Streisandin efekt
Strajsend efekat je kolokvijalni naziv za fenomen gde pokušaj sakrivanja ili uklanjanja delića informacije dovodi do neželjenog širenja te informacije. Dobio je ime po američkoj muzičarki i glumici Barbri Strajsend, čiji je pokušaj iz 2003. da spreči objavljivanje slika njenog doma neočekivano privukao veći publicitet.
Slični pokušaji su pravljeni, na primer, pismima kojima se se traži uklanjanje fajlova i vebsajtova. Umesto da se oni uklone, ove informacije (kao što su video klipovi i ismevajuće pesme, koje su često kopirane preko interneta ili deljenje preko mreža za razmenu datoteka) su dobile veći publicitet i pažnju medija.
Majk Masnik je skovao ovaj termin nakon što je Strajsendova, citirajući kršenja privatnosti, neuspešno tužila fotografa Keneta Adelmana tražeći odšetu od 50 miliona dolara kako bi uklonila slike njene vile iz javne kolekcije 12.000 slika kalifornijske obale.[1] Adelman je izjavio da je on samo slikao imanja na obali da dokumentuje obalsku eroziju kao deo vladinog projekta.[2][3] Pre nego što je Strajsendova podnela tužbu, slika njene vile je bila preuzeta sa Adelmanovog sajta samo šest puta, od čega su dva preuzimanja učinili Strajsendini advokati.[4] Kao rezultat slučaja drastično je porastao interes javnosti za slikom; više od 420.000 ljudi je posetilo sajt tokom sledećeg meseca.[5]
_(cropped).jpg)
Termin je skovao Mike Masnick iz Techdirta 2005. godine nakon što je Barbra Streisand pokušala spriječiti objavljivanje fotografije Kennetha Adelmana koja prikazuje njenu rezidenciju na vrhu litice u Malibuu, snimljenu radi dokumentiranja obalne erozije u Kaliforniji.[6][7][8]
Američka pjevačica i glumica Barbra Streisand tužila je 2003. godine fotografa Kennetha Adelmana i Pictopia.com za 50 miliona američkih dolara zbog kršenja privatnosti.[9][10][11] Tužba je tražila uklanjanje "Slike 3850", zračne fotografije na kojoj je vidljiva Streisandina vila, iz javno dostupnog projekta California Coastal Records koji sadrži 12 000 fotografija kalifornijske obale. Budući da je cilj projekta bio dokumentirati obalnu eroziju obale kako bi se utjecalo na stvoritelje vladine politike, zabrinutost vlasnika kuća za privatnost smatrana je manjom ili beznačajnom.[12][13][2][14]
Tužba je odbačena, a Streisand je naloženo da plati Adelmanove pravne troškove u iznosu od 177 000 dolara.[9][15][16][17][18] "Slika 3850" je preuzeta samo šest puta prije Streisandine tužbe, od kojih su dva puta preuzeli Streisandini advokati;[19] javna svijest o slučaju dovela je do toga da je više od 420.000 ljudi posjetilo stranicu tokom sljedećeg mjeseca.[5]
Dvije godine kasnije, Masnick je skovao ime kada je pisao o obavještenju o uklanjanju sadržaja Marco Beach Ocean Resorta na urinal.net (stranici posvećenoj fotografijama pisoara) zbog korištenja imena odmarališta.[20][21]
Koliko će vremena proći prije nego što advokati shvate da jednostavan čin pokušaja potiskivanja nečega što im se ne sviđa na internetu vjerovatno dovodi do toga da nešto što većina ljudi nikada, nikada ne bi vidjela (poput fotografije pisoara u nekom slučajnom odmaralištu na plaži) sada vidi mnogo više ljudi? Nazovimo to Streisandinim efektom.[22]
U svojoj autobiografiji iz 2023. godine, My Name Is Barbra, Streisand je, navodeći sigurnosne probleme s uljezima, napisala:[23]
Moj problem nikada nije bio sa fotografijom... bio je samo u vezi sa korištenjem mog imena uz fotografiju. Osjećala sam se kao da se zalažem za princip, ali gledajući unatrag, to je bila greška. Također sam pretpostavljala da je moj advokat postupio tačno onako kako sam htjela i da je jednostavno zatražio da se moje ime ukloni sa fotografije.
Prema Vanity Fairu, "ona... nije željela da se njeno ime objavi uz [fotografiju], iz sigurnosnih razloga."[24] Nakon kontroverze, Streisand je objavila brojne detaljne fotografije nekretnine na društvenim mrežama u svojoj knjizi iz 2010. godine, My Passion For Design.[9]
- Film Žitije Brajanovo je stekao veći publicitet nakon što su ga verske grupe optužile da je bogohulan i dovele do porasta gledanosti jer su ljudi išli u bioskope da vide o čemu se radi.
- Danski list Jiland Post je 30. septembra 2005. objavio karikature Muhameda kojima se kritikuje zabrana sloboda govora o negativnoj prirodi islama. Karikature su izaizvale anti-dansko raspoloženje u islamskom svetu, a karikature su obišle svet.
- U nomvebru 2007. Tunis je blokirao pristup sajtovima Jutub i Dejlimoušn nakon što je na njih postavljen materijal o tuniskim političkim zatvorenicima. Aktivisti i njihovi simpatizeri su onda linkovali položaj rezidencije tadašnjeg tuniskog predsednika Zina el Abidin ben Alija na Gugl ertu na video klipove o građanskim slobodama.[25]
- Sajentološka crkva je 2008. godine je neuspešno pokušavala da primora internet sajtove da obrišu video fajl sa Tomom Kruzom koji priča o sajentologiji. Ovaj pokušaj je doveo do toga da hakerska grupa Anonimusi pokrene projekta Čanologija.[26][27][28]
- Internet zadužbina za nadzor je 5. decembra 2008. godine stavila Vikipedijin članak o albumu Virgin Killer grupe Skorpions na svoju crnu listu, smatrajući da je omot albuma „potencijalno nezakonita nepristojna slika deteta mlađeg od 18 godina“.[26] Ovaj članak je ubrzo postao jedan od najposećenijih članaka na Vikipediji[29], a publicitet koji je prouzrokovola je doveo do toga da se slika omota proširi širom interneta.[30]
- Internet sajt Vikiliks je 2010. godine bio meta DoS napada i odbijanja internet provajdera da hostuju sajt kao posledica curenja diplomatskih depaša iz američkih ambasada. Ljudi koji su podržavali Vikiliks su dobrovoljno napravili kopije sajta učinivši tako nemogućim pokušaje da se uklone depeše.[31]
- ↑ Josh Bernoff; Charlene Li (2008). Groundswell: Winning in a World Transformed by Social Technologies. Boston, Mass: Harvard Business School Press. str. 7. ISBN 1-4221-2500-9.
- ↑ 2,0 2,1 „Barbra Sues Over Aerial Photos”. The Smoking Gun. May 30, 2003. Arhivirano iz originala na datum April 17, 2011. Pristupljeno November 22, 2010.
- ↑ http://www.californiacoastline.org/streisand/lawsuit.html Link includes lawsuit filings. Streisand was ordered to pay $177,107.54 in court and legal fees. The site has an image of the $155,567.04 check Streisand paid for Adelman's legal fees.
- ↑ Tentative ruling, page 6, stating, "Image 3850 was download six times, twice to the Internet address of counsel for plaintiff." In addition, two prints of the picture were ordered — one by Streisand's counsel and one by Streisand's neighbor. http://www.californiacoastline.org/streisand/slapp-ruling-tentative.pdf
- ↑ 5,0 5,1 Rogers, Paul (June 24, 2003). „Photo of Streisand home becomes an Internet hit”. San Jose Mercury News, mirrored at californiacoastline.org. Arhivirano iz originala na datum July 30, 2013. Pristupljeno June 15, 2007.
- ↑ Burnett, Dean (May 22, 2015). „Why government censorship [in no way at all carries greater risks than benefits”]. The Guardian (London). Arhivirano iz originala na datum April 24, 2016. Pristupljeno April 16, 2016.
- ↑ Canton, David (November 5, 2005). „Today's Business Law: Attempt to suppress can backfire”. The London Free Press. Arhivirano iz originala na datum September 27, 2007. Pristupljeno July 21, 2007. »The 'Streisand effect' is what happens when someone tries to suppress something and the opposite occurs. The act of suppressing it raises the profile, making it much more well known than it ever would have been.«
- ↑ Mugrabi, Sunshine (January 22, 2007). „YouTube – Censored? Offending Paula Abdul clips are abruptly taken down.”. Red Herring. Arhivirano iz originala na datum February 18, 2007. Pristupljeno July 21, 2007. »Another unintended consequence of this move could be that it extends the kerfuffle over Ms. Abdul's behavior rather than addressing it. Mr. Nguyen called this the 'Barbra Streisand effect', referring to that actress's insistence that paparazzi photos of her mansion not be used«
- ↑ 9,0 9,1 9,2 Byrne, Suzy (November 6, 2023). „Yahoo Celebrity — What is 'the Streisand effect'? Barbra Streisand addresses infamous invasion of privacy lawsuit in new memoir.”. Yahoo Entertainment. »"When I first heard the term, I naively thought, Is that about the effect of my music?" she wrote in her book. "Little did I know."«
- ↑ Šablon:Cite court
- ↑ Parkinson, Justin (July 31, 2014). „The perils of the Streisand Effect”. BBC. Arhivirano iz originala na datum January 13, 2016.
- ↑ Li, Charlene (2010-06-22). „Groundswell. Winning in a World Transformed by Social Technologies” (en). Strategic Direction 26 (8). DOI:10.1108/sd.2010.05626hae.002. ISSN 0258-0543.
- ↑ Masnick, Mike (January 5, 2005). „Since When Is It Illegal to Just Mention a Trademark Online?”. Techdirt. Arhivirano iz originala na datum November 30, 2012.
- ↑ „California Coastal Records Project”. californiacoastline.org. Arhivirano iz originala na datum April 7, 2008.
- ↑ Streisand v. Adelman, et al., in California Superior Court; Case SC077257
- ↑ Adelman, Kenneth (May 13, 2007). „Barbra Streisand Sues to Suppress Free Speech Protection for Widely Acclaimed Website”. California Coastal Records Project. Arhivirano iz originala na datum April 7, 2008. Pristupljeno April 8, 2008.
- ↑ "Streisand's Lawsuit to Silence Coastal Website Dismissed" (Press release). Mindfully.org. December 3, 2003. Archived from the original on July 6, 2009. Retrieved April 8, 2008.
- ↑ Weiss, Kenneth (May 28, 2004). „Judge Orders Streisand to Pay $177,000 for Photographer's Legal Fees”. Pristupljeno August 16, 2022.
- ↑ „Barbara Streisand vs. Kenneth Adelman, Ruling on submitted matters, tentative decision and proposed statement of decision”. str. 6. Arhivirano iz originala na datum August 24, 2015. Pristupljeno September 24, 2014. »Image 3850 was downloaded six times, twice to the Internet address of counsel for plaintiff« In addition, two prints of the picture were ordered—one by Streisand's counsel and one by Streisand's neighbor.
- ↑ Siegel, Robert (February 29, 2008). „The Streisand Effect' Snags Effort to Hide Documents”. All Things Considered. NPR. Arhivirano iz originala na datum March 6, 2018.
- ↑ Masnick, Mike (January 8, 2015). „For 10 Years Everyone's Been Using 'The Streisand Effect' Without Paying; Now I'm Going To Start Issuing Takedowns”. Techdirt. Arhivirano iz originala na datum March 1, 2022. Pristupljeno April 16, 2016.
- ↑ Masnick, Mike (January 5, 2005). „Since When Is It Illegal To Just Mention A Trademark Online?”.
- ↑ Streisand, Barbra (2023). My Name Is Barbra. US & UK: Viking. str. 906–907. ISBN 9781529136890.
- ↑ Jones, Radhika (October 7, 2023). „Malibu Barbra: Inside Barbra Streisand's World”. Vanity Fair. Pristupljeno October 14, 2024.
- ↑ „Blog standard: Authoritarian governments can lock up bloggers. It is harder to outwit them”. The Economist. 26. 6. 2008.. Pristupljeno 6. 12. 2010. »WHAT do Barbra Streisand and the Tunisian president, Zine el-Abidine Ben Ali, have in common? They both tried to block material they dislike from appearing on the internet.«
- ↑ 26,0 26,1 Arthur, Charles (20. 3. 2009.). „The Streisand effect: Secrecy in the digital age”. The Guardian (London). Pristupljeno 31. 3. 2010.
- ↑ „The Streisand Effect: When Internet Censorship Backfires”. Complex. 24. 7. 2009.. Arhivirano iz originala na datum 2010-04-29. Pristupljeno 27. 4. 2010.
- ↑ „What is 'The Streisand Effect'?”. The Daily Telegraph (London). 31. 1. 2009.. Arhivirano iz originala na datum 2011-04-03. Pristupljeno 31. 3. 2010.
- ↑ Cade Metz (7. 12. 2008.). „Brit ISPs censor Wikipedia over 'child porn' album cover”. The Register. Pristupljeno 9. 12. 2008.
- ↑ Moses, Asher (8. 12. 2008.). „Wikipedia added to child pornography blacklist”. Sydney Morning Herald. Pristupljeno 9. 12. 2008.
- ↑ Agence France-Presse (5. 12. 2010.). „How the Barbra Streisand Effect keeps WikiLeaks online”. INQUIRER.net.
Datoteke u vezi s temom Streisandin efekt na Wikimedijinoj ostavi- "Opasnosti Streisandinog efekta". Parkinson, Justin. BBC News, 31. juli 2014.
