krije i pukovnik Mihailović i tražio je vezu da dođe do njega. Uskoro je uhvatio vezu. Na Ravnu goru stiže polovinom juna i ubrzo se ističe kao jedan od najsposobnijih komandanta. Pored toga, Jovan Deroko je bio najmlađi kapetan u čitavoj četničkoj organizaciji. Posle organizacije prvih četničkih odreda, Deroko je dobio zadatak da organizuje Ljubićki srez.

U prvim četničko-partizanskim akcijama u zapadnoj Srbiji, Jovan Deroko je učestvovao u oslobođenju Čačka zajedno sa Jeličkim partizanskim odredom. U gradu su zarobljena dva nemačka topa koja su odmah predata kapetanu Deroku koji ih je uvrstio u svoju jedinicu. Tako je Deroko postao komandant prve artiljerijske jedinice četničkih snaga u zapadnoj Srbiji. Po oslobođenju grada, Deroko je postavljen za privremenog predstavnika četničke komande u Čačku, dok je Ratko Mitrović bio određen sa predstavnika partizanske komande.

Pukovnik Mihailović je zatim kapetanu Deroku poverio dužnost načelnika štaba Vrhovne Komande, a zatim mu je dodeljena komanda nad artiljerijskom jedinicom koja je učestvovala u opsadi Kraljeva. Opsada Kraljeva je izvedena u toku prvih dana oktobra i trajala je skoro mesec dana. Komandant četničkih snaga bio je major Radoslav Đurić, a kapetan Deroko je imao funkciju Načelnika Štaba i komandanta artiljerijskih jedinica koje su bile locirane na Ibru. Tokom opsadnih dejstava, Deroko je uspeo da onesposobi nemački aerodrom u okolini Kraljeva i da preseče komunikaciju Kraljevo-Beograd. Draža je, međutim, toga naredio povlačenje opsade Kraljeva i napad na partizane u Čačku.

Četnički napad na partizane u Čačku bio je predviđen da se izvrši u isto vreme kada četničke jedinice budu napadale Užice. Naređenje za napad izdao je Draža Mihailović 1/2. novembra majoru Radoslavu Đuriću. No, major Đurić je o tom naređenju obavestio Štab Čačanskog partizanskog odreda, pa je Mihailović napad na Čačak poverio zadatak Deroku.[1]

 »Nastanite što pre da ovladate Čačkom i kapetanu Deroku prenesite potrebno za ovo. Kapetan Derok treba sa 2/3 svoga ljudstva sa topovima, bornim kolima skinutim sa položaja kod Kraljeva da odmah ovlada Čačkom. Sa 1/3 da obezbedi pravac prema Raškoj i pravac Kraljevo—Čačak prelazeći u najuporniju odbranu na rečenim pravcima. Vrlo hitno.« [2]

Naređenje Štaba četničkih odreda Čačak od 6. novembra 1941. za napad na partizane u Čačku

Deroko je poseo topovima novi položaj na Ljubiću u nameri da izvrši bombardovanje Čačka kojeg su tada držali partizani. Partizanska izvidnica otkrila je Derokov položaj na Ljubiću, pa je kao preventiva upućen Jelički partizanski odred da osujeti Deroka. Do borbe je došlo u popodnevnim časovima 6. novembra 1941. na Ljubiću. Deroko je pogunuo u pokušaju da odbije partizansku kolonu koja je napredovala uz brdo. Posle toga, partizani su preoteli dva topa i uvrstili ih u sastav svojih jedinica.

Kada je poginuo imao je svega 29 godina. Pesma Nad Kraljevom živa vatra seva se bavi njegovom pogibijom.

Izvori[uredi - уреди]

  1. Stenografske beleške, str. 407—409; dr J. Marjanović, Prilozi, str. 212 i 312
  2. http://www.znaci.net/00001/4_14_1_20.htm Naređenje Štaba četničkih odreda Čačak od 6. novembra 1941. za napad na partizane u Čačku

Vidi još[uredi - уреди]