Trograni živac

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Trograni živac (žuto)
Trograni živac (žuto)

Trograni ili trigeminalni živac (lat. nervus trigeminus) je mešoviti kranijalni nerv, koji inerviše mastikatornu muskulaturu i iz nje izvedene mišiće (prednji trbuh dvotrbušnog, milohioidni, mišić zatezač mekog nepca i mišić zatezač bubne opne), dok njegov senzitivni deo oživčava kožu lica i prednjeg dela glave, sluzokožu nosne duplje, usne duplje i prednje 2/3 jezika, zube, vežnjaču, pojedine opne očne jabučice i izvesne delove tvrde moždane opne. Ovim granama se priključuju simpatička i parasimpatička nervna vlakna koja potiču iz facijalnog i jezično-ždrelnog živca, a koja inervišu različite organe.

Trigeminalni živac izlazi iz moždanog stabla na granici prednje i bočne strane mosta pomoću dva korena: motornog i senzitivnog (kome je pridodat i trigeminalni ganglion). Oba korena su međusobno priljubljena i pružaju se koso naviše, upolje i unapred i ulaze u trigeminalnu duplju, nakon što pređu preko gornje ivice petroznog dela slepoočne kosti, i ulaze u trigeminalni (Gaserov) ganglion.

Od prednje-donje ivice gangliona polaze završne grane trigeminusa: oftalmični, gornjovilični i donjovilični živac, a svakom od tih grana je pridodat po još jedan ili dva vegetativna gangliona.

Oftalmični živac[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: Oftalmični živac

Oftalmični živac je senzitivna završna grana trigeminusa, koja inerviše kožu gornjeg očnog kapka i čela, sluzokožu gornjeg i prednjeg dela nosne duplje, vežnjaču, fibroznu i sudovnu opnu oka i delove tvrde moždanice. Njemu se pridružuju i simpatička vlakna, koja odlaze u cilijarni ganglion.

Završne grane ovog nerva su: suzni, čeoni i nazocilijarni živac.

Gornjovilični živac[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: Gornjovilični živac

Gornjovilični ili maksilarni živac je takođe senzitivna završna grana trigeminusa, ali mu se priključuju i vegetativna nervna vlakna koja odlaze u ganglion]]. Živac inerviše kožu srednjeg dela lica, sluzokožu zadnjeg i donjeg dela nosne duplje, tvrdog i mekog nepca, zube i desni u gornjoj vilici i središnji deo tvrde moždanice. Osim toga, preko gangliona on reguliše rad suzne, nosnih i nepčanih žlezda.

Završne grane gornjoviličnog živca su: jabučni živac, krilastonepčani živci, zadnje-gornje zubne grane i infraorbitalni živac.

Donjovilični živac[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: Donjovilični živac

Donjovilični ili mandibularni živac je mešovita i najjača završna grana trigeminusa. On inerviše mastikatorne i iz njih izvedene mišiće, kožu donjeg dela lica, slepoočne regije i spoljašnog ušnog kanala, sluzokožu obraza, donje usne, podjezičnog predela i prednje trećine jezika, zube i desni donje vilice i deo tvrde moždanice. Osim toga, mandibularni nerv reguliše rad parotidne, podvilične i podjezične žlezde i prenosi čulo ukusa iz jezika.

Završne grane živca su prednja i zadnja. Od prednje grane se odvajaju: duboki slepoočni živci, obrazni i maseterični živac, dok se od zadnje grane odvajaju: unutrašnji krilasti živac, živac zatezač mekog nepca, živac zatezač bubne opne, ušno-slepoočni živac, donji zubni živac i jezični živac.

Ganglioni pridodati ovom nervu su: otički i podvilični ganglion.

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Dr Slavoljub V. Jovanović, dr Nadežda A. Jeličić: "Anatomija čoveka – glava i vrat" ("Savremena administracija" Beograd 2000.) ISBN 86-387-0604-9


Moždani živci
0 krajnji živac | I mirisni živci | II vidni živac | III živac pokretač oka | IV trohlearni živac | V trograni živac (oftalmični, gornjovilični, donjovilični živac) | VI živac odvodilac | VII živac lica | VIII tremno-pužni živac | IX jezično-ždrelni živac | X živac lutalac | XI pomoćni živac | XII podjezični živac