Zaštićena područja u Bosni i Hercegovini

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu

Zaštićena područja prirode u Bosni i Hercegovini su oni dijelovi teritorije koji su značajni po biodiverzitetu, relativnoj očuvanosti izvornog pejzaža i/ili estetsko-turističkih potencijala. Izd vojena su na osnovu kategorizacije Međunarodne unije za zaštitu prirode (IUCN) na čijim principima su u Bosni i Hercegovini bazirani entitetski zakoni o zaštiti prirode.

Zakonska regulativa[uredi - уреди | uredi kôd]

Nadležnost u oblasti zaštite prirode u Bosni i Hercegovini, regulirana je na nivou entiteta.[1] Osnovni zakonski akti na kojima se zasniva zaštita prirode su:

  • Zakon o zaštiti prirode Federacije Bosne i Hercegovine ("Službene novine Federacije BiH", broj 66/13)[2]
  • Zakon o zaštiti prirode Republike Srpske ("Službeni glasnik Republike Srpske, broj 20/2014")[3]
  • Zakon o zaštiti prirode Brčko distrikta BiH („Službeni glasnik Brčko Distrikta BiH“, broj 24/04)

Kategorije zaštićenih područja[uredi - уреди | uredi kôd]

Međunarodna unija za zaštitu prirode je 1994. godine razvila sistem od šest nominalnih kategorija zaštićenih područja u skladu s njihovim primarnim ciljevima upravljanja. Praktično postoji sedam (7) kategorija pošto je prva kategorija (pod zajedničkim imenom - područje divljine) podijeljena na dva dijela.[4] Kategorije zaštićenih područja u navedenim zakonima su u skladu sa kategorijama Međunarodne unije o zaštiti prirode - IUCN.[5]

  • Ia - strogi rezervat prirode
  • Ib - posebni rezervat prirode
  • II - nacionaln park
  • III - spomenik prirode
  • IV - područje upravljanja staništem
  • V - zaštićeni pejzaž - park prirode
  • VI - područje upravljanja resursima

Zaštićena područja[uredi - уреди | uredi kôd]

Bosna i Hercegovina (BiH) je zemlja bogate biološke raznolikosti koju čini preko 450 vrsta biljaka i drveća, te brojne vrste ptica i sisara, riba, gmazova, vodozemaca i sl. U zemlji se nalaze brojne endemske vrste i staništa, kao i niz reliktnih ekosistema. Biloška raznolikost vrsta ima najviši nivo endema u Evropi.

Broj zaštićenih područja (PA) je najmanji u Evropi, pokrivajući oko 2,7% teritorije. Sastoji se od 40 pojedinačna područja.[6]Prvo zaštićeno područje je Nacionalni park „Sutjeska“, koje je proglašeno 1962. godine. Zaštićena područija u BiH su registrovana i u Svjetskoj bazi zaštićenih područja- WDPA (World Database on Protected Area).[7]

Tabela zaštićenih područja[uredi - уреди | uredi kôd]

Redni
broj
Foto Naziv područja Broj
kategorije
Naziv kategorije Godina Površina
(ha)
Entitet Opština
1. SPR001 STROGI PRIRODNI REZERVAT PRAŠUMA JANJ, ŠIPOVO 2.jpg Prašuma Јanj Ia Strogi rezervat prirode 2012.[8] 295,00 RS Šipovo
2. Prašuma Lom Ia Strogi rezervat prirode 2013.[9] 297,82 RS Petrovac
Istočni Drvar
3. Nacionalni Park Sutjeska 5.jpg Nacionalni park Sutjeska II Nacionalni park 1962.[10] 17.500,00 RS Foča
4. NP002 Национални парк „Козара"7.jpg Nacionalni park Kozara II Nacionalni park 2012.[11] 3.907,54 RS Prijedor
5. ŠTRBAČKI BUK 3.JPG Nacionalni park Una II Nacionalni park 2008.[12] 19.800,00 FBiH[13] Bihać, Bosanski Petrovac, Drvar
6. Kanjon rijeke Drine NP 01.jpg Nacionalni park Drina II Nacionalni park 2018.[14] 6.315,00 RS Srebrenica
7. BUKVA Zuta-bukva-Kotor-Varos Mihajlo-Tosic.jpg Žuta bukva III Spomenik prirode 2012.[15] 0,50 RS Kotor Varoš
8. Pećinski ukrasi Orlovače.jpg Orlovača III Spomenik prirode 2012[16] 27.01 RS Pale
9. Prokosko jezero.jpg Prokoško jezero III Spomenik prirode 2005.[17] 2225,00 FBiH Fojnica
10. Spring of the River Bosna, Sarajevo (3).JPG Vrelo Bosne III Spomenik prirode 2006.[18] 603 FBiH Ilidža
11. Vodopad Skakavac2.jpg Vodopad Skakavac III Spomenik prirode 2002.[19] 1430,70 FBiH Sarajevo
12. Gromiželj IV Područje upravljanja staništem 2018.[20] 831,30 RS Bijeljina
13. Tišina IV Područje upravljanja staništem 2019.[21] 196,49 RS Šamac
14. Stećci na Bijambarama.jpg Bijambare V Zaštićeni pejzaž
(park prirode)
2003.[22]. 497,00 FBiH Ilijaš
15. Hutovo Blato, mokrad a vyznamne hnizdiste ptactva v jizni He.jpg Hutovo blato V Zaštićeni pejzaž
(park prirode)
2006.[23] 7411,10 FBiH Čapljina
16. Vrh Trebevića.jpg Trebević V Zaštićeni pejzaž
(park prirode)
2014.[24] 400,00 FBiH Sarajevo
17. Closed dam on Miljacka.jpg Bentbaša V Zaštićeni pejzaž
(park prirode)
2017. 160,90 FBiH Sarajevo
18. Spomenik Pecina Banja Stijena9.jpg Park prirode Prača V Zaštićeni pejzaž
(park prirode)
2021.[25] 4,06 RS Rogatica
19. Парк-шума „Слатина”.jpg Park šuma Slatina VI Područje upravljanja resursima 2012.[26] 35,73 RS Laktaši
20. Споменик парковске архитектуре „Универзитетски град".jpg Univerzitetski grad (Banja Luka) VI Područje upravljanja resursima 2016.[27] 37 RS Banja Luka
21. Park šuma Jelića brdo VI Područje upravljanja resursima 2018.[28] 2,96 RS Laktaši

Reference[uredi - уреди | uredi kôd]

  1. Zaštićena područja prirode u Bosni i Hercegovini - mislioprirodi.ba
  2. Zakon o zaštiti prirode Federacije Bosne i Hercegovine
  3. „Zakon o zaštiti prirode Republike Srpske”. Službeni glasnik Republike Srpske, broj 20/2014. http://www.nasljedje.org/docs/pdf/Zakon_o_zastiti_prirode_20_14.pdf. Pristupljeno 10.10. 2021. 
  4. „Zaštićena područja u Bosni i Hercegovini”. bih-chm-cbd.ba/. http://bih-chm-cbd.ba/?page_id=3951&lang=bs. Pristupljeno 9. 10. 2021. 
  5. IUCN: Kategorije zaštićenih područja - www.iucn.org((en))
  6. „Registar zaštićenih prirodnih područja”. Republički zavod za zaštitu kulturno-historijskog i prirodnog naslijeđa - nasljedje.org. https://nasljedje.org/registar-zasticenih-prirodnih-dobara/. Pristupljeno 9. 10. 2021. 
  7. „Explore protected areas and OECMs”. Protected planet - www.protectedplanet.net. https://www.protectedplanet.net/en/search-areas?geo_type=site&filters%5Blocation%5D%5Btype%5D=country&filters%5Blocation%5D%5Boptions%5D%5B%5D=Bosnia+and+Herzegovina. Pristupljeno 9. 10. 2021. 
  8. „Odluka o zaštiti strogog prirodnog rezervata Prašuma Janj”. Službeni glasnik RS, br. 123/2012.. https://nasljedje.org/wp-content/uploads/2018/06/Odluka_Janj.pdf. Pristupljeno 9. 10. 2021. 
  9. „Odluka o zaštiti strogog prirodnog rezervata Prašuma Lom”. Službenu glasnik RS br. 39/2013.. https://nasljedje.org/wp-content/uploads/2018/06/odluka_lom.pdf. Pristupljeno 9. 10. 2021. 
  10. „Zakon o "Nacionalnom parku Sutjeska"”. Službeni glasnik Republike Srpske, broj 30, 2.04.2012.. https://cin.ba/baza-zasticenih-podrucja/. Pristupljeno 10.10. 2021. 
  11. „Zakon o nacionalnom parku Kozara - Službeni glasnik RS, br. 121/2012”. nasljedje.org. https://nasljedje.org/wp-content/uploads/2018/06/zakon_o_np_kozara.pdf. Pristupljeno 9. 10. 2021. 
  12. „Zaštićena područja u Bosni i Hercegovini: Nacionalni park Una”. CIN - Zaštićena područja,. https://cin.ba/baza-zasticenih-podrucja/. Pristupljeno 9. 2. 2021. 
  13. „Zaštićena područja u FBiH”. e-prirodafbih.ba/. http://e-prirodafbih.ba/bs/protectedsites/. Pristupljeno 9. 10. 2021. 
  14. „Zakon o nacionalnom parku Drina - Službeni glasnik RS, br. 63/2017”. nasljedje.org. https://nasljedje.org/wp-content/uploads/2018/06/zakon_o_np_drina.pdf. Pristupljeno 9. 10. 2021. 
  15. „Odluka o zaštiti spomenika prirode "Žuta bukva"”. Službeni glasnik Republike Srpske, broj 30, 2.04.2012.. https://cin.ba/wp-content/uploads/2020/09/ODLUKU-O-ZA%C5%A0TITI-SPOMENIKA-PRIRODE-%C5%BDUTA-BUKVA.pdf. Pristupljeno 10.10. 2021. 
  16. „Odluka o zaštiti spomenika prirode "Pećina Orlovača"”. Službeni glasnik Republike Srpske, broj 30, 2.04.2012.. https://cin.ba/baza-zasticenih-podrucja/. Pristupljeno 10.10.2021. 
  17. „Odluka o proglašenju Prokoškog jezera spomenikom prirode”. Službene novine Srednjebosanskog kantona, broj 12, 29.12.2005.. http://e-prirodafbih.ba/media/protected_sites/pravni_dokumenti/zasticena_podrucja/SP_ProkoskoJezero_SN-SBK-12_05_Zakon_ch4yhwQ.pdf. Pristupljeno 10.10. 2021. 
  18. „Zakon o proglašenju Vrela Bosne spomenikom prirode”. Službene novine Kantona Sarajevo, broj 6, 24.03.2010.. http://e-prirodafbih.ba/media/protected_sites/pravni_dokumenti/zasticena_podrucja/SP_VreloBosne_SN-KS-06_10_ZakonProglasenja.pdf. Pristupljeno 23.09. 2021. 
  19. „Zakon o proglašenju Vodopada Skakavac spomenikom prirode”. Službene novine Kantona Sarajevo, broj 11, 07.05.2010.. http://e-prirodafbih.ba/media/protected_sites/pravni_dokumenti/zasticena_podrucja/SP_Skakavac_SN-KS-11_10_ZakonProglasenja.pdf. Pristupljeno 10.10. 2021. 
  20. „Odluka o zaštiti zaštićenog staništa Gromiželj”. Službeni glasnik Republike Srpske, broj 19, 6.03.2018.. https://nasljedje.org/wp-content/uploads/2018/06/Odluka_Gromizelj.pdf. Pristupljeno 10.10. 2021. 
  21. „Odluka o zaštiti zaštićenog staništa Tišina”. Službeni glasnik Republike Srpske, broj 83, 8.10.2019.. https://nasljedje.org/wp-content/uploads/2018/06/Odluka_Tisina.pdf. Pristupljeno 10.10. 2021. 
  22. „Zakon o proglašenju Zaštićenog pejzaža “Bijambare” 2/06)”. CIN - Zaštićena područja, Hutovo blato. https://www.fmoit.gov.ba/upload/file/okolis/Bijambare.pdf. Pristupljeno 9. 2. 2021. 
  23. „Odluka o načinu upravljanja Javnim poduzećem “Park prirode Hutovo blato” d.o.o. Čapljina (“Narodne novine HNŽ” broj: 2/06)”. CIN - Zaštićena područja, Hutovo blato. https://cin.ba/baza-zasticenih-podrucja/. Pristupljeno 9. 2. 2021. 
  24. „Zakon o proglašenju Trebevića zaštićenim pejzažom”. Službene novine Kantona Sarajevo, broj 15, 17.04.2014.. http://e-prirodafbih.ba/media/protected_sites/pravni_dokumenti/zasticena_podrucja/ZP_Trebevic_SN-KS-15_14_ZakonProglasenja.pdf. Pristupljeno 23.09. 2021. 
  25. „Odluka o proglašenju parka prirode Prača, Službeni glasnik RS, br.33, 19.4.2021.”. CIN - Zaštićena područja. https://cin.ba/baza-zasticenih-podrucja/. Pristupljeno 9. 2. 2021. 
  26. „Odluka o proglašenju park šume "Slatina"”. Službeni glasnik Republike Srpske, broj 30, 2.04.2012.. https://nasljedje.org/wp-content/uploads/2018/06/Odluka_Slatina.pdf. Pristupljeno 10.10. 2021. 
  27. „Odluka o proglašenju parka "Univerzitetski grad" za zaštićeno područje”. Službeni glasnik opštine Laktaši, broj 10, 2.1.2018. - cin.ba. https://nasljedje.org/wp-content/uploads/2018/06/Odluka_Jelica_brdo.pdf. Pristupljeno 10.10. 2021. 
  28. „Odluka o proglašenju park šume "Jelića brdo"”. Službeni glasnik opštine Laktaši, broj 10, 2.1.2018. - cin.ba. https://cin.ba/baza-zasticenih-podrucja/. Pristupljeno 10.10. 2021.