Sedimentacija

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu

Sedimentacija – u hemiji – je pojava da se čestice u suspenziji, pri izdvajanu iz tečnosti u kojoj su raspršene, talože do kraja protiv barijera. Nastaje zbog njihovog kretanja kroz tečnost u odgovoru na sile koje na njih djeluju: ove snage mogu se javiti zbog gravitacije, centrifugalnog ubrzanja ili elektromagnetizma. U geologiji, sedimentacija se često koristi kao suprotnost eroziji, tj. terminanom kraju transporta sedimenata. U tom smislu, to uključuje i prestanak transporta, saltaciju ili stvarni transport vučenog nanosa. Taloženje je padanje suspendiranih čestica kroz tečnost, a sedimentacija je prestanak procesa taloženja.

Sedimentacija može se odnositi na objekte različitih veličina, u rasponu od velikih stijena u tekućim vodama do suspenzije prašine i polena čestica u ćelijama, suspenzije u rastvorima jedne molekule, kao što su proteini i peptidi. Čak i male molekule raspolažu dovoljno jakom silom da proizvedu značajnu sedimentaciju.

Termin sedimentacija koristi se obično u geologiji za opisivanje taloženja sedimenata što rezultira u formiranju sedimentnih stijena, ali se također koristi i u raznim područjima hemije i ekologije opisivanje kretanja često manjih čestica i molekula. Ovaj proces se koristi u biotehnološkoj industriji da se ćelije odvoje iz medija u u kojem su kultivirane.

Eksperimenti[uredi - уреди | uredi izvor]

U sedimentacijskom eksperimentu, primijenjena sila ubrzava čestice ka krajnjem ubrzanju na kojem postignuta sila je upravo poništena suprotstavljenom silom otpora.

Za dovoljno male čestice (zakon Reynoldsov broj), sila otpora varira linearno s krajnjim ubrzanjem, tj. (Stokeov tok), gdje f ovisi samo o svojstvima čestice i okolne tekućine. Slično tome, primijenjena sila uglavnom varira linearno s nekim dvojnom konstantom (ovdje označena kao q) koji zavisi samo od svojstva čestica, . Dakle, to je uglavnom moguće definirati kao koeficijent sedimentacije koji zavisi samo o svojstvima čestice i okolne tečnosti. Stoga, mjerenje pokazatelja s može otkriti osnovne osobine čestica.

U mnogim slučajevima, kretanje čestica je blokirano tvrdim granicama; rezultirajuća akumulacija čestica na granici naziva se talog. Koncentracija čestica na granici se protivi difuziji čestica.

Sedimentaciju jedne čestice pod gravitacijom opisuje Mason-Weaverova jednadžba, koja ima jednostavno tačne rješenje. Koeficijent sedimentacije s u ovom slučaju iznosi: , where je plovna masa. Sedimentaciju jedne čestice pod centrifugalnom silom opisuje Lammova jednadžba, koja isto tako ima tačno rješenje. Koeficijent sedimentacije s iznosi

  • , gdje je plovna masa. Međutim, Lammova jednadžba razlikuje se od Mason-Weaverove jednadžba jer centrifugalna sila zavisi od radijusa početka rotacije, dok u Mason-Weaverovoj jednadžbi gravitacija je konstanta. Lammova jednačina ima i dodatne uvjete, jer se odnosi na sektor – u obliku ćelije, dok je Mason-Weaverova jednadžba jednodimenzijska.
Klasificacija sedimentacije
[1]
  • Tip 1 sedimentacije odlikuje se česticama koje padaju diskretno stalnom brzinom taloženja ili pojednostavljeno – taloženjem minerala koji su bogati željezom. Oni se talože kao individualne čestice i ne stvaraju pahuljice ili se spajaju sa drugim tokom taloženja. Primjer: pijesak i šljunak.
  • Tip 2 sedimentacija je obilježena česticama koje flokuliraju (pahuljiče) tokom taloženja i zbog toga se njihova veličina i brzina taloženja stalno mijenjaju. Primjer: stipsa (alaun) ili koagulacija željeza.
  • Tip 3 sedimentacija također je poznat kao zona sedimentacije. U ovom procesu čestice su asa visokom koncentracijom (više od 1000 mg/L) tako da imaju tendenciju da se talože kao masovna i posebno jasna zona i mulj zone gdje su prisutne. Zona taloženja se javlja u omekšavanju kreča, sedimentaciji, aktivnom taloženju mulja i zgušnjivačima mulja.

Geologija[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: Geologija
Siltacija – zasipanje

U geologiji, sedimentacija je odlaganja (depozicija) čestica iz tečnosti. Za suspendirana opterećenja, ovo se može izraziti matematički, pomoću Exnerove jednadžbe, a rezultati u formiranju depozita reljefa i stijena koje čine sedimentni zapis. Neželjeni povećani transport i sedimentacija suspendiranih materija naziva se mulj, što je glavni izvor zagađenja u plovnim putevima u nekim dijelovima svijeta.[2][3] Klimatske promjene takođe utiču na stope siltacija.[4]

Hemija[uredi - уреди | uredi izvor]

U hemiji, sedimentacija se koristi za mjerenje veličine velikih molekula (makromolekula), gdje je proširena sila gravitacije centrifugalnom silom u centrifugama.

Također pogledajte[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Coe, H.S.; Clevenger, G.H. (1916). "Methods for determining the capacities of slime-settling tanks". Transactions of the American Institute of Mining and Metallurgical Engineers 55: 356. 
  2. "Siltation & Sedimentation". blackwarriorriver.org. http://blackwarriorriver.org/siltation-sedimentation.html. pristupljeno 2009-11-16. 
  3. "Siltation killed fish at Batang Rajang - Digest on Malaysian News". malaysiadigest.blogspot.com. http://malaysiadigest.blogspot.com/2009/02/siltation-killed-fish-at-batang-rajang.html. pristupljeno 2009-11-16. 
  4. U.D. Kulkarni. "The International Journal of Climate Change: Impacts and Responses » Rate of Siltation in Wular Lake, (Jammu and Kashmir, India) with Special Emphasis on its Climate & Tectonics". The International Journal of Climate Change: Impacts and Responses. http://ijc.cgpublisher.com/product/pub.185/prod.38. pristupljeno 2009-11-16. 

Šablon:Geološki principi