Radonja Vešović
Radonja Vešović (Rijeka Marsenića, 1924 – Beograd, 2011) je bio crnogorski i jugoslovenski pjesnik i pisac, učesnik narodnooslobodilačke borbe i kulturni radnik SFRJ.
Jedan je od bitnih pesnika poezije NOB.[1] Njegova djela su prevođena na više stranih jezika.[2]
Radonja Vešović je rođen 1924. u Rijeci Marsenića. Gimnaziju je učio u Peći, Beranama i Beogradu.[3] Bio je član SKOJ-a član od 1939. godine.[4]
Vešović je učesnik je narodno-oslobodilačke borbe od ustanka 1941. godine, u toku rata dva puta ranjavan.[2] Učesnik u Pljevaljskoj bici 1. decembra 1941. godine i u stroju u Rudom 21. decembra 1941. kada je formirana Prva proleterska brigada. Bio je pripadnik prvog crnogorskog bataljona prve proleterske brigade.[5] Prema sećanju njegovih saboraca, tokom marša "Radonja Vešović pravi viceve na račun svojih opanaka, često nagazi svoj dugački šinjel i padne u prtinu".[6] Između ostalih zaduženja je uređivao bataljonske zidne novine.[6]
Sa prvom proleterskom brigadom prošao je Igmanski marš 27. januara 1942. Iste godine je primljen u KPJ.[4] Tokom 1943. godine je prošao bitku na Neretvi, te bitku na Sutjesci maja i juna 1943. godine, uključujući očajničku bitku za Balinovac, kojom je izvršen proboj iz obruča.[7] O paklu na Sutjesci je napisao više pesama, uključujući Spavač iz maja 1943.[8]
1944. godine je saradnik u listu `Omladina` u Beogradu, zatim pomoćnik urednika u Tanjugu.
Nakon rata živi u Beogradu, a zatim od 1949. u Cetinju i Titogradu. Bio je urednik u cetinjskoj `Pobjedi`, upravnik Cetinjskog narodnog pozorišta.[2] Član je Saveza književnika Jugoslavije od 1951. godine.
“A Cetinje, pedesetih; čudesno. Sve je bilo tu: i Vlada, i Skupština, i Vojska, i Milicija, i Blažo Jovanović, i Lubarda, Milunović, Vušković, Prijić... I Pozorište, i “Pobjeda”, i “Omladinski pokret”, “Titov pionir”, “Naša žena”, “Stvaranje”, “Susreti”… I: kako reče jedaman Vito Nikolić, u svemu se oskudijevalo osim u ljudima. A njih je, srećom, bilo i imali su oni, i dovoljno znanja, i dovoljno ugleda, i odveć mnogo srca, hrabrosti i entuzijazma da se ponesu sa svim tim redakcijskim i mnogim drugim nevoljama onoga vremena…”[2]
– Iz intervjua koji je uradio crnogorski novinar Slobodan Vuković
1956. godine ponovo odlazi za Beograd, gde postaje urednik u izdavačkom poduzeću Kultura, savjetnik za kulturu u Savjetu federacije.[3] Kao novinar izvještavao je iz rata u Vijetnamu.[2]
Za dopisnog člana Društva za nauku i umjetnost Crne Gore (kasnije Crnogorske akademije nauka i umjetnosti) izabran je 6. marta 1973.godine, a za redovnog člana 1. marta 1985. godine. Bio je član Savjeta Republike Crne Gore, na što je javno dao ostavku, kao i na članstvo SKJ, 1985. godine.[2]
Umro je 2011. godine u Beogradu.
Ćerka Radonje Vešovića je poznata crnogorska slikarka Jarmila Vešović, koja živi i stvara u Parizu.
- Viorenja (1950)
- Gajtan vode u dolini (1956)
- Krčag na vjetru (1963)
- Iza riječi
- Buđenje svjetla (1967)
- Doba željno sebe(autorski izbor)
- Kad vrijeme stane (izbor)
- Kolona i vidici (romansirana hronika o Prvoj proleterskoj, 1971; drugo, dopunjeno izdanje 1981)
- Ratni put Prve proleterske brigade,
- Mač što mačeve siječe (putopis iz Vijetnama),
- Vrijeme što čeka vrijeme ( izbor iz eseja i članaka)
Nosilac je sledećih spomenica i ordenja:[2]
- Spomenice 1941. godine,
- Ordena za hrabrost,
- Ordena bratstva i jedinstva sa zlatnim vijencem,
- Ordena Republike sa zlatnim vijencem,
- Ordena zasluga za narod
i mnogih plaketa.
Za svoj umjetnički rad dobio je sljedeća priznanja:
- Nagrada Udruženja književnika Crne Gore,
- Nagrada `Četvrti jul` SUBNOR-a Jugoslavije,
- Trinaestojulska nagrada Crne Gore,
- Nagrada `Oslobođenja Ivangrada`.
- ↑ https://znaci.org/poezija.php
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 https://artmontenegro.me/art-montenegro/radonja-vesovic
- ↑ 3,0 3,1 https://archive.org/details/crnogorska-poezija-radonja-vesovic
- ↑ 4,0 4,1 https://znaci.org/00001/99_9.pdf
- ↑ https://znaci.org/00003/493.htm
- ↑ 6,0 6,1 https://znaci.org/00003/493.pdf
- ↑ https://www.espona.me/index.php/kultura/11300-uz-desetu-godisnjicu-od-smrti-radonja-vesovic-revolucionar-i-pisac
- ↑ https://znaci.org/poezija/spavac.php
- Radonja Vešović: DUŠAN VUJOŠEVIĆ, Hrabri mitraljezac (PRVA PROLETERSKA BRIGADA - SEĆANJA BORACA: KNJIGA II)
- Radonja Vešović: HAMID BEŠIREVIĆ, HRABROST DOBROTE (PRVA PROLETERSKA BRIGADA - SEĆANJA BORACA: KNJIGA II)
