Rani radovi (film)

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Rani radovi
Režija Želimir Žilnik
Scenario Želimir Žilnik
Branko Vučićević
Uloge Milja Vujanović
Bogdan Tirnanić
Čedomir Radović
Marko Nikolić
Fotografija Karpo Aćimović Godina
Montaža Karpo Aćimović Godina
Studio Avala film
Neoplanta film
Datum(i) premijere
februar 1969 (1969-02) (Beograd)
Trajanje 77 min.
Zemlja  Jugoslavija
Jezik srpskohrvatski

Rani radovi je jugoslovenski crno-beli igrani film snimljen 1969. godine u režiji Želimira Žilnika poznat kao jedno od međunarodno najuspešnijih ostvarenja jugoslovenske kinematografije, ali i svojevrsni vrhunac tzv. Crnog talasa, odnosno po eksplicitni političkom angažmanu koji je potakao reakciju komunističkih vlasti koja će sa vremenom dovesti do zabrana i represije jugoslovenskih filmaša.

Žilnik je inspiraciju pronašao prethodne godine u burnim svetskim studentskim demonstracijama koje su imale svog odraza i u tadašnjoj Jugoslaviji, kao i sovjetskoj invaziji Čehoslovačke i gušenju Praškog proleća koje ga je potakle do ozbiljno preispituje raskorak između visokih ideala službene marksističke ideologije i njene primene u praksi. Kao naslov je poslužila istoimena knjiga u kojoj su sabrana rana dela Marksa i Engelsa u kojima njihova ideologija nije bila čvrsto i dogmatski formulisana, te je zbog toga uživala popularnost među nonkonformistički raspoloženim delom tadašnje levičarske inteligencije u Jugoslaviji, uključujući i tzv. "praksisovce".

Žilnik je svoj stav iskazao prikazujući stvarajući snažan kontrast između mladih, idealističkih protagonista koji se fanatično drže marksističkih principa i daleko banalnije i prozaičnije stvarnosti u ruralnim krajevima tadašnje Vojvodine, odnosno kroz prikaz konflikta između ideala i stvarnosti koji se pretvara u crnohumornu grotesku. Film je nedugo nakon premijere u Beogradu potakao javnog tužioca da pokrene proces njegove zabrane. Uprkos toga, nekoliko meseci kasnije je prikazan na Berlinskom filmskom festivalu gde je doživeo trijumf i osvojio Zlatni medved i time ostvario jedno od najviših priznanja u istoriji jugoslovenskog filma. Veruje se da su upravo Rani radovi, ali i Zaseda Živojina Pavlovića, nedugo potom prikazana u Puli, potakli objavljivanje članka Crni val u jugoslavenskoj kinematografiji u partijskom glasilu Borba, koji je označio početak kampanje protiv Crnog talasa.

Žilnik je originalno planirao režirati nastavak pod naslovom Kapital, koji je trebao biti inspirisan istoimenim Marksovim delom, ali je umesto toga postao predmetom zvaničnih osuda, te je izbačen iz Partije i neko vreme primoran da kao emigrant živi u Zapadnoj Nemačkoj.

Sadržaj/Садржај

Radnja[uredi - уреди | uredi izvor]

Rani radovi na alegoričan način izlažu priču mladih učesnika studentskih demonstracija, juna 1968. u Beogradu: tri mladića i devojka Jugoslava, suprostavljaju se malograđanskoj rutini svakodnevnice. U želji da „promijene svijet“, nadahnuti tekstovima mladog Karla Marksa, odlaze u sela i fabrike, da „probude svest“ ljudi, da ih ohrabre u borbi za emancipaciju i dostojanstven život. U tom boravku i radu na terenu se suočavaju sa primitivizmom i bedom ali i sa sopstvenim ograničenjima, slabostima, nemoći, ljubomorom. Bivaju i hapšeni. Frustrirani što je planirana revolucija neostvarena, tri mladića odlučuju da eliminišu Jugoslavu, svjedoka njihove nesposobnosti. Pucaju u nju, prekrivaju je partijskom zastavom, pale njeno tijelo, te od namjeravane akcije ostaje taman stub dima koji se diže u nebo.

Poruka na kraju filma glasi:

Oni koji revoluciju izvedu tek do pola, samo kopaju sebi grob.
 
— Antoan de Sen-Žist

Uloge[uredi - уреди | uredi izvor]

Glumac Uloga
Milja Vujanović Jugoslava
Bogdan Tirnanić
Čedomir Radović
Marko Nikolić
Slobodan Aligrudić
Želimira Žujović

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

Spoljašnje veze[uredi - уреди | uredi izvor]