Svetlana Kana Radević
| Svetlana Kana Radević | |
|---|---|
 Lik Svetlane Kane Radević - poštanska marka Crne Gore iz 2021. | |
| Lični podaci | |
| Rođenje | 1937 Cetinje,  Kraljevina Jugoslavija |
| Smrt | 2000 Savezna Republika Jugoslavija |
| Nacionalnost | Crnogorka |
| Zanimanje | Arhitekt |
| Stvaralaštvo | |
| Građevine | Hotel Podgorica, Hotel Zlatibor (Užice) |
| Nagrade i priznanja | Nagrada Borbe za arhitekturu |
Svetlana Kana Radević (1937–2000) bila je jugoslavenska i crnogorska arhitektica. Svojom djelima obilježila je modernu arhitekturu u Crnoj Gori i postavila standard u za naredne generacije.
Rođena je 21. novembra 1937. u Cetinju. Gimnaziju je završila u Podgorici, a diplomirala je na Arhitektonskom fakultetu u Beogradu. Apsolvirala je i Istoriju umetnosti, studirajući oba fakulteta istovremeno. Magistrirala je u SAD, na Univerzitetu u Pensilvaniji, u klasi Luisa Kana, kao dobitnica Fulbrajt stipendije. Specijalizirala je u Parizu i Salzburgu, a stručna usavršavanja imala je Moskvi i u Japanu, u ateljeu Kiša Kurokave.
Važi za autorku koja se strasno vezuje za istorijsko u čovjeku. Njena usavršavanja bila su nakon projektovanja hotela Podgorica. Za taj projekat je dobila svoju najznačajniju nagradu.[1] Kana Radević je najmlađa laureatkinja u cjelokupnom ciklusu Saveznih nagrada “Borbe”, a te 1968. godine primila tri najznačajnija priznanja:
- Republičku nagradu za arhitekturu Borba
- Saveznu nagradu za arhitekturu Borba
- Trinaestojulsku nagradu Crne Gore
Dobitnica je i Nagrade oslobođenja Podgorice 1992. godine. Bila je redovni član Dukljanske akademije nauka i umjetnosti i inostrani član Ruske akademije za arhitekturu i građevinske nauke, gde je primljena 1994. godine – istovremeno kad i Kenzo Tange, prva potpredsednica Matice crnogorske, članica Crnogorskog PEN centra, članica UNESKOa.
Bila je aktivna u svim oblicima profesionalnog djelovanja, sve do funkcija u savezima arhitekata svih nivoa i formi, urbanista koliko i graditelj. Njena arhitektura je moderna ali i ukorjenjena u doline i brda, more i nebesa Crne Gore.
Nije imala ni 30 godina kada je dobila nagradu lista Borba, najprestižnije arhitektonsko priznanje u socijalističkoj Jugoslaviji za projekat hotela Podgorica. Istovremeno je i jedina žena nosilac te nagrade.[2] Kritika je jedinstvena u mišljenju da na crnogorskim prostorima nema objekta koji je tako pristao i uklopljen organski uz postojeći prirodni ambijent. On sam liči na moračke pećine. U poređenju sa drugim arhitektonskim realizacijama iz perioda XX vijeka na teritoriji Crne Gore, hotel „Podgorica” je, bez ikakve sumnje, djelo o kojem je napisan najveći broj stručnih i naučnih članaka, a o njegovoj izuzetnoj vrijednosti, koja nadilazi nacionalne okvire, govori činjenica da pobuđuje pažnju brojnih inostranih istraživača.[3]
Pauk je jedan od najvećih graditelja. Njegova mreža je jedna od najfinijih i najtananijih konstrukcija koje se mogu izvesti
– Svetlana Kana Redević
.JPG)
- Hotel Podgorica u Podgorici (1967)[4]
- Autobuska stanica u Podgorici (1968)
- Stambeno-poslovni objekat u Petrovcu na moru (1968)
- Stambeno-poslovna zgrada u Mojkovcu (1969)[5]
- Zgrada Leksikografskog zavoda Crne Gore
- Poslovni centar Kruševac[6]
- Hotel Mojkovac u Mojkovcu (1968/1974)
- Dječji vrtić na Cetinju (1988)
- Hotel Zlatibor u Užicu (1981)[7][8]
- Spomen-kompleks Barutana (1980)
- Park Zlatica u Podgorici (1974)
- Spomen-obilježje u Duvanskom kombinatu Podgorrica
- Belousov, Vladimir Nikolaevich (1973) (Russian). Современная архитектура в Югославии [Sovremennai︠a︡ arkhitektura I︠U︡goslavii, Contemporary Architecture in Yugoslavia]. Moscow: Stroĭizdat.
- Kultermann, Udo (1985) (German). Zeitgenössische Architektur in Osteuropa. Köln: DuMont Buchverlag. ISBN 3770115546.
- „Hotel Podgorica pretvoriti u Dom arhitekture”. portalkombinat.co.me, 15.11.2020.. Pristupljeno 29. 5. 2025.
- „Brutalistički beton stare Jugoslavije inspiriše novu generaciju”. BBC - 28.01,2019. Pristupljeno 19. 5. 2025.(en)
- „Prva dama crnogorske arhitekture”. Žene u arhitekturi Regionalni portal za žensko stvaralaštvo u arhitekturi - 24. avgust 2017.. Arhivirano iz originala na datum 2019-11-03. Pristupljeno 19. jul. 2025.
- ↑ „Dama koja je znala da gradi”. Pristupljeno 13. 9. 2016.
- ↑ „Žene, arhitektura i Crna Gora: Svetlana Kana Radević – jedan od najznačajnijih arhitekata Balkana 20. veka”. Danas - www.danas.rs, 25.januar 2022.. Pristupljeno 13. 9. 2016.
- ↑ „Kana -Biografija”. APSS institut - kanaradevic.me, 2021.. Pristupljeno 10. jul. 2025.
- ↑ „Hotel Podgorica, Podgorica”. Architectuul, 14. juni 2021.. Pristupljeno 8. 6. 2025.(en)
- ↑ „Borova zgrada Svetlane Kana Radević”. BALKAN STORY MAP, www.balkanstorymap.org, septembar 2024.. Arhivirano iz originala na datum 2025-05-12. Pristupljeno 15. juL 2025.
- ↑ „GLAVNI GRAD PROTIV OSTVARENJA SVETLANE KANE RADEVIĆ: Satiranje tragova”. www.monitor.co.me, septembar 2016.. Pristupljeno 15. jul 2025.
- ↑ „Užičani zahvaljujući ovoj ženi dobili "prevozno sredstvo do zvezda": Veličanstveni titan, ipak, ostao "u sivilu"”. Srbija danas - www.sd.rs, 19. april 2024.. Pristupljeno 10. jul. 2025.
- ↑ „Hotel Zlatibor, Užice, Srbija - po projektu Svetlane Kane Radević”. Architectuul - architectuul.com, 19. april 2024.. Pristupljeno 10. jul. 2025.
