Zgrada Tuzlanske banke
.jpg)
Zgrada Tuzlanske banke, danas zgrada Nove ljubljanske banke, nalazi se u ulici Maršala Tita 34, Tuzla, Bosna i Hercegovina. Podignuta je 1977. god. kao jedna od nekoliko građevinskih znamenitosti u Tuzli, i važno zdanje moderne arhitekture u Jugoslaviji, izgrađena u stilu arhitektonskog brutalizma.[1] Beton se u prošlosti uvijek koristio kao konstruktivni materijal, bez estetske uloge, ali s pojavom brutalizma postao je element dekorativnog i vizuelnog učinka, što je kod posmatrača ostavljalo razlišite utiske.
Zgradu bivše banke u Tuzli projektovao je arhitekt Velimir Stojanović 1977. godine kao upečatljiv primjer brutalističke arhitekture na Balkanu. Brutalizam, popularan sredinom 20. stoljeća, naglašava sirov, neukrašen beton i funkcionalan dizajn. Ova zgrada utjelovljuje tu estetiku svojim impozantnim geometrijskim oblicima i izloženim betonskim površinama, koje prenose osjećaj čvrstoće i trajnosti odražavajući stabilnost koja se očekuje od financijskih institucija. Projektom su spojene forma i funkcija, stvarajući unutrašnje prostore operativnim, dok zadržavaju otvorenu i prozračnu atmosferu za korisnike. Veliki prozori probijaju beton donoseći svjetlost u unutrašnjost i uravnotežujući inače masivni eksterijer. Oblik zgrade je vezan i s industrijskim nasljeđem Tuzle usklađujući se s urbanističkim planom.[2]
Muzej moderne umetnosti (MoMA) u Njujorku, organizovao je u periodu 15.07.2018 - 13.01.2019. godine reprezentativnu izložbu Toward a Concrete Utopia: Architecture in Yugoslavia, 1948-1980 (Ka betonskoj utopiji: Arhitektura u Jugoslaviji, 1948-1980), od kada je počelo povećano interesovanje šire javnosti za ovu vrstu umjetnosti.[3][4]
Fotografija zgrade isprovocirala je mnoštvo komentara na Redditu – gdje su je proglasili jednom od najružnijih na svijetu. Zgradu bivše Tuzlanske banke – u kojoj danas posluje Nova ljubljanska banka (NLB) – spominje se i u prestižnim knjigama o arhitekturi.
U knjizi Socialist Modernism in Former Yugoslavia, koja je objavljena u tri izdanja u periodu 2020. - 2025. godine, sadrži autorski (Sandra Uskoković, Dumitru Rusu) pogled na bivšu jugoslovensku modernističku arhitekturu.[2] Foto album u trećem izdanju uključuje znamenitosti socijalističke modernističke arhitekture u bivšoj Jugoslaviji – od 1950-ih do 1980-ih. Udruženje B.A.C.U. objašnjava socijalističke modernističke tendencije, sa fotografijama u boji zgrada i njihovih često originalnih elemenata koji sintetiziraju lokalnu kulturu i tradiciju, istovremeno upoznajući čitaoce s njihovim trenutnim stanjem očuvanosti. Na početku knjige, karta prikazuje lokaciju svake od opisanih 67 zgrada.[5]
- Sandra Uskoković, Dumitru Rusu - Socijalistički modernizam u bivšoj Jugoslaviji, Amazon, 2020
- ↑ „Zgrada nekadašnje tuzlanske banke osvanula na poznatoj stranici neobičnih građevina”. Tuzla live, tuzlalive.ba, 16. oktobar 2024.. Pristupljeno 15. jun 2025.
- ↑ 2,0 2,1 „Tuzlanska banka - upečatljiv primjer brutalističke arhitekture na Balkanu”. INDEXHR - www.index.hr, 10. novembar 2024.. Pristupljeno 15. jun 2025.
- ↑ „Exhibitions and events”. MoMA - New York. Pristupljeno 9. 2. 2017.
- ↑ Arhitektura u Jugoslaviji
- ↑ „Socialist Modernism Book – Socialist Modernism in Former Yugoslavia – 3rd Edition Alert!”. URBANICA - urbanicagroup.ro, 10. jul 2025.. Pristupljeno 15. jul 2025.(en)